Оңтүстік Тан мемлекеті (937-976)

Кіріспе

Оңтүстік Қытайдағы мемлекет (937–976)

Оңтүстік Тан – Бес әулет және Он патшалық кезеңінде болған Қытай династиялық мемлекеті. Оңтүстік Қытайда орналасқан Оңтүстік Тан өзін Тан әулетінің мұрагері деп жариялады. Елорда қазіргі Цзянсу провинциясындағы Нанкин қаласында орналасқан. 951 жылы аумақтық ең жоғары нүктесінде Оңтүстік Тан қазіргі Цзянси провинциясының барлық аумағын, сондай-ақ Анхуэй, Фуцзянь, Хубэй, Хунань және Цзянсу провинцияларының бір бөлігін бақылады. Оңтүстік Танды 937 жылы Ли Биан құрды, ол У императоры Ян Пуды құлатып билікке келді. Ол көршілес мемлекеттермен бейбіт қарым-қатынас сақтады. Оның ұлы Ли Цзинь бұл сыртқы саясатты жалғастырмады, 945 және 951 жылдары Мин және Ма Чу әулеттерін жаулап алды. Кейінгі Чжоу әулеті 956 жылы Оңтүстік Тан аймағына шабуыл жасап, 958 жылға қарай оларды жеңді. Ли Цзинь Кейінгі Чжоу императоры Шицзудің вассалы болуға, Янцзы өзенінің солтүстігіндегі барлық жерді беруге және император титулынан бас тартуға мәжбүр болды. 960 жылы Оңтүстік Тан жаңа құрылған Солтүстік Сун әулетінің вассалына айналды. Сун императоры Тайдзу Кейінгі Шу және Оңтүстік Ханды жеңгеннен кейін, Оңтүстік Танды жаулап алуға бұйрық берді, ол 975 жылы аяқталды.

Атауы

Оңтүстік Тан билеушілері қолданған есімдер мен лауазымдары оның бар болған кезеңі ішінде бірнеше рет өзгерді. 930 жылдары Сюй Чжигао У аймағындағы Ци (齊) деп аталатын үлкен аумақтың патшасы болды. 937 жылы Ян әулетін құлатып, император титулын қабылдады және Ұлы Ци (大齊) мемлекетін құрғанын жариялады. «Жизы Тунцзянь» осы мемлекетті құрылғаннан бастап Тан деп атады, ал көптеген тарихи көздер, соның ішінде «Бес әулеттің ескі тарихы», «Бес әулеттің жаңа тарихы» және «Он патшалықтың көктем және күз жылнамалары» мемлекетті Ци деп атады. Олар Сюй Чжигао 939 жылы Ли Бьян есімін қабылдағаннан кейін ғана Танды қолдана бастады. Орталық жазықтың үнемі болатын көтерілістері мен тәртіпсіздіктерінен айырмашылығы, Янцзы және Оңтүстік Қытайдағы Тан билігі көбінесе табысты болды. Бұл шақ оңтүстіктегі халық үшін сағыныш көзіне айналды. Ли Бьянның құлатылған әулетке көрсеткен құрметі оған саяси құрал ретінде пайдалы болды. Кейінгі Тан 936 жылдың соңында құлатылды, бұл Ли Бьянға оны иеленуге мүмкіндік берді. 939 жылдың ақпанында Ли Бьян өзінің мемлекетінің атын Ұлы Тан (大唐) деп өзгертті. Тан есімін қабылдауы оның мәртебесін арттырды. Мұндай қадамды «[қытай] территорияларын бір билеушінің астына біріктіру мүмкіндігі» ретінде түсінуге болады. Ли Цзин 958 жылы Кейінгі Чжоу императоры Чай Жуннан жеңілді. Оңтүстік Тан Янцзыдан солтүстікке қарайғы жерлерін Кейінгі Чжоуға беруге және оның вассалы болуға мәжбүр болды. Ли Цзин императорлық титулдан да бас тартуға мәжбүр болды. Қалған мемлекеті Цзяннанға ортасталды, оны Кейінгі Чжоу және Сун Оңтүстік Танды атау үшін пайдаланды. Кейінгі Чжоу хаттарында Ли Цзин «Цзяннан мемлекетінің билеушісі» (江南國主) деп аталды. Алайда ол үкімет үшін «Тан билеушісі» (唐國主) және «Тан мөрі» (唐國之印) лауазымдарын қолданды. Оңтүстік Танның үшінші және соңғы билеушісі Ли Ю бастапқыда әкесінің лауазымы мен мөрін қолданды. Ол Сун әскерлері Оңтүстік Ханды басып алғаннан кейін император Тайцзуға бағынуға тырысты. Ли Ю қарапайым «Цзяннан мөрін» (江南國印) жасады және «Тан билеушісінен» бас тартып, «Цзяннан мемлекетінің билеушісі» лауазымын қабылдады, ол 976 жылға дейін қолданылды, ол шабуылдаған Сун әскерлеріне берілді. Тайцзу Ли Юға Бианға келгенде «мойынсұнбау маркизі» (違名侯) деген қорлаулы лауазым берді. Сун әулеті кезінде жазылған тарихи мәтіндер Цзяннаннан кейін аталды, сонымен қатар Цзяндзуо (江左) және Цзянбиао (江俵) нұсқалары да қолданылды. Ресми атауын қолданбаған авторлар Оңтүстік Танға «тәуелсіз мемлекет мәртебесін» жоққа шығарды. Билеушілердің билік ету лауазымдары да қабылданбады және олардың жеке есімдері ғана қолданылды.

