Чак Паланиктің «Haunted» романы – 23 қысқа әңгімеден тұратын өзгеше туынды. Жазылымның жаңа мүмкіндіктері, өмірлік құндылықтар, әлеуметтік мәселелер талқыланады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2005 жылғы Чак Паланиктың романы
2005 novel by Chuck Palahniuk
"Тұзақталған" – Чак Паланиктың 2005 жылғы романы. Сюжеті 23 қысқа әңгімеден тұратын жинақтың шеңбері болып табылады, олардың көпшілігі еркін өлеңмен басталады. Әр әңгімеден кейін негізгі сюжеттен бір тарау келеді, оны басты кейіпкерлердің бірі айтады және ол әлдебір жолмен негізгі оқиғамен байланысты болады. Паланик шығармаларына тән, "Тұзақталғандағы" басты тақырыптар – жыныстық бұрмалау, жыныстық идентичность, әрекетсіздік, қоғамдық наразылық, ауру, кісі өлтіру, өлім және экзистенциализм. Кітап мұқабасындағы синопсис "Тұзақталғанды" шындықтан алынған телешоулардың пародиасы ретінде сипаттайды, бірақ Паланиктің сөзіне сүйенсек, роман шын мәнінде "сенімге күрес" туралы, ол қазіргі технологиялардың көмегімен жарияланудың оңайдығынан туындаған. 2006 жылғы АҚШ саудалық басылымының мұқабасында қараңғыда жарқырауға қабілетті сурет бар.
Haunted is a 2005 novel by Chuck Palahniuk. The plot is a frame story for a series of 23 short stories, most preceded by a free verse poem. Each story is followed by a chapter of the main narrative, is told by a character in main narrative, and ties back into the main story in some way. Typical of Palahniuk's work, the dominant motifs in Haunted are sexual deviance, sexual identity, desperation, social distastefulness, disease, murder, death, and existentialism. The synopsis on the dustjacket describes Haunted as a satire of reality television, but according to Palahniuk, the novel is actually about "the battle for credibility" that has resulted from the ease with which one can publish through the use of modern technology. The cover of the 2006 U. S. trade paperback reprint features a glow in the dark image.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Кітаптың әрбір тарауы үш бөлімнен тұрады: әңгімелік тарау, ол әрқалай байланысы жоқ қысқа әңгімелер үшін жағдай жасаушы құрал ретінде қызмет етеді; турдағы белгілі бір жазушы туралы өлең, оның авторы белгісіз; және сол жазушының жазған қысқа әңгімесі. Негізгі оқиға он жеті адамнан тұратын топтың (барлығы өздері айтқан оқиғаға байланысты лақап аттармен танысады) құпия жазушылардың семинарына қатысуға шешім қабылдауымен басталады, кейіпкерлер оны жиі 1816 жылғы Вилла Диодати семинарымен салыстырады. Орегондағы кафедегі хабарландыру тақтасында шақыруды көріп, кейіпкерлер шақырудағы нұсқауларды орындап, семинарды ұйымдастырушы мистер Уиттиермен кездеседі. Уиттиер оларға ертеңгі күні автобусты күтуді, бірақ аса көп жүк алып келмеуді айтады. Келесі күні он жеті кейіпкер, Уиттиер және оның көмекшісі миссис Кларкты тастап кетілген театрға апарып қояды. Уиттиер олардың бәрін театрдың ішіне кіргізіп, үш айдың ішінде әрқайсысы шедевр жазу керек дейді, әйтпесе ешқайсысын шығармайды. Оларға сол уақытқа дейін тамақ пен су, жылу, электр энергиясы, жатын бөлмелері, жуынатын бөлмелері, киім жуу және кептіру машинасы беріледі. Бастапқыда бәрі қалыпты жағдайда өмір сүреді. Бірақ кейін топ өздерінің театр ішіндегі қиындықтары туралы жақсы оқиға жасай алатынын және жұртшылық олардың тағдырын білгеннен кейін бай бола алатынын түсінеді. Сондықтан олар әрқайсысы бір тағамды немесе пайдалы затты жоюға тырысып, осылайша олардың қалып-қуатын күшейтуге ұмтылады. Кейіпкерлер жоспарларын келістіре алмайтындықтан, барлық азық-түлік пен коммуналдық қызметтерді жойып, аштық, суық және қараңғылықта күресуге мәжбүр болады. Уиттиердің асқазан жарылуынан қайтыс болуымен, жазушылар онысыз қалып қояды. Олардың азаптарының күшеюі құтқарылғанда жақсы оқиғаға айналады деп ойлап, бірнеше жазушылар өздерін-өздері жарақаттауға және каннибализмге барады, Уиттиер оларды азаптапты деген сылтаумен. Өз-өздерін өлтіре бастағанда, бірін-бірін өлтіргенде немесе ауруларына жеңілгенде, олар оқиғаларын құрастыруды жалғастырады, ал театр бұзылған құрал-жабдықтарын қалайда жөндеуге тырысады. Көптеген адамдар, соның ішінде миссис Кларк та қайтыс болады, жазушылар өздерін саботаждауды жалғастырады, мысалы, жарықтандыруды жою және табылған қосымша азық-түліктерді ысырап ету. Қалған он бір жазушы негізгі театрдың ішінде жиналады, сол кезде Уиттиер пайда болып, өлімінің жалған екенін (Кларктың көмегімен) және жазушыларды жасырын камералар арқылы бақылап отырғанын айтады. Жазушыларға үш айдың өтіп қалғанын және олар еркін кете алатынын хабарлап, Уиттиер олардың барлық нәрсе үшін оны кінәлап, құрбандық рөлін шектен тыс ойнағанын, басқа топтардан ешқандай айырмашылығы жоқ екенін атап өтеді. Уиттиер есікті ашып, Снези ханыммен бірге кетеді, оны құтқарып алып, жаңа өмір сыйлайды. Табиғат анасы, басқа жазушылардың өлімін күтуге және біреудің оларды құтқаруын күтуге тиіс екенін айтып, Снези ханымды пышақтап жаралайды. Уиттиердің оны алып кетуіне жол бермеу үшін олар Мисс Снезиді ішке сүйреп кіргізіп, құлыпты бұзып, құтқаруды күтуді жалғастырады.
