Кіріспе

Raffles v Wichelhaus [1864] EWHC Exch J19 – ағылшын келісім-шарт құқығындағы өзара қателік туралы маңызды іс, көбінесе "The Peerless" ісі деп аталады. Бұл іс келісім-шарттың маңызды бір бөлігіне қатысты жасырын түсініксіздік болған жағдайда, сот келісім-шартты жойғанға дейін оның мағынасын анықтауға тырысатынын белгіледі. Істің танымалдылығын оның ішіндегі ирониялық жағдай күшейтеді: әр тарап басқа тараптың бар екенін білмей, әртүрлі кемелерді ойлады, бірақ екі кеме де "Peerless" деп аталған.

Фактілер

Раффлс мақта жеткізуші, ал Вихельхаус мақта сатып алушы. Қазан мен желтоқсан аралығында бағалар күрт төмендеді. Вихельхаус мақта бағасының төмендеуіне байланысты желтоқсан айындағы мақта жеткізілімін қаламайды. Арыз беруші (Раффлс) сотқа тартылған (Вихельхаус) тарапқа 125 салмақты Сурат мақтасын фунт бағасы 17 1/4 пенстен сатуға келісімшарт жасасты. Келісімшартта мақта Бомбейден "Peerless" кемесімен Ливерпульге келетіні ("Бомбейден Peerless кемесімен келуі") көрсетілген. Оқиғаға байланысты, Бомбейден Ливерпульге екі британдық "Peerless" кемесі келді, бірі қазан айында, екіншісі желтоқсан айында жолға шықты. Сотта ұсынылған мәлімдемелерге сәйкес, жауапкер келісімшарт қазан айындағы кеменің мақтасына қатысты деп ойласа, арыз беруші желтоқсан айындағы кеменің мақтасына қатысты деп ойлаған. Желтоқсан айындағы "Peerless" келгенде, арыз беруші (Раффлс) оны жеткізуге тырысты, бірақ жауапкер келісімшартты мойын бұрмады, олардың келісімшарты қазан айындағы "Peerless" кемесіндегі мақтаға қатысты екенін мәлімдеді. Арыз беруші келісімшарт бұзылғаны үшін сотқа жүгінді, кеменің мерзімі маңызды емес екенін және кеменің атын көрсетудің жалғыз мақсаты – кеме жол жүзінде батса, келісімшартты күштен шығару екенін айтты. Сот алдындағы мәселе – жауапкер арыз берушінің "Peerless" кемесіндегі мақтасын сатып алуға міндетті ме екені болды.

Үкім

Соттар келісімді мүмкіндігінше сақтау үшін ақылға қонымды түсіндіруге тырысатынына қарамастан, Раффлс ісіндегі сот келісімшартта қай "Пирлесс" деп аталатын кеме қарастырылғанын анықтай алмады. Осының салдарынан, консенсус ad idem ("ойлардың үйлесуі") болмағандықтан, екі тарап бірдей нәрсе туралы келісімге келмеді және міндетті келісімшарт туындаған жоқ. Бұл – екі тараптың да келісімшартты қате түсінуінің классикалық мысалы. Сондықтан, сотталушылар жеңіске жетіп, төлем жасаудан босатылды.

Сот үкімінің мәтіні

Декларация. Осыған орай, талапкер мен жауапкерлер арасында, атап айтқанда, Ливерпульде, талапкер жауапкерлерге сатуға, ал жауапкерлер талапкерден белгілі бір тауарларды сатып алуға келісті, атап айтқанда, 125 дорба Сурат мақтасы, Бомбейден "Peerless" кемесімен келетініне кепілдік берілген, орташа саудагерлік сападағы Dhollorah; және мақта кемежайдан алынып, жауапкерлер талапкерге белгілі бір мөлшерлемеде, атап айтқанда, фунт салмағына 17¼ пенниден төлейтін болды, аталған тауарлар Англияға келгеннен кейін белгіленген уақыт ішінде. Растама: аталған тауарлар Бомбейден, яғни Ливерпульге, аталған кемемен келді, ал талапкер сол кезде дайын және жауапкерлерге аталған тауарларды тапсыруға ниеттенді және ұсынды. Бұзушылық: жауапкерлер аталған тауарларды қабылдаудан немесе талапкерге олар үшін төлеуден бас тартты. Қарсылық. Жауапкерлердің пікірінше, аталған келісімде көрсетілген кеме – қазан айында Бомбейден шыққан "Peerless" деп аталатын кеме болған; талапкер соңғы айтылған кемемен келген мақта дорбаларын тапсыруға дайын болған жоқ және ұсынбады, керісінше, тек басқа "Peerless" деп аталатын кемемен келген 125 дорба Сурат мақтасын тапсыруға дайын және ниеттенген. Демурлер және оған қосылу. Милворд, демурлерді қолдаймын. Келісімшарт белгілі бір сипаттағы мақта дорбаларын сату туралы болды, оларды талапкер тапсыруға дайын болды. Мақта қай кемемен келуі маңызды емес, егер ол "Peerless" деп аталатын кеме болса. "Peerless" кемесімен келеді" деген сөздер кеме сапар барысында жоғалса, келісімшарт тоқтатылатынын білдіреді. [[Charles Edward PollockЕскерту: демурлер процесі – бұл сотқа талап арызды жоюға бағытталған жалпы құқықтық тәжірибе, егер фактілер дұрыс болса да, заңдық шаралар қабылдауға жеткіліксіз болса. Осы жағдайда жауапкер демурлер ұсынды, талап арызды жоюды сұрады. Сот келісті. Атаулары алдында көрсетілген абзацтар (Милворд, Меллиш) – тиісті тараптар үшін дауласқан адвокаттардың және үш судьядан тұратын алқаның судьясы Поллоктың сұрақтарымен араласқан тараптардың аргументтерін ұсынады.