The names and titles used by Southern Tang rulers changed several times throughout its existence. In the 930s Xu Zhigao ruled as king over a sizeable territory called Qi (齊) that existed within Wu. After deposing the Yang Imperial family in 937 he adopted the title of emperor and announced the creation Great Qi (大齊). The Zizhi Tongjian referred to this state as Tang from its foundation, while the majority of historical sources, including the Old History of the Five Dynasties, New History of the Five Dynasties, and the Spring and Autumn Annals of the Ten Kingdoms, referred to the state as Qi. They begin to use Tang only after Xu Zhigao adopted the name Li Bian in 939. Unlike the continual unrest and rebellions of the Central Plains, Tang rule across the Yangtze and Southern China had been generally more successful. These halcyon days had become a source of nostalgia for people in the south. This respect paid to the deposed dynasty became a useful political tool for Li Bian. The Later Tang were overthrown in late 936, which opened the way for Li Bian to claim it. In February 939 Li Bian renamed his realm to Great Tang (大唐). Taking on the name of Tang increased his status. Such a move could be easily construed to mean "the potential unification of [Chinese] territories under one ruler." Li Jing was defeated in 958 by Later Zhou Emperor Chai Rong. The Southern Tang were forced to cede their territories north of the Yangtze and become a vassal of the Later Zhou. Li Jing additionally had to renounce claims to emperorship. The rump state was centered on Jiangnan, which was used by both the Later Zhou and the Song to refer to the Southern Tang. Later Zhou correspondence called Li Jing the "Ruler of the State of Jiangnan" (江南國主). He however used the title "Ruler of Tang" (唐國主) and "Seal of Tang" (唐國之印) for the government. Li Yu, the third and final Southern Tang monarch, initially used the title and seal of his father. He attempted to demonstrate obeisance to Emperor Taizu after the Song conquest of Southern Han. Li Yu created a more modest "Seal of Jiangnan" (江南國印) and abandoned "Ruler of Tang" in favor of "Ruler of the State of Jiangnan", which remained used until 976 when he surrendered to the invading Song armies. Taizu gave Li Yu the humiliating title of Marquis of Disobedience (違名侯) when he arrived in Bian. Historical texts produced during the Song dynasty were named after Jiangnan, with variants of Jiangzuo (江左) and Jiangbiao (江俵) also used. By not using the formal name it claimed, authors denied the Southern Tang "the status of an independent state." Reign titles of rulers were likewise seen as unacceptable and their personal names were used exclusively.

