Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс композиторы және органшы
Неміс үстел теннисі ойыншысы
German composer and organist
the German table tennis player
Георг Бёмм (2 қыркүйек 1661 – 18 мамыр 1733) – неміс барокко дәуірінің органшысы және композиторы. Ол хоралдық партитаны дамытуымен және жас Дж. С. Бахқа тигізген әсерімен ерекше көзге түседі.
Georg Böhm (2 September 1661 – 18 May 1733) was a German Baroque organist and composer. He is notable for his development of the chorale partita and for his influence on the young J. S. Bach.
Өмір
Бём 1661 жылы Хоэнкирхен қаласында дүниеге келген. Алғашқы музыка сабақтарын 1675 жылы қайтыс болған мектеп мұғалімі және органшы әкесі берді. Ол сондай-ақ Генрих Бах пен Иоганн Кристиан Бахтың шәкірті болған Ордруфтың канторы Иоганн Генрих Хильдебрандтан сабақ алған болуы мүмкін. Әкесінің өлімінен кейін Бём Голдбахтағы Латиншюледе, кейіннен Готадағы гимназияда оқып, 1684 жылы бітірді. Екі қалада да Бах отбасының бір мүшелері Бёмге әсер еткен болуы мүмкін. 28 тамызда 1684 жылы Бём Йена университетіне оқуға түсті. Бёмнің университет жылдары немесе оның бітіргеннен кейінгі өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Ол 1693 жылы Гамбургте қайтадан көзге түседі. Бёмнің онда қалай өмір сүргені бізге белгісіз, бірақ қаланың және айналасының музыкалық өмірі оған әсер еткені мүмкін. Гамбургте француз және итальян опералары үнемі қойылып тұрды, ал қасиетті музыка саласында Иоганн Адам Рейнкен (Жохан Адам Рейнкен) өзінің заманындағы ең көрнекті органшы және клавишті аспаптар композиторларының бірі болды. Бём сондай-ақ жақын маңдағы Стадеде Винсент Любектің, немесе тіпті Любекте Дитерих Букстехуденің орындауларын тыңдаған болуы мүмкін, ол да жақын жерде болды. 1698 жылы Бём Кристиан Флорды алмастырып, Люнебургтің басты шіркеуінің – Иоганншкірхе (Johanniskirche) органшысы болды. Флор 1697 жылы қайтыс болғаннан кейін Бём дереу лауазымға үміткерлікке түсіп, сол кезде тұрақты жұмысы болмағанын айтты. Ол қалалық кеңес тарапынан қабылданып, Люнебургке қоныс аударды және өмірінің соңына дейін осы лауазымда қызмет етті. Ол үйленді және бес ұлы болды. Бұл байланыс ұзақ жылдарға созылған жақын достыққа айналған болуы керек, себебі 1727 жылы Бах клавишті аспаптарға арналған партиталардың 2-ші және 3-ші нөмірін сату үшін солтүстік өкілі ретінде Бёмді атады. Бём 1733 жылдың 18 мамырында 71 жасқа толғанда қайтыс болды. Оның орнын мұрагерлікке алуға тиіс ұлы Якоб Кристиан жас кезінде дүние салды. Лауазым ақырында Бёмнің күйеу баласы Людвиг Эрнст Хартманға бұйырды.