Each of the book's chapters contains three sections: a story chapter, which acts as a framing device for the otherwise unconnected short stories; a poem about a particular writer on the tour, its author being unspecified; and the short story written by that writer. The main story centers on a group of seventeen individuals (all of whom go by nicknames based on the story they tell) who have decided to participate in a secret writers' retreat, frequently compared by characters to the Villa Diodati retreat of 1816. After having noticed an invitation to the retreat posted on the bulletin board of a cafe in Oregon, the characters follow instructions on the invitation to meet Mr. Whittier, the retreat's organizer. Whittier tells them to each wait for a bus to pick them up the next morning but to bring minimal luggage. The next day, the seventeen characters, Whittier, and his assistant Mrs. Clark are driven to an abandoned theater. Whittier locks all of them inside the theater, telling them they have three months to each write a magnum opus before he will allow them to leave. In the meantime, they will have enough food and water to survive, as well as heat, electricity, bedrooms, bathrooms, and a clothes washing and drying machine provided. At first, they all seem to live under harmless conditions. However, the group eventually decide that they could make a better story of their own suffering inside the theater and become rich after the public discovers their fate. They then begin to individually sabotage the food and utilities provided to them, with each character trying to only destroy one food or utility to slightly increase the drama of their stay. Since the characters are not co ordinating their plans, they end up destroying all their food and utilities, forcing all of them to struggle to survive starvation, cold, and darkness. With Whittier accidentally dying from a stomach rupture, the writers find themselves trapped without him. Believing a great increase in their suffering will provide a better story for when they're rescued, several writers start to willingly engage in self mutilation and cannibalism, doing so to give the pretense Whittier tortured them. As they begin committing suicide, killing one another, or succumbing to their ailments, they continue to formulate their story while the theater somehow repairs its broken utilities. With numerous people dead, Mrs. Clark included, the writers continue to sabotage themselves, such as destroying the lighting and wasting any additional food supplies they find. The eleven remaining writers eventually group in the main theater, only for Whittier to appear and reveal he faked his death (with Clark's help) and has been observing the writers through hidden cameras. Informing the writers their three months have passed and that they are free to leave, Whittier notes that, by continuing to blame him for everything and playing the victim to extreme extents, they haven't acted any differently from the other groups. Whittier unlocks the exit and leaves with Miss Sneezy, choosing her as the person he saves and offering her a new life. Mother Nature, objecting that they need to wait a little longer for other writers to die and for someone to rescue them, stabs Miss Sneezy. To prevent Whittier from leaving with her, they drag Miss Sneezy back inside and break the lock, and continue to wait for rescue.
"Қорыны"
Кітап ең алдымен "Guts" атты қысқа әңгімесімен танымал, ол кітап жарыққа шығудан бұрын 2004 жылдың наурыз айында Playboy журналында және Палахнюк веб-сайтында жарияланған. Бұл мастурбацияға байланысты зорлық-зомбылыққа толы оқиғалар туралы повесть, онда оқырманға алғашқы қатарда тынысын тоқтату туралы нұсқау беріледі. Нью-Йорк қаласындағы мемлекеттік мектептің 11-сынып мұғалімі ағылшын тілі сабағында "Guts" әңгімесін оқытқаны үшін қызметтен шеттетілді.