Өмірбаян

Ян Сынми – Тан әулетінің соңғы жылдарында Хуайнань аймағының жиэдушиі болған. Ол көршілес шенеуніктермен болған бірнеше қақтығыстар арқылы қазіргі Цзянсу және Анхуй провинцияларының көп бөлігін, сондай-ақ Цзянси және Хубэйдің бір бөлігін бақылауына алды. 902 жылы император Чжаоцзун Ян Сынмидің жеңістерін мойындап, оған У патшасы (吳王) титулын берді. Ол тағы үш жыл билік етіп, 905 жылы қайтыс болды. Ян Во әкесінің орнын басып, У патшасы болды. 907 жылы соңғы Тан императоры Чжу Куанчжунмен биліктен қуылды, ол кейін Лян әулетін жариялады. Ян Во бұл режимді заңды деп мойындамады және «Тянью» (天佑) аттас Тан дәуіріндегі атауды пайдалануды жалғастырды. Бірақ Тан императоры билік етпегендіктен, ол іс жүзінде тәуелсіз билеуші болды. 921 жылы Ян Лунъянь өзінің билік ету атауын жариялады. Оның інісі Ян Пу 927 жылы император титулын алып, Кайфэн негізіндегі режимдерден идеологиялық тәуелсіздік саясатын жалғастырды. Бұл Тан әулетімен дипломатиялық байланысты толығымен үзіп жіберді. 895 жылы әскери жорық кезінде жетім бала тұтқындалды, оны Ян Сынми бастапқыда үйіне алды. Бірақ оның үлкен ұлы Ян Во бұл баланы ұнатпады, сондықтан Ян оны өзінің лейтенанты Сюй Вэньге беруге шешім қабылдады. Балаға Сюй Чжигао деген есім берілді. У Юэ шабуылдарының қаупін желеу етіп, Сюй Вэнь Чианнаньды өзінің базасына айналдырды. Бұл уақыт өте келе Ци патшалығына айналды. Сюй Вэнь Ян әулетіне билік еткенімен, оларды құлатпауының себебі, ыңғайсыз жағдайлар болды, әрине, билікке ұмтылмағандық емес. 927 жылы Сюй Чжигао Сюй Вэньнен У монархиясының артындағы билікті мұраға алып, тақты басып алуға дайындық жасады. Ол бюрократияның көп бөлігі әлі де императорлық Ян әулетін қолдайды деп қорқып жүрді. Ян әулетінің мұрагері Ян Ляньды өзінің қызына үйлендірді. 935 жылдың қыркүйегінде Ян Пу мен Сюй Чжигао Ци патшалығының аумағын У бақылауындағы 25 округтің 10-ы деп белгіледі. Ян Пу 937 жылдың наурыз айында Сюй Чжигаоға Ци патшасы (齊王) титулын берді. Мамыр айында ол асырап алған бауырларынан өзгешелену үшін есімінен «чжи» (zhi) әрпін алып тастап, Сюй Гао деп аталды. Сол жылдың қазан айында Ян Пу оған мемлекеттік мөрді тапсырып, У-дағы Ян әулетінің билігін аяқтады.

Yang Xingmi was the Jiedushi of Huainan Circuit during the final years of the Tang dynasty. Throughout a series of conflicts with neighboring officials he expanded his control over most contemporary Jiangsu and Anhui, along with parts of Jiangxi and Hubei. In 902 Emperor Zhaozong recognized Yang Xingmi's conquests and granted him the title of the Prince of Wu (吳王). He ruled for three more years and died in 905. Yang Wo succeeded his father as the Prince of Wu. In 907 the last Tang Emperor was evicted from power by Zhu Quanzhong, who declared the Later Liang dynasty. Yang Wo did not recognize this regime change as legitimate and continued to use the Tang era name of 'Tianyou'. Without a reigning Tang emperor, however, he was in effect an independent ruler. In 921 Yang Longyan proclaimed his own reign title. His brother Yang Pu continued this trend of asserting ideological independence from the Kaifeng based regimes by claiming the title of Emperor in 927. This irrevocably ended diplomatic contact with the Later Tang. During a campaign in 895 an orphaned child was captured, whom Yang Xingmi initially took into his household. However, his oldest son Yang Wo disliked the child, and so Yang decided to give the child to his lieutenant Xu Wen. The child was given the name Xu Zhigao. Using the threat of Wu Yueh raids as an excuse, Xu Wen turned Chiang nan into his base of operations. This in time would morph into the Kingdom of Qi. While Xu Wen assumed a position of power over the Yang family, he likely did not depose them due to unfavorable circumstances rather than the lack of will to do so. In 927 Xu Zhigao inherited Xu Wen's position of power behind the Wu monarchy and laid out the groundwork for his seizure of the throne. He feared that the majority of the bureaucracy still supported the imperial Yang family. The Crown Prince Yang Lian was arranged to marry one of his daughters. In September 935 Yang Pu and Xu Zhigao settled on the territorial extent of the kingdom of Qi as having 10 of the 25 prefectures then under Wu control. Yang Pu awarded Xu Zhigao the title of King of Qi (齊王) in March of 937. In May he dropped the ranking character 'zhi' from his given name to distinguish from his adopted brothers and was now known as Xu Gao. In October of the same year Yang Pu surrendered the state seal to him, ending Yang rule of Wu

