Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Атлантикалық-Конго тілдерінің маңызды тармағы
Major branch of the Atlantic–Congo languages
Вольта-Конго – Атлантикалық-Конго тілдері отбасының маңызды тармағы. Ол бұрынғы Атлантикалық және Кордофандық тармақтарынан, сондай-ақ Манде, Догон және Ижо тілдерінен басқа, барлық Нигер-Конго тілдері мен топтарын қамтиды. Демек, ол Атлантикалық-Конгодан тек Атлантикалық тілдерін, ал кейбір түсініктер бойынша Кру және Сенуфо тілдерін алып тастауымен ерекшеленеді. Оң жақтағы ақпараттық блокта ең көп айырмашылығы бар тілдер (күмәнді Сенуфо және Кру тілдері, олар Вольта-Конго тілдеріне жатпауы мүмкін) жоғары орналасқан, ал негізгі тілдерге жақын тілдер (Ква, Вольта-Нигер және Бенуэ-Конгоның ұқсас "Бенуэ-Ква" тармақтары) төмен орналасқан. Егер Ква немесе Саванна тармақтарының жарамсыз екені дәлелденсе, тілдер ағашы одан да тығыз болады.
Volta–Congo is a major branch of the Atlantic–Congo family. It includes all the Niger Congo languages and subfamilies except the families of the erstwhile Atlantic and Kordofanian branches, Mande, Dogon, and Ijo. It thus only differs from Atlantic–Congo in that it excludes the Atlantic languages and, in some conceptions, Kru and Senufo. In the infobox at the right, the languages which appear to be the most divergent (including the dubious Senufo and Kru, which may not be Volta–Congo at all) are placed at the top, whereas those closer to the core (the similar "Benue–Kwa" branches of Kwa, Volta–Niger and Benue–Congo) are near the bottom. If the Kwa or Savannas branches prove to be invalid, the tree will be even more crowded.
Жіктеу
Джон М. Стюарттың 60-70 жылдары жүргізген салыстырмалы тіл білімі зерттеулері Вольта-Конгоның генетикалық бірлігін анықтауға және оның ішкі құрылымын ашуға көмектесті, бірақ нәтижелер әлі де нақты емес. Уильямсон мен Бленч (2000) көп жағдайда Вольта-Конгоның тармақтары арасында нақты шекара жүргізу қиын екенін айтады және бұл тілдік континуумның дамуын көрсетеді, отбасылардың бөлінуін емес. Бұл туралы Беннет (1983, Уильямсон мен Бленч 2000:17 цитатасында келтірілгендей) бұрын гур және Адамава-Убанги тілдері үшін айтқан болатын, олар Убанги тілінен басқа қазір Саванна тілдері тобына жатқызылады. Басқа тармақтарға Кру, Сенуфо, Ква және Бенуэ-Конго кіреді, оның ішінде кең таралған және көп санды Банту тобы бар. Ква мен Бенуэ-Конгоның (Бенуэ-Ква деп аталады) және Бенуэ-Конгоның шығыс және батыс тармақтарының бір-бірімен байланысы әлі де анық емес. Вольта-Конго тілдерінің дауысты жүйесі көптеген тарихи-салыстырмалы тіл білімі пікірталастарының нысаны болды. Касали (1995) прото-Вольта-Конго тілінде дауыстылар үйлесімділігін қолданатын тоғыз немесе он дауысты жүйе болған және көптеген Вольта-Конго тілдерінде ол жеті дауысты жүйеге дейін азайған деген гипотезаны қорғайды. Гана-Того тау тілдері әлі де тоғыз немесе он дауысты жүйесі сақталған тілдердің мысалы болып табылады.
Comparative linguistic research by John M. Stewart in the sixties and seventies helped establish the genetic unity of Volta–Congo and shed light on its internal structure, but the results remain tentative. Williamson and Blench (2000) note that in many cases it is difficult to draw clear lines between the branches of Volta–Congo and suggest that this might indicate the diversification of a dialect continuum rather than a clear separation of families. This had been suggested before by Bennet (1983 as cited in Williamson and Blench 2000:17) in the case of the Gur and Adamawa–Ubangi languages, which apart from Ubangian are now linked together as Savannas. Other branches are Kru, Senufo, Kwa, and Benue–Congo, which includes the well known and particularly numerous Bantu group. The relationship of Kwa to Benue–Congo (named Benue–Kwa), and the eastern and western branches of Benue–Congo to each other, remain obscure. The vowel systems of Volta–Congo languages have been the subject of much historical comparative linguistic debate. Casali (1995) defends the hypothesis that Proto Volta–Congo had a nine or ten vowel system employing vowel harmony and that this set has been reduced to a seven vowel system in many Volta–Congo languages. The Ghana–Togo Mountain languages are examples of languages where nine or ten vowel systems are still found.