Кіріспе

12 ғасырдағы кеме, ағылшын тағының мұрагерін өлтіріп, суға батып кеткен. 12 ғасырдағы кеме «Ақ кеме» (; Орта ғасырлардағы латынша: Candida navis) – көптеген ақсүйектерді, соның ішінде ағылшын тағының мұрагерін тасымалдаған кеме. 1120 жылдың 25 қарашасында Франциядан Англияға бағыт алған сапарында Нормандия жағалауындағы Барфлер маңындағы Англия арнасында суға батып кетті. Кемеде болған 300-ге жуық адамның арасында тек біреуі ғана – Руан қаласынан келген қасапшы аман қалды. Суға батып кеткендердің ішінде Англия королі Генрих I-нің жалғыз заңды ұлы және мұрагері Уильям Аделин, оның жартылай қарындастары Перш Матильда және Линкольн графы Ричард, Честер графы Ричард д’Аванш және Джеффри Ридель болды. Уильям Аделиннің қазасынан кейін корольдің анық мұрагері болмады, ал оның 15 жылдан кейін болған қазасы Англияда «Анархия» (1135–1153) деп аталатын мұрагерлік дағдарысын және азамат соғысын бастады.

Кеме апаты

"Ақ кеме" – Томас ФицСтефан (Thomas filz Estienne) басқарған, жаңадан жөнделген кеме. Оның әкесі Стивен ФицАйрар (Estienne filz Airard) 1066 жылы нормандықтардың Англияны басып алу кезінде Вильгельм Жеңімпаз үшін "Мора" кемесінің капитаны болған. Томас кемесін Англияның Генрих I-ге Нормандиядағы Барфлерден Англияға қайту үшін ұсынды. Генрих бұрыннан да басқа шаралар қолданған, бірақ оның көптеген сүйіктілеріне "Ақ кемеге" мінуге рұқсат берді, олардың ішінде оның мұрагері Уильям Аделин, оның заңды емес балалары Ричард Линкольн және Матильда Фицрой, Перш гравинясы, сондай-ақ көптеген басқа да ақсүйектер болды. Кеме капитаны Томас ФицСтефенге патша кемесін қуып жетуге бұйрық берілді, ол бұрыннан теңізге шығып кеткен еді. Бір аңыз бойынша, дін қызметкерлеріне кемеге көтеріліп, дәстүр бойынша киелі сумен бата беруге рұқсат берілмегендіктен кеме апатқа ұшырады. "Ақ кеме" апатының құрбандарына кіргендердің толық тізімін қараңыз.

Салдары

Уильям Аделиннің өлімі «Анархия» деп аталатын кезеңді тудырды. Ақ кеме апаты Генрих І-ге тек бір заңды бала, Матильда есімді екінші қызын қалдырды. Генрих І барондарын бірнеше рет Матильданы мұрагері ретінде қолдауға ант беруге мәжбүрлегенімен, Англияда әйел ешқашан өз билігімен тәуелсіз билік жүргізбеген. Матильда Англияның нормандық ақсүйектерінің дәстүрлі жауы Анжу графы Джеффри V-ке үйленгендіктен де көпке ұнамады. Генрих 1135 жылы қайтыс болғаннан кейін ағылшын барондары Матильданы патшайым ретінде қабылдауға құлшынбады. Генрих І-нің туыстарының бірі, Блуалық Стефан, корольдің әпкесі Аделаның ұлы, Матильданы, сондай-ақ оның ағалары Вильгельм мен Теобальдты басып алып, король болды. Стефанның Ақ кемеде саяхаттауды жоспарлағаны айтылады, бірақ кеме жүріске шығар алдында одан түсіп кеткен.