Қор

937 жылы 11 қарашада Сюй Гао ресми түрде таққа отырды. Сюй Гао Тан әкімшілігінен шабыттанып, екі астана құрды. Цзиньлинь бұрыннан оның билік ортасы болғандықтан, соттың басты орнына айналды. Гуанлинь, бұрынғы Ву астанасы, екінші астана мәртебесін сақтап, маңыздылығын толығымен жойған жоқ. Роберт Кромпарттың сөзіне сүйенсек, оның билеуі – Қытайдағы тұрақтылықты қамтамасыз ететін әлеуметтік, экономикалық, әкімшілік және діни күштерді қайта құрудың бастапқы кезеңі болды. 939 жылы 12 наурызда Сюй Гао Ли Бьян деген атқа ие болды. Ол сондай-ақ Тан императорлық әулетінен таратылғандығын көрсететін шежіре жасауға рұқсат берді. Оның нақты кімнен тарағаны туралы мәліметтер әртүрлі. Йоханнес Л. Курц сенімді дереккөздерге сүйене отырып, оның атасы Сюаньцзунның ұлы немесе кіші інісі болған деген қорытындыға келді. 939 жылы 2 мамырда Ли Бьян аспанға дәстүрлі құрбандық шалу рәсімін өткізді. Цзиньнань және Уюэ елшіліктері осы оқиғаға құрметтерін білдіріп, сәлемдемелер жіберді. Ли Бьян өз сарайын бюрократияландыруға ұмтылып, билікті әскери шенеуніктерден алды. Орталық жазықтардағы үнемі болатын қақтығыстардың салдарынан тәжірибелі шенеуніктер оңтүстікке, тұрақтырақ аймаққа қоныс аударды. Ли Бьянға ерекше қызығушылық тудырған – конфуцийлік дәстүрлерді білетін адамдар еді. Ма Линг (馬令) Ли Бьянның азаматтық үкіметінің "адамгершілікке толы және алыс-жақын елдерден адамдарды тартқан" екенін хабарлады. Осылардың арасында Ли Цзинь билеу кезеңінде көзге түскен Хан Шизай да болды. Ли Бьянның өмірінің соңында мұрагерлік мәселесі туындады. Ол екінші ұлы Ли Цзиньданы жақсы көріп, оны мұрагер етпек болды. Бірақ, ақырында оның үлкен ұлы Ли Цзинь мұрагер болып таңдалды. 943 жылы Ли Бьян қайтыс болды, ал Ли Цзинь әкесінің орнына отырды.

Экономика

Оңтүстік Тан және оның көршілері Орталық жазықтарды кезекпен басқарған биліктермен салыстырғанда салыстырмалы түрде гүлденген. Аймақтың жоғары ауыл шаруашылығы өнімділігі қолайлы жағдайлар жасады. Халықтың қолда бар табысының өсуі тұрақты салық түсімдерін қамтамасыз етті. Оңтүстік Тан түсті жібек және Хуай өзенінен алынған тұз сияқты арнайы қолөнерлердің мемлекетаралық саудасын да ынталандырды. Янцзы өзенінің төменгі ағысындағы ауыл шаруашылығы тәжірибелері Тан әулетінің соңғы жылдарында маңызды өзгерістерге ұшырады. Суару және суды басқару жүйелері бұрынғы жылдарға қарағанда күрделірек болды. Күріштің қарқынды өсірілуі жазықтарда және су жолдарынан қайтарылған жақын жерлерде жүргізілді. Фермерлер астық дақылдарымен қатар түт ағаштарын отырғызғандықтан, жібек өндірісі аймақтық үй шаруашылығына айналды. Ал жақын орналасқан төбелік аймақтардағы шаруалар шай немесе қымыз (麻) немесе рамия (苧) сияқты тоқыма өсімдіктерін өсіруде маманданған. Осы тәжірибелер Оңтүстік Тан кезеңінде өркендеп, оңтүстік мемлекеттері арасындағы ең дамыған ауыл шаруашылығы экономикасын құрды. Күріш фермерлері жақсы өнім алды және жалпы алғанда, бұрынғыларына қарағанда көбірек қолда бар табысы болды. Бұл астық пен коммерциялық дақылдарға салынатын салықтар арқылы мемлекеттік кірістердің өсуіне әкелді. Ли Бьян патшалығының экономикалық дамуын бірқатар фискалдық саясаттар арқылы іске асырды. Сонг Цицю салық реформасына бағытталған көптеген бастамаларды жасады. Сима Гуанның айтуынша, бұл шаралар сәтті болды, себебі "Хуай жерлері толыққанды егілді, жібек шаруашылығы кеңінен дамыды және [Оңтүстік Тан] мемлекеті байып, күшті болды". Хуай және Янцзы өзендерінің алаптарында көптеген түт ағаштары (桑樹) отырғызылды. 939 жылдың мамыр айында соңғы үш жылда 3000 немесе одан да көп егін егіп шыққан фермерлерге Ли Бьян қазынасынан елу шоры жібек берілді. Кемінде 80 мю (≈1040 акр) жерді қайтарып алғандарға 20 000 мыс тиын сыйлық ретінде табысталды. Олар егілген барлық жаңа жерлерге 5 жыл бойы салық төлемеді. Бұл шаралар патшалық бойынша ауыл шаруашылығы өнімінің өсуіне ықпал етті деп есептеледі. Ли Цзиннің билігі кезінде ол бірнеше әскери жобаларды мақұлдады, олар Хе Джайминге сәйкес Оңтүстік Тан патшалығының одан әрі экономикалық дамуын тежейтін ауыр қаржылық жүктемелерге әкелді. 958 жылы Оңтүстік Танды жеңгеннен кейін Кейінгі Чжоуға сыйлықтар берілді. 960 жылы Сун әулеті құрылғаннан кейін бұл төлемдер аса жоғары болды. Сунға берілген сыйлықтар Оңтүстік Тан экономикасының құлдырауына себеп болды. Сун империясына күштеп қосылғаннан кейін бұрынғы оңтүстік патшалықтар Қытай экономикасының орталығына айналды. Олардың қысқа ғана тәуелсіздік кезеңінде олар "кейіннен болған үлкен экономикалық өрлеуге негіз салды".

