Кіріспе

Видарбхадағы тарихи қамал, Үндістан.

Гавилгур (сондай-ақ Гавилгарх немесе Гавилгат, Айт.: [ɡaːʋilɡəɖ]) – Декан жазығының солтүстігінде, Махараштра штатының Амравати ауданындағы Сатпура тауларының маңында орналасқан Маратха империясының мықты бекітілген тау қамалы. 1803 жылдың 15 желтоқсанында Екінші ағылшын-маратха соғысы кезінде Артур Уэлсли басқарған әскерлер оны сәтті басып алды.

Тарих

Қалдықтың атауы ғасырлар бойы Берар (қазіргі Амравати) аймағында өмір сүрген гаули (мал өсірушілер) тайпасынан алынған. Алдында бұл бекініс, аймақтағы басқа да осындай жерлер сияқты, топырақтан жасалған болуы мүмкін. Құрылыстың нақты күні белгісіз, бірақ парсы тарихшысы Фиришта Бахамани әулетінің тоғызыншы патшасы Ахмет Шах Уали 1425 жылы Елшіпурда орналасқанда Гавилгархты қайта жаңартып салғанын жазған. Бұл, басты нығайту жұмыстары жүргізілген кезең болғандықтан, осы уақытта жүзеге асырылған болуы мүмкін. 1803 жылы 2-ші Маратха соғысы кезінде фортты Артур Уэлсли (кейін Веллингтон герцогы) қоршап алды. Британдық және сепой әскерлері бас қақпаға екі рет шабуыл жасап, көптеген жарақат алғаннан кейін, капитан Кэмпбелл 94-ші жоталықтардың (жеңіл ротасы) ішкі және сыртқы бекіністерді бөлетін шатқал арқылы өтіп, ішкі бекініске тік өрлеу арқылы жеткізді. Шотландтар солтүстік қақпа ғимаратын жарып, көптеген қақпаларды ашып, қалған британдық күштерге кіруге мүмкіндік берді. Соңғы шабуылда британдықтар аз шығынға ұшырады (шамамен 150 адам). Форт британдықтармен бейбіт келісімге келгеннен кейін Маратха империясының Килледар Рана Шивсингх Раджпуттарына қайтарылды, бірақ олар оны тастап кетті.

Негізгі ерекшеліктері

Қамалдың парсы тілінде жазылған бірнеше жазулары бар, олар әрбір жеті қақпасының салыну күнін көрсетеді. Онда екі су қоймасы (Девталав және Ханталав) бар, егер қамал қоршалғанда олар негізгі су көзі болар еді. Қамал ішіндегі мешіттің қираған қалдықтары ең айқын көрінеді. Ол ішкі қамалдың ең жоғары нүктесінде орналасқан және Патан сәулет стилінде салынған. Мешіттің шаршы күмбезі күрделі тас торымен және жеті аркалы фасадымен безендірілген. Мешіттің бастапқыда екі минареті болған, бірақ бүгінде олардың тек біреуі ғана сақталған. Нәрнала қамалының шаруасы Ғафур Ахмед, Нәрнала қамалына салынған бөлмелердің қандай да бір пайдасы бар-жоғын анықтау үшін 20 қойды оларға айдап жіберді. Қойлардың бірі 20 шақырымнан астам қашықтықтағы Гавилгархта табылды. Осылайша, екі қамалды байланыстыратын туннель болуы мүмкін. Британдықтардың зеңбіректерінен жасалған бірнеше жөнделмеген бұзылулар осы күнге дейін сақталған. Бес шабуылшыны бір оқпен өлтірген зеңбірек әлі де тұр, бірақ қазір оның ұңғысы бойында граффити жазылған.