The book is best known for the short story "Guts", which had been published before the book in the March 2004 issue of Playboy magazine as well as on Palahniuk's website. It is a tale of violent accidents involving masturbation, in which the reader is instructed to hold their breath in the very first line. A New York City public school 11th grade teacher was suspended for letting his English class read "Guts".
Сюжеттің қысқаша мазмұны
"Guts" оқиғасының басталуында "Saint Gut Free" деп аталатын баяндаушы оқырманға әңгіменің ұзақтығын тынысын ұстап отыруды айтады. Содан соң баяндамашы еркек мастурбациясының үш оқиғасын баяндайды, олар өте жаман болды. Бірінші әңгімесінде жасөспірім бала жатын қуысына вазелинмен майланған сәбізді енгізеді, бұл оның простатасын ынталандырады, содан кейін оны кешкі асқа шақырғанда шашылып, кір жуғышқа жасырады. Кейіннен анасы киім-кешекті алып кетеді де, пайдаланылған морканы табады, бірақ оқиға туралы ешқашан айтпайды. Кейіннен баяндамашы бір жас бала туралы әңгіме айтады. Ол мастурбациялық ләззат арттыратынын естіген соң, шәмшаның жіңішке бір ұшын несеп жолына енгізеді. Күтпеген жерден баланың көк қуысына оралады, сонда оның зәр ағыны тоқтап, жыныстық мүшеден қан ағып шығады. Ол қымбат операцияны қажет етеді, сондықтан ата-анасы оның көк шұлықтарын баласының колледжге жинаған ақшасына жөндеуге мәжбүр болады. Соңында баяндаушы өзінің жыныстық қатынаста қалай жарақат алғанын түсіндіреді, ол үйдегі бассейннің түбіндегі су қабылдау клапанында отырып, мастурбация жасаған кезде. Ол суға түсу алдында простатасын ынталандыру үшін бассейннің түбінде жүзіп жүргенде - ол "мұнажыр суға түсу" деп атаған қайталанатын процесс - клапаннан сіңіру оның тік жоғарғы және төменгі ішегінің қатып қалуына және сүзгіге кіріп кетуіне әкеледі. Ақырында, ол өзін бассейннің түбіне тығылып қалғандай сезініп, өзін құтқару үшін ішкі ағзаларын кеміп алуы керек. Кейінірек Сент Гут Фридің әпкесі жүкті болғанда, ол өзінің инцест баласының әкесі екеніне жалған сенді, өйткені ол сол тағдырлы күні әпкесі өзінің отбасылық бассейнде қалдырған спермамен кездесті деп санайды (әлі де ол өзінің жігітімен жүкті болып, түсік жасатуға шешім қабылдады). Негізгі оқиғалар арасында "Санкт Гут Фри" өз сүйіктілерінің автоэротикалық асфиксиядан болған өлімін жасырып жатқан отбасылар туралы ой жүгіреді. Осылайша ол ертегіде жыныстық қысым тақырыбын баса көрсетеді. Мысалы, барлық үш жыныстық травма жағдайында ата-аналар ұлының апатының эротикалық сипатын біледі, бірақ кейін ешқашан оны талқыламайды. Нәтижесінде ұлдары ұзақ уақыт бойы үндемей, бейнелі мағынада "тіс ұстауға" мәжбүр болады. Сент Гут Фри жыныстық қысымның осы сәттерін "көрінбейтін морковка" деп атайды, бұл бірінші әңгіменің анасына да, барлық ата-аналардың толығымен бас тартуына да қатысты. Соңында баяндаушы оқырманға, ол әлі де бір деміне де алмағаны үшін, енді тыныс алуы мүмкін екенін айтады. Үш оқиғаның бәрі де шынайы оқиғаларға негізделген. Палахнюктың айтуынша, алғашқы екі оқиға оның достарының тәжірибелерінен шыққан, ал үшіншісі ол жыныстық тәуелділікті қолдау топтарын Шок үшін зерттеу ретінде көлеңкелеу кезінде естіген. Бір топта ол өте арық жігітпен танысты. Палахник одан қалай арық болғанын сұрағанда, ол: "Менде үлкен ішек резекциясы болды" деп жауап берді. Палахнюк оның не айтқысы келгенін сұрағанда, ол "Guts" сериясының үшінші бөліміне негіз болған оқиғаны айтып берді.
