Кіріспе

Оңтүстік Хан (; 917–971), ресми түрде Хан, бастапқыда Юэ, Қытайдың династиялық мемлекеті және Бес әулет пен Он патшалық кезеңінде құрылған Он патшалықтың бірі болды. Ол Қытайдың оңтүстік жағалауында, қазіргі Гуандун және Гуанси аймақтарын басқарып тұрды. Династия өзінің астанасы Шыңванг Фуды (қазіргі Гуанчжоу) үлкендей кеңейтті. Вьетнамдықтар бақылауындағы Цзиньхай автономиялық билігін қоса аннексиялауға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды.

Оңтүстік Ханның құрылуы

905 жылы Лю Инь Тан әулетінің сарайында аймақтық губернатор және әскери шенеунік болып тағайындалды. Екі жыл өткен соң Тан әулеті құласа да, Лю, басқа оңтүстік басшылары сияқты, өзін жаңа мемлекеттің негізін қалаушы деп жарияламады. Ол 909 жылы Нанпин патшасы атағын мұраға алды. Лю Инь 917 жылы қайтыс болғаннан кейін ғана оның інісі Лю Ян жаңа мемлекет құрғанын жариялады, оны бастапқыда "Юэ" (越) деп атады; ол 918 жылы атауын "Хан" (漢) деп өзгертті. Мұның себебі, оның тегі Лю (劉) Хан әулетінің императорлық тегі болғандықтан және ол өзінің сол танымал әулеттің ұрпағы екенін мәлімдеді. Бұл мемлекет Қытай тарихында Оңтүстік Хан әулеті деп белгілі. Ол Вьетнамдықтар бақылауындағы Цзиньхай тәуелсіз мемлекетін аннексиялауға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды.

Аумақтық көлемі

Оның астанасы қазіргі Гуанчжоу қаласында орналасқан, патшалықтың аймақтары қазіргі Гуандун, Гуанси және Хайнань аралының жағалау бойында жайылған. Ол Мин, Чу және Оңтүстік Тан патшалықтарымен, сондай-ақ қытай емес Дали мемлекетімен шектес болды. Оңтүстік Тан 945 және 951 жылдары Мин және Чуды бағындырғаннан кейін Оңтүстік Ханның солтүстік шекарасының барлығын иеленді.

Вьетнамдықтармен соғыс

9 ғасырдың соңында Тан әулеті әлсіреген кезде, жергілікті вьетнамдық феодалдар Цзиньхай (Солтүстік Вьетнам) аймағындағы билікті өз қолдарына ала бастады. Оңтүстік Хан 931 және 938 жылдары вьетнамдықтарға қарсы екі жорық ұйымдастырып, осы вьетнамдық жерлерді өз мемлекетіне қосып алуға тырысты, бірақ екеуі де сәтсіз аяқталды.

Оңтүстік Ханның құлдырауы

Бес династия 960 жылы Соң династиясының құрылуымен аяқталды, осылайша Соңғы Чжоу династиясының орнына келді. Одан кейін жаңа Сун билеушілері Соңғы Чжоу бастаған қайта біріктіру процесін жалғастыруға белсенді кірісті. 960-шы және 970-ші жылдары Сун оңтүстіктегі ықпалын арттырып, 971 жылы Оңтүстік Хан династиясын өзінің билігіне бағынуға мәжбүр етті.