The Southern Tang and its neighbors were relatively prosperous compared to regimes successively in control of the Central Plains. The greater agricultural productivity of the region created favorable conditions. Consistent tax revenues were secured with the growing disposable income of the populace. Interstate trading of specialized crafts like colored silks and salt reclaimed from the Huai River likewise was promoted by the Southern Tang. Agricultural practices along the lower Yangtze River had undergone major modifications in the final years of the Tang dynasty. Irrigation and water management systems were more complex than in previous years. Intensive cultivation of rice was conducted in lowlands and adjacent reclaimed areas from waterways. Silk production developed into a regional cottage industry as farmers planted mulberry trees alongside their cereal crop. Meanwhile, in nearby piedmont areas agriculturalists became specialized in growing tea or textile plants like hemp (麻) or ramie (苧). These practices were in efflorescence during the Southern Tang, which created the most developed agricultural economy among the southern states. Rice farmers had better yields and in general had more disposable income than their predecessors. This led to more state revenue by taxes on cereal and cash crops. Li Bian pursued the economic development of his realm through a number of fiscal policies. Song Qiqiu drafted many initiatives that focused on tax reform that were implemented. According to Sima Guang these were successful, as "the lands of Huai were fully planted, sericulture was widespread, and the [Southern Tang] state grew rich and strong." Mulberry trees (桑樹) were planted in large numbers in the Huai and Yangtze River basins. In May 939 farmers that had cultivated 3,000 or more in the past three years were given fifty bolts of silk from Li Bian's treasury. Payment of 20,000 copper cash was awarded to those that reclaimed at least 80 mu (≈1,040 acres) of land. All new fields they cultivated were not taxed for 5 years. These measures have been credited with increasing agricultural production across the realm. During the reign of Li Jing he authorized several military ventures that according to He Jainming incurred heavy financial burdens that inhibited further economic development of the Southern Tang realm. Tributes were paid to the Later Zhou once they defeated the Southern Tang in 958. After the Song dynasty was established in 960 these payments became exorbitant. Tribute to the Song incurred a downturn of the Southern Tang economy. After forcible incorporation into the Song Empire the former southern kingdoms became the focal point of the Chinese economy. Throughout their brief period of independence they had "laid the groundwork for the great economic surge that followed."

