Кіріспе

Сөйлеу және қарым-қатынас бұзылысы, сөйлеу бұзылысы.

Қаптамалау – сөйлеудің жоғары жылдамдығы, тұрақсыз ырғағы және нашар синтаксисі немесе грамматикасымен сипатталатын сөйлеу және қарым-қатынас бұзылысы, оның салдарынан сөйлеуді түсіну қиын болады.

Дифференциалдық диагностика

Дүркі-дүркілеуді әртүрлі тілдік бұзылулармен, оқу қиындықтарымен және назар жетіспейтін және белсенділік артық бұзылысымен (АДГҚ) шатастыру оңай. Дүркі-дүркілеушілерде көбінесе оқу және жазу қабілеттері нашар болады, әсіресе ойларды және кеңістікті нашар үйлестіретін, кең, тәртіпсіз жазу қабілеті байқалады.

Емдеу

Қаптама-қаптаманы емдеудің жалпы мақсаттары сөйлеу жылдамдығын баяулау, бақылауды күшейту, айқын артикуляцияны қолдану, қалыпты және ұйымдастырылған тілді қолдану, тыңдаушылармен өзара әрекеттесу, табиғи сөйлеу және шамадан тыс үзілістерді азайту. Сөйлеу жылдамдығын төмендету көптеген белгілерге көмектеседі және оны бірнеше тәсілмен жүзеге асыруға болады. Сөз патологтары клиенттеріне үнемі "баяула" деп талап етуі қажет емес, себебі бұл көмектеспейді және тіпті прогреске кедергі келтіруі мүмкін. Сонымен қатар, эмоционалдық жағдай немесе стресс күшіндегенде сөйлеу жылдамдығының көбейетінін есте ұстаған жөн. Үнемі ауызша ескертулердің орнына, мамандар кешіктірілген дыбыстық кері байланыс (КДБ), "жылдамдық билеттері" (сөйлеуді баяулату туралы жазбаша ескертулер) немесе сөйлеуді жазып алып, клиенттерге оны транскрипциялауды ұсынуы мүмкін, сонда олар үзілістер мен паузалар қажет жерлерін жазады. Бұл – қаптама-қаптама сөздік бұзылысы туралы ең алғашқы мәлімет. 1960 жылдары қаптама-қаптама тахифемия деп аталды, бұл грек тілінен "шапшаң сөйлеу" дегенді білдіреді. Бұл термин қаптама-қаптаманы сипаттау үшін енді қолданылмайды, себебі шапшаң сөйлеу қаптама-қаптаманың міндетті белгісі емес. Десо Вайс қаптама-қаптаманы "орталық тілдің теңгерімсіздігінің" сыртқы көрінісі деп сипаттады. 2007 жылдың мамыр айында Болгарияның Разлог қаласында қаптама-қаптама бойынша бірінші дүниежүзілік конференция өтті. Оған Солтүстік Америка, Еуропа, Таяу Шығыс және Азиядан 60-тан астам қатысушы келді.

Қоғам және мәдениет

Вайс Баттарос, Демосфен, Перикл, Юстиниан, Отто фон Бисмарк және Уинстон Черчилльдің бәрінің ойлары шашыраңқы болды деп мәлімдеді. Ол бұл адамдар туралы былай дейді: "Әлем тарихына үлес қосқан осы тұлғалардың әрқайсысы өз әлемін тұтас қарастырды және ұсақ-түйек нәрселерге артық назар аударған жоқ. Мүмкін, олардың ерекшелігінің себебі осы шашыраңқылығы болды, оған қарамастан емес."