"Guts" begins with the narrator, aptly named "Saint Gut Free", telling the reader to hold their breath for the duration of the story. The narrator then describes three stories of male masturbation gone horribly awry. In the first story, an adolescent boy inserts a Vaseline lubricated carrot into his rectum to stimulate his prostate, then, in haste, stashes it in a pile of laundry when he is called to dinner. Later, his mother takes the laundry away and presumably discovers the used carrot, but never mentions the incident. Next, the narrator tells the tale of a young boy who, having heard that it enhances masturbatory pleasure, inserts a thin stick of candle wax into his urethra. The wax unexpectedly slips back into the boy's bladder, thereby blocking his urine flow and causing blood to seep from his penis. Because he requires expensive surgery, his parents are forced to pay to repair his bladder with the boy's college savings. Finally, the narrator explains how he himself suffered a sexual injury, when sitting on the water intake valve at the bottom of his home swimming pool while masturbating. While swimming down to the bottom of the pool to stimulate his prostate before coming up for air—a repetitive process he refers to as "pearl diving"—the suction from the valve causes his rectum and lower intestines to prolapse and become tangled in the filter. Ultimately, he finds himself stuck on the bottom of the pool and must gnaw through his own innards to free himself and avoid drowning. When Saint Gut Free's sister later becomes pregnant, he falsely believes that he is the father of an incestuous child, since he thinks his sister has encountered the semen he leaves in their family swimming pool on that fateful day (she is actually pregnant by her boyfriend and decided to have an abortion). In between the main stories, Saint Gut Free muses over families who cover up their loved ones' accidental deaths by autoerotic asphyxiation. In doing so, he highlights the theme of sexual repression throughout the tale. For example, in all three cases of sexual trauma, the parents are aware of the erotic nature of their son's accidents, but never discuss them afterwards. As a result, their sons are forced figuratively to "hold their breath" in the silence that lingers. Saint Gut Free refers to these moments of sexual repression as the "invisible carrot," referring to both the mother in the first story and to the total denial of all the parents involved. At the end, the narrator tells the reader they can now take a breath, as he still has not taken one himself. Purportedly all three of these incidents are based on true stories. According to Palahniuk, the first two tales came from his friends' experiences and the third he heard while shadowing sexual addiction support groups as research for Choke. In one of these groups, he met an extremely thin man. When Palahniuk asked him how he stayed so thin, he told him "I had a massive bowel resectioning." When Palahniuk asked what he meant, he told him the story which was the basis for the third episode in "Guts".
Қабылдау
Haunted шығуымен сыншылардан аралас, бірақ көбінесе жағымды пікірлер алды. The New York Times газетінің жазушысы Том Шон Haunted туралы теріс пікір білдірді, ол роман "қорқынышты роман" деп аталғанына қарамастан, "талапкерлікпен қорқынышты емес. Ол қорқынышты сәттерін ешқандай салтанатсыздықсыз шығарып жібереді, сондықтан готикалық өнер – жасырын түрде жағаға бұрылып, сіз оның бар екенін білмей тұрып, әңгіменің сізге жақындауы – желге сыбызғы тартып қалды". Шон сонымен қатар романның көптеген әңгімелерінің қайталанатынын атап өтті, әрбір әңгімеде, қай кейіпкер баяндағанмен, Палахнюктің ерекше стилі қолданылғанын айтты. Таша Робинсон A.V. Club үшін романды шығуынан кейін көп ұзамай қарап, оған оң баға берді: "Палахнюк бұрынғыдан да ерекше және жарқын, ерекше фактілер мен күлкілі бұрылыстарға бейім. Бірақ мұның ешқайсысы да кездейсоқ өлімдермен, абсурдты мінез-құлықпен немесе дене шіруі мен вивисекция туралы көптеген беттермен күресуді жеңілдетпейді. Кейде Палахнюк өзінің кейіпкерлері сияқты, ешқашан тым төмен түсіп кетпеймін немесе тым көп құсып жібермеймін деп ойлайтын сияқты. Баршамыздың денсаулығы үшін оның қателесіп жатқанына үміттенейік".
Haunted received mixed to favorable reviews from critics upon its release. Haunted received a negative review from The New York Times columnist Tom Shone who noted that despite being referred to as a horror novel it is " stubbornly unscary. It burps up its shock moments with so little ceremony that the Gothic virtue of stealthily sidewinding suspense the art of allowing a story to steal up on you before you even knew it was there is left whistling in the wind." Shone additionally noted the repetitive nature of many of the stories within the novel noting that every single story regardless of which character was narrating all utilized Palahniuk's distinctive style. Tasha Robinson of The A. V. Club reviewed the novel soon after its release giving it a positive review, stating " Palahniuk is as unique and colorful as ever, with his predilection for odd factoids and weird twists. But none of this makes the arbitrary deaths, the ludicrous behavior, or the pages upon pages about corpse rot and vivisection any easier to deal with. Like his characters, Palahniuk sometimes seems to be operating under the presumption that he can never sink too low, or vomit up too much. Here's hoping he's wrong, for everyone's sake."