Ақша шығару

Солтүстік аймақтағы мыс кенін өндіру Бес әулет және Он патшалық дәуіріндегі үздіріліссіз соғыстардың салдарынан қатты тоқтап қалды. Осының нәтижесінде қола монеталар тапшы болды. Солтүстік Қытайдағы жағдай қиынға айналды. 955 жылы Кейінгі Чжоу императоры Чай Ронг қола ыдыстарды иеленгені үшін өлім жазасын қарастырды. Оңтүстік Тан және олардың көршілері монеталарды саз, темір немесе қорғасыннан жасады. Бұл монеталар ішкі айналым үшін (өздерінің номиналды құнына қарамастан) және қымбат қола монеталардың көрші мемлекеттерге экспортталуын болдырмау мақсатымен шығарылды. Ли Бьян мемлекет әлі бастапқы аты Ци болғанда Даци Тонгбао (大唐通寶) деген жазуы бар монетаны құйған болуы мүмкін. Ли Цзиннің билігі кезінде әртүрлі коммерциялық құндылығы бар бірнеше монеталар жасалды. Датанг Тонгбао (大唐通寶) және Тангго Тонгбао (唐國通寶) монеталары бірдей жазу, мөлшер және салмақ сақтады, бірақ әртүрлі қытай каллиграфиясының қаріптері қолданылды. Йонгтонг Куанхуо (永通泉貨) монеталары бастапқыда 10 мыс монетаға бағаланды, бірақ көптеген жалғандары айналымға түсіп, оларға сенімсіздік тудырды. Халық мыс монеталарды әлі де артық көреді, бұл жаңа монеталардың құнсыздануына әкелді. Тан әулеті кезінде жасалған Кайюань Тонгбао (開元通寶) монеталары қолданыста болды. Кейін Ли Ю діни және мөр жазуларымен бірдей жазуы бар монеталар шығарды. Оңтүстік Тан Қытай тарихында алғаш рет қорғанды қорғауға арналған монеталарды шығарды, олар нумизматикалық талисман ретінде қызмет етті. Олар императорлық қазынаның рухтар залында қызыл жібекке және мақтаныштарға ілініп, қытай пантеонының құдайларына, әсіресе қытайлық байлық құдайына арналған құрбандықтар ретінде пайдаланылды.

Көркем шығарма

Түстік Тан сарайының суретшілерінің көпшілігі Цзяннан аймағының тумалары болды. Бұл аймақта Оңтүстік Тан құрылмас бұрын күшті өнер дәстүрі болған болуы мүмкін. Көптеген тақырыптар бұрынғылардан мұра ретінде келгенімен, Оңтүстік Тан суретшілері «пейзаж, сиямен салынған бамбук, гүл мен құс суреті» сияқты жаңа жанрларды дамытты. Олар сонымен қатар теңіз жануарларына арналған туындылар жасады. Олардың алдыңғы буын суретшілері балық суреттемеген. Донг Юань және оның шәкірттері «Оңтүстік мектеп» деп аталатын ерекше пейзаж салу стилін жасады, ол Сун және Юань дәуірлерінің суретшілеріне үлкен әсер етті. Деректік бейнелермен безендірілген мүсіндер кеңінен таралды, ал олардың сақталған мысалдары Нанкин қаласының сыртындағы Цисиа ғибадатханасында табылады. 943 жылы Ханлин академиясы (翰林院) құрылды, онда көптеген дарынды суретшілер жұмыс істеді. Бұл кезеңде одан басқа тағы екі көркем академия жұмыс істеді. Бұл мекемедегі қызметкерлердің әрқайсысының дәрежесін көрсететін иерархиялық атақтары болды. Ең төменгі дәрежедегілер, әдетте, белгілі суретшілердің шәкірттері болды. Оңтүстік Тан императорлары Ханлин академиясының басқаруына қатысып, жаңа суретшілерді таңдауды қадағалады. У Даози мен Чжоу Фанг Оңтүстік Тан суретшілері үшін стильдік үлгілердің бірі болды. Сәтті суретшілер шәкірттерді қабылдағанда, Оңтүстік Тан сарайында танымал стильдер мен жанрлар Ханлин академиясынан тыс көптеген суретшілерге тарады. 975 жылы Сун әулеті Оңтүстік Танды басып алды. Одан кейін дарынды суретшілер мен ақындар жұмысқа алынып, Сун астанасына жеткізілді.

Сыртқы қатынастар

Ли Бьянның сыртқы саясаты «жауынгерлік консерватизмді» ұстану деп сипатталған. Ол өзінің патшалығы мол байлықтарға ие екенін білген солтүстіктен жер аударылған, наразы шенеуніктерді қызметке алды. Бұл жаңа келгендердің кейбіреулерін аумақты кеңейту мүмкіндігі туралы ойлануға итермеледі. Ли Бьянның әскери жаулап алу арқылы өзінің заңдылығын дәлелдеу қажеттілігі көптеген Оңтүстік Тан лауазымды адамдарын да қозғады. Алайда Ли Бьян оңтүстік мемлекеттерімен достық қарым-қатынас орнатудың тиімдірек екенін сезінді. 937 жылдың 21 қарашасында ол өзінің таққа отырғанын жариялау үшін Цзиннань, Мин, Оңтүстік Хань және Уюэ көршілес мемлекеттеріне елшілерді жіберді. Келесі жылдың көктемінде төрт мемлекет те Ли Бьянды император болғаны үшін құттықтау үшін өз елшілерін жіберді. Осылайша Оңтүстік Тан мен олардың көршілес және жиі бәсекелес мемлекеттері арасындағы өзара іс-қимыл басталды. 941 жылы Ли Бьян өзінің лауазымды адамдарымен Оңтүстік Танның геосаяси жағдайы туралы кеңес өткізді. Ол егер Оңтүстік Тан Уюэге шабуыл жасаса, Кейінгі Цзинь өздерінің вассалын қорғау үшін міндетті түрде қарсы шабуыл жасайды деп ойлады. Мин патшалығын жаулау оңай болғанмен, ол қаржылық ауыртпалық пен тәртіпсіздікке әкелуі мүмкін еді. Екі мемлекет те кеңейту аймақтарынан гөрі Солтүстікке қарсы қорғаныс буфері ретінде пайдалырақ болды. Егер қолайлы мүмкіндік туса, Орталық жазықты билеп отырған «қарақшылар мен ұрыларға» шабуыл жасайтынын мәлімдеді. Олардың жеңілісінен кейін Император соты Чанъанға көшіріліп, қираған қала қайта жаңартылады. Қайта қалпына келтірілген Тан империясы қалған оңтүстік мемлекеттерін өздерінің заңды билігін мойындауға және бағынуға шақыратын болады. Лауазымды адамдар Кейінгі Цзиньге шабуыл жасауды ұсынды. Ли Бьян сол кездегі қақтығысқа түсуден бас тартты, себебі ол оның уақтылы емес екенін сезінді: әкесі Ли Цзиньнен айырмашылығы, ол көрші мемлекеттерге қарсы аумақтық кеңеюді көздемеді. 945 жылы Мин патшалығы жаулап алынды, бірақ Уюэ гүлденген порт қаласы Фучжоуды бақылауына алды. 951 жылы Чу мемлекеті бағындырылды, бірақ мемлекеттің көп бөлігі Оңтүстік Тан әкімшілігіне қарсы наразылық көтерілісінен жоғалды. Сима Гуанның айтуынша, Чу мен Минге қарсы алғашқы сәтті науқандар Ли Цзиньді «империяға құмарлық» сезіміне ие еткен. Сюань Сюй «Цзяннан Лу» еңбегінде кейбір лауазымды адамдардың император сотына Оңтүстік Танның әскери жаулап алу арқылы «төрт жақты қамтамасыз етуін» (經營四方) сұрағандары туралы жазған. Бұл апатты жоспарлар өздерінің мансабын жоғарылатуға мүмкіндік іздеген белгілі бір лауазымды адамдар тарапынан құрылды.

The foreign policy maintained by Li Bian has been described as maintaining a "martial conservatism." He recruited disaffected officials exiled from the north who found his realm to have bountiful resources. This made some of the newcomers contemplate its ability to expand territorially. The perceived need for Li Bian to prove his legitimacy through military conquest likewise motivated many Southern Tang officials. Li Bian however felt it was sensible to foster friendly relations with the other southern states. He dispatched ambassadors to the neighboring states of Jingnan, Min, Southern Han, and Wuyue on 21 November 937 to announce his assumption of the throne. By spring of the following year all four states had sent their own envoys to congratulate Li Bian on becoming emperor. Thus began interactions between the Southern Tang and their neighboring and often competing states. In 941 Li Bian held meetings with his officials about the geopolitical position of the Southern Tang. He felt if the Southern Tang were to invade Wuyue, then the Later Jin would surely launch a counter attack to protect their vassal. While the Min Kingdom was much easier to conquer, it was also likely to be a financial burden and source of disorder. Both states were much more useful as buffers against the North than areas of expansion. If a propitious opportunity arose to strike the "usurpers and thieves" in control of the Central Plains he declared he would act. After their defeat the Imperial Court would relocate to Chang'an and rebuild the dilapidated city. The restored Tang Empire would then encourage the remaining Southern states to recognize their legitimate rule and submit. Officials pushed for attacking the Later Jin. Li Bian refused to engage in a conflict at that time as he felt it was inopportune:

Unlike his father Li Jing pursued territorial expansion against neighboring states. In 945 the Min Kingdom was conquered, although the Wuyue gained control of the prosperous port city Fuzhou. Chu was subjugated in 951 but much of the state was lost in a rebellion against the deeply unpopular Southern Tang administration. According to Sima Guang these initially successful campaigns against Chu and Min made Li Jing grow an "ambition for the empire." Xuan Xu recorded in the Jiangnan Lu that certain officials sent requests to the Imperial Court for the Southern Tang "to secure the four quarters" (經營四方) through military conquest. These typically disastrous schemes were formed by certain officials keen on creating opportunities for their own advancement.

