Кіріспе

Қолдың бесінші метакарпаль сүйегінің сынуы, білезікке жақын жерде. Әдетте, бұл адам жұмсақ түймемен бір нәрсеге соққан кезде болады. Соққанда білезік қолдың алақанына қарай иіледі. 70 градустан астам бұрылыс болған жағдайда немесе сынған саусақ бұрылған болса, қалыпқа келтіру және шина қою ұсынылуы мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

Симптомдары – қолдың белгілі бір жеріндегі, яғни, саусақ буыны маңындағы метакарпаль сүйекке сәйкес келетін ауырсыну мен сезімталдық. Сүйек сынығы болғанда, бірдеңе сынып қалған немесе жарылған сияқты сезім тууы мүмкін. Зақымдалған жерде ісінумен қатар, түсі өзгеріп, көгеру пайда болады. Қолға сызат түсуі немесе жаралануы да мүмкін. Тиісті саусақ бұрыс орналасуы мүмкін, сондай-ақ сол саусақтың қимылы шектеліп, ауыру сезімі тууы мүмкін.

Себептер

Метакарпальді сүйек сынықтары көбінесе жұмырылған қамыттың қатты, қимылсыз нысанға, мысалы, бас сүйегіне немесе қабырғаға соққан кезде пайда болады. Дұрыс емес соққы болғанда, күш алақанға қарай бұрышта түсіп, сүйек арқасының иілуіне себеп болады, нәтижесінде сүйек тым иілгенде сынық пайда болады. Боксшы дұрыс техникамен соққы бергенде, екінші және үшінші метакарпальдың бунақтары радиус сүйегімен түзу сызықта, одан кейін иық сүйегімен де түзу сызықта келіседі. Сүйектердің түзу сызықта байланысуының арқасында күш осы буындар мен сүйектер арқылы еркін өтеді және жарақатсыз таралады. Сондықтан екінші немесе үшінші метакарпальды сүйек сынықтары сирек кездеседі, ал метакарпальды сүйек сынықтарының басым бөлігін төртінші және бесінші метакарпальды сүйек сынықтары құрайды.

Диагностика

Дәрігердің қарауы арқылы қойылатын диагноз ең көп кездесетін жағдай, көбінесе рентгенмен расталады. Рентген сәулесі сынықты және сынықтың бұрылуын көрсету үшін пайдаланылады. Өте сирек жағдайларда, томография (КТ) жасалуы мүмкін, ол көбірек егжей-тегжейлі сурет береді.

Алдын алу

Боксшылар және басқа да жекпе-жек спортының атлеттері қолды бекіту үшін қолғап орамаларын және бокс қолғаптарын үнемі пайдаланады, бұл соққы кезіндегі ауырсынуды және жарақат алу қаупін едәуір азайтады. Дұрыс соққы техникасы осы типтегі жарақаттардың алдын алудағы ең маңызды фактор болып табылады.

Емдеу

Ауырсыну мен ісікті басу үшін мұз қойылады. Кез келген ашық жаралар инфекцияның алдын алу үшін тазартылады. 70 градусқа дейін бұрылысы бар көптеген сынықтарда, жанындағы саусақтарды бірге байлау және эластикалық бинт қолдану, шинамен түзетумен бірдей нәтижелерді көрсетті. Сирек жағдайларда, егер сынық бұрылыс деформациясына немесе күшті бұрылысқа әкелсе, сүйекке штифт немесе пластина орнату арқылы хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін, бұл сынықтардың бөліктерін орнында ұстап тұруға көмектеседі.

Болжам

Бұл сынықтардың болжамы көбінесе жақсы, толық сауығу уақыты 12 аптадан аспайды. Алғашқы екі аптада ісінудің айтарлықтай азаюы байқалады, алдымен, қолды қысу қабілеті жақсарады. Саусақтарды барлық бағытта созу қабілеті көбінесе баяу жақсарады. Қатты гипс көбінесе қажет болмайды, ал жұмсақ гипс немесе шинаны қысқа мерзімге шешіп, шина астындағы теріні тазалап, кептіруге болады. Жарақаттан туындаған ауырсыну әр адамда әртүрлі болады. Адамның жағдайына қарай, рецептсіз немесе күшті ауырсынуды басатын дәрілер жеткілікті болуы мүмкін. 5-15% дейін бұлшық еттерінің әлсіреуі күтілуі мүмкін, тиісті ем-дом жасалған жағдайда шамамен 4 айлық оңалту кезеңі қажет. Ең жеңіл жағдайларда толық сауығуға 3-4 айдың ішінде қол жеткізуге болады.

Эпидемиология

Қол және білезік жарақаттары шұғыл жәрдем бөлімшесіндегі жарақаттардың он бес-жиырма пайызын құрайды, ал метакарпальді сынықтар осы жарақаттардың маңызды бөлігін білдіреді. Мұндай қол жарақаттары көбінесе он бес-отыз бес жас аралығындағы еркектерде кездеседі, ал ең көп зардап шегетін сүйек – бесінші метакарпаль. Еркектердің ұру арқылы сүйек сындыру ықтималдығы әйелдерге қарағанда шамамен елу пайызға жоғары. Еркектердегі қасақана ұрудан болатын жарақаттар көбінесе әлеуметтік қиындықтармен байланысты, ал әйелдердегі қасақана ұрудан болатын жарақаттар психикалық аурулармен байланысты болуы мүмкін. Жыл сайын 1000 адамға шаққанда шамамен 3,7 еркек және 1,3 әйел қол жарақаттары тіркелді. Жарақат механизмдері жынысқа қарай өзгеше болады. Қаржылық шығындар туралы нақты мәліметтер жоқ болғанымен, шұғыл жәрдем көрсету, иммобилизация, хирургиялық араласу, дәрігерге бару сияқты шығындарды ескеретін болсақ, әрбір жарақатқа байланысты шығынның жоғары екенін айтуға болады. Бұған жұмыс істеу қабілетін жоғалту немесе шектелудің салдарынан туындайтын қаржылық зиян да қосылады.

Терминология

Бұл күнделікті қолданыстағы терминдер болғандықтан, мәтіндер мен медициналық сөздіктер нақты мағыналары бойынша бір пікірге келмейді. Әртүрлі мамандар "боксшының сынығы" екінші немесе үшінші метакарпаль сүйектің сынуын, ал "бардағы сынық" төртінші немесе бесінші метакарпаль сүйектің сынуын білдіреді дейді. Бұл боксшылардың дұрыс түрімен екінші және үшінші бунақтарға соққы беруінен, ал тәжірибесіз жауынгерлердің көбінесе әлсіз төртінші және бесінші бунақтарға тиюінен туындайды. Кейбір авторлар боксшының сынығы мен бардағы сынығы – әртүрлі сүйектердің зардап шегуін көрсететін ерекше терминдер деп санайды. Алайда, бұл айырмашылық уақыт өте келе жоғалған сияқты, және қазіргі таңда көптеген медициналық қызметкерлер кез келген метакарпаль сүйегінің сынуын "боксшының сынығы" деп сипаттайды.