Кіріспе

Оңтүстік Кореяның Иксан қаласындағы будда ғибадатханасы Мирекса (хангул=미륵사) – ежелгі Кореяның Бэкдже патшалығындағы ең ірі будда ғибадатханасы. Ғибадатхана 602 жылы патша Му құрған. Оның орналасқан координаталары: 36.012083° N, 127.031028° E, қазіргі Иксан қаласы, Солтүстік Чолла провинциясы, Оңтүстік Корея. 1980 жылы қазба жұмыстары жүргізіліп, Бэкдже сәулеті туралы бұрын белгісіз көптеген фактілер ашылды. Мирексаджи тас пагодасы – Бэкджеде сақталған екі пагоданың бірі. Бұл сонымен қатар Кореядағы ең үлкен және ең көне пагодалардың бірі. Мирексаның құрылуы туралы аңыз «Самгук юса» кітабында баяндалған. Патша Му мен оның әйелі Йонгхвасан тауындағы көлде Майтрейяның көрінісін көргендіктері айтылады. Патша дереу көлді құрғатып, Мирекса ғибадатхана кешенін салуға бұйрық берген. Кешеннің ортасында бір кезде тұрған тоғыз қабатты ағаш пагоданы Бэкдже шебері Абиджи салған деседі. Оңтүстік Кореяның тарихи ескерткіші №150 ретінде тіркелген Мирекса ішінара қалпына келтіріліп, қазірде мұражайды қамтиды. 2018 жылдың 20 маусымында Мирекса пагодасының екінші толық қалпына келтіру жұмыстары аяқталды.

Орналасу

Кешенде орталық ағаш пагодасының екі жағында екі тас пагода орналасқан. Қоршалған кешеннің сыртқы кіреберісіне дейін жол салынған сияқты. Мирукса ғибадатханасы үш пагодадан тұратын ерекше құрылымға ие болды, олардың барлығы шығыстан батысқа қарай тікелей қатарға тізілген, әр пагоданың солтүстігінде зал орналасқан. Әрбір пагода мен залдың айналасы жабық дәліздермен қоршалған, бұл "бір зал, бір пагода" деп аталатын стильдегі үш жеке ғибадатхана сияқты көрінеді. Орталық пагода ағаштан жасалған, ал қалған екеуі тастан салынған. Ағаш пагоданың солтүстігінде үлкен бас залдың, ал оңтүстігінде ортаңғы қақпаның орны қазылып алынды.

No 236 қазына

Сондай-ақ, Мирексада ғибадатхана аумағындағы (Мирексаджи Данган Джиджу) флагшток тіректері сақталған. Бұл екі алып тас 90 сантиметр қашықтықта орналасқан. Арнайы салтанаттар кезінде флагшток осы екі тас бағанаға тіреліп қойылатын. Әр бағанада үш ту ілуге арналған тесік болған. Бірінші жұп тесіктер шаршы, ал қалған екеуі дөңгелек пішіндес. Флагштоктардың негізі бүгінгі күнге дейін сақталмаған. Екі бағананың сыртындағы көлденең жолақтардан басқа, флагштоктардың әсемделмегендігі, олардың Кейінгі Силла дәуірінде жасалғандығын көрсетеді.

Сақтау және қалпына келтіру

1910 жылы батыс пагоданың (Оңтүстік Кореяның Ұлттық қазынасы №11) тек бір бөлігі ғана тұрған. 1914 жылы жапон үкіметі оны бетонмен нығайтты. 20 ғасырдың соңында корей археологтары ауқымды қазба жұмыстарын жүргізіп, жартылай қайта құру және ақпараттық орталық құруға негіз салды. Батыс тас пагоданың бетондық тірегі 1999 жылдан бастап алынып, құрылым толығымен бөлшектелді. Толық қалпына келтіру жұмыстары 2018 жылдың маусым айында аяқталды.

Археологиялық маңызы

Ғибадатхана кешенінен табылған көптеген заттардың ішінде тас шамдар және ғибадатхана құрылысы тұрған бағаналар мен террасалардың іргетас тастары бар. Жеке үйлер ағаш едені бар қарапайым құрылыстар болған. Бір дерек бойынша, бұл үйлерге баспалдақ арқылы көтерілген. Археологтар Мирукса және Имгангса ғибадатханаларын қазғанда, ағаш едендерге тіреу болған биік іргетас тастарды тапты. Осы ерекшелік жеке үйлерден бейімделген болуы мүмкін. Көтерілген еден және жылыту жүйесі кейіннен корей үйінің ерекше белгісіне айналды.