Бес әулет

"Бес әулет" термині Сун әулеті тарихшыларымен қолданылған және Бианьде орналасқан кезекті режимдердің Аспанның мандатына ие болғаны туралы көзқарасты көрсетеді. Орталық жазықтың биліктерімен салыстырғанда, Оңтүстік Тан экономикалық жағынан гүлденген. Бұл солтүстікке бағытталған кез келген әскер үшін қиындықтар туғызды, себебі ұзақ көлік тізбектері қажет болды. Оңтүстік Тан әскері жаяу және теңіз күштерін біріктірген, ал атты әскер көбінесе қолданылмады. Дегенмен, ашық далада атты әскерлер артықшылыққа ие болды. Питер А. Лордж бұл жағдайлардың Оңтүстік Танның Орталық жазыққа жасаған жорықтарын логистикалық тұрғыдан күрделендіргенін атап өтті. Хино Кайсабуро Қытайдың солтүстік және оңтүстік мемлекеттері арасындағы ішкі экономикалық және дипломатиялық байланыстар үшін қолданылған басты жолдарды толық сипаттады. Олар – Үлкен канал, Гань өзені және Сян өзені. Үлкен каналдың бақылауы бірнеше мемлекеттер арасында бөлінгендіктен, ол сол дәуірде ең аз қолданылған жол болды.

Кейінгі Жин

936 жылы Ши Цзиньтаң Елю Дегуанмен одақтасып, Хитан әскерінің күшімен кейінгі Танның билеушісі, өз қарындасының күйеуі Ли Конгкеді құлатты. Ол Он Алты Префектураны берді, жыл сайын салық төлейтініне уәде берді және Елю Дегуанға бағынышты болды. Қарсылығында Хитан билеушісі Ши Цзиньтаңды Кейінгі Цзинь императоры етіп тағайындады. Ши Цзиньтаң билік құрған жылдары көптеген шенеуніктердің қарсылығына қарамастан, өзінің жоғары тұрған адамымен жақсы қарым-қатынас сақтады. 938 жылдың жазында Сун Цицзяо Оңтүстік Тан сарайына келген Хитанның жоғары лауазымды адамын өлтіруді ұсынды, олар Кейінгі Цзинь жері арқылы солтүстікке қайтып бара жатқанда. Ол бұл өлтірудің Кейінгі Цзинь мен Хитан арасында соғыс тудыруы мүмкін деп ойлады. Елші өлтірілгенімен, Кейінгі Цзинь мен Хитан арасындағы бейбіт қарым-қатынас сақталды. 940 жылы Оңтүстік Тан Кейінгі Цзинь жеріндегі Аньюаньдағы көтеріліске қолдау көрсетті. Ли Биан көршілес мемлекеттермен бейбіт қарым-қатынас саясатын бұзып, Оңтүстік Танның сәтсіздігімен аяқталған жорыққа шықты. Аньюаньдың әскери комиссары Ли Цзиньцюань Оңтүстік Танға Кейінгі Цзиньден Оңтүстік Танға көшкенін ұсынып, хабарласты. Ли Биан ұсынысты қабылдап, солтүстікке әскер жіберді. Оңтүстік Тан әскері жоспарланғандай Ли Цзиньцюаньмен кездесті. Бірақ Ли Бианның бұйрығына бағынбай, оның қолбасшылары Анлуді тонауға бұйрық берді. Содан кейін Оңтүстік Тан әскері үйіне қайта бастады. Кейінгі Цзинь әскері ақырында баяу қозғалған Оңтүстік Тан әскерін қуып жетіп, Махуан аңғарында жеңіске жетті. Ли Биан қолбасшыларының мойынсұнбауынан қатты ашуланды. Ши Цзиньтаңға жазған хатында генералдарының бақылаусыз екенін, олардың жауынгерлік іс арқылы мансапқа ұмтылатынын және бейбіт қарым-қатынас орнатуды қалайтынын мәлімдеді. Осылайша, Оңтүстік Танның Орталық жазықтарға деген талаптары уақытша тоқтатылды. Цзин Яньгуанның ықпалымен екінші Кейінгі Цзинь императоры Ши Чонгуи өзінің жоғары тұрған адамы Елю Дегуанмен жауласу саясатын ұстанды. Бұл Хитан билеушісін ашуландырып, 946 жылы ол шабуылға шығып, Ши Чонгуиді жеңді.

In 936 Shi Jingtang secured an alliance with the Yelü Deguang to overthrow his brother in law Li Congke of the Later Tang with Khitan forces. He ceded the Sixteen Prefectures, promised annual tribute, and accepted