Böhm was born in 1661 in Hohenkirchen. He received his first music lessons from his father, a schoolmaster and organist who died in 1675. He may also have received lessons from Johann Heinrich Hildebrand, Kantor at Ohrdruf, who was a pupil of Heinrich Bach and Johann Christian Bach. After his father's death, Böhm studied at the Lateinschule at Goldbach, and later at the Gymnasium at Gotha, graduating in 1684. Both cities had Kantors taught by the same members of the Bach family who may have influenced Böhm. On 28 August 1684 Böhm entered the University of Jena. Little is known about Böhm's university years or his life after graduation. He resurfaces again only in 1693, in Hamburg. We know nothing of how Böhm lived there, but presumably he was influenced by the musical life of the city and the surrounding area. French and Italian operas were regularly performed in Hamburg, while in the area of sacred music, Johann Adam Reincken of St. Katharine's Church (Katharinenkirche) was one of the leading organists and keyboard composers of his time. Böhm may have also heard Vincent Lübeck in the nearby Stade, or possibly even Dieterich Buxtehude in Lübeck, which was also close. In 1698 Böhm succeeded Christian Flor as organist of the principal church of Lüneburg, the Church of St. John (Johanniskirche). Soon after Flor died in 1697, Böhm applied for an audition for the post, mentioning that he had no regular employment at the time. He was promptly accepted by the town council, settled in Lüneburg and held the position until his death. He married and had five sons. This connection must have become a close friendship that lasted for many years, for in 1727 Bach named none other than Böhm as his northern agent for the sale of keyboard partitas nos. 2 and 3. Böhm died on 18 May 1733 at the advanced age of 71. His son Jakob Christian, who would have inherited his post, died young. The position eventually went to Ludwig Ernst Hartmann, Böhm's son in law.
Шығармалары
Бём негізінен орган мен клавесинге арналған композицияларымен (атап айтқанда, прелюдиялар, фугалар және партиталар) танымал. Оның көптеген шығармалары аспапты алмастыру мүмкіндігін ескере отырып жазылған: орындаушының жағдайына қарай, белгілі бір шығарманы орган, клавесин немесе клавикордпен орындауға болады. Бёмнің музыкасы импровизацияға негізделген стилус фантастикус ерекшелігімен көзге түседі. Солтүстік Германияның клавишалы музыкасына Бёмнің ең маңызды үлесі – хоралдық партита, ол бір хорал әуенінің бірнеше вариациясынан тұратын ірі композиция. Ол осы жанрды қалыптастырды, түрлі ұзындықтағы және әртүрлі мелодиялардағы бірнеше партита жазды. Кейіннен Иоганн Себастьян Бах сияқты композиторлар да осы жанрды өңдеді. Бёмнің хоралдық партиталарында хоралдың гармониялық құрылымының үстінен бірнеше дауыста күрделі безендірулер кездеседі. Оның партиталары көбінесе қарапайым мінезге ие және оларды орган немесе клавесинмен орындауға болады.
Böhm is mainly known for his compositions for organ and harpsichord (primarily preludes, fugues, and partitas). Many of his works were designed with flexibility of instrument in mind: a particular piece could be played on the organ, the harpsichord, or the clavichord, depending on the situation in which the performer found himself. Böhm's music is notable for its use of the stylus phantasticus, a style of playing based on improvisation. Böhm's most important contribution to North German keyboard music is the chorale partita, a large scale composition consisting of several variations on a particular chorale melody. He effectively invented the genre, writing several partitas of varying lengths and on diverse tunes. Later composers also took up the genre, most notably Johann Sebastian Bach. Böhm's chorale partitas feature sophisticated figuration in several voices over the harmonic structure of the chorale. His partitas generally have a rustic character and can be successfully performed on either the organ or the harpsichord.
Жазбалар
Толық клавесин және орган музыкасы Симона Стелла (клавесин, орган), OnClassical (OC72 75B) лицензиясымен Brilliant Classics (BC 94612), 2013. Die Claviersuiten Мици Мейерсон (клавесин), GLOSSA (GCD 921801), 2003. Клавиатуралық шығармалар Стеф Тюинстра (орган және клавесин), DOCUMENT (DOC 1102), 2011.
Complete Harpsichord and Organ Music Simone Stella (harpsichord, organ), OnClassical (OC72 75B) licensed for Brilliant Classics (BC 94612), 2013. Die Claviersuiten Mitzi Meyerson (harpsichord), GLOSSA (GCD 921801), 2003. Keyboard Works Stef Tuinstra (organ & harpsichord), DOCUMENT (DOC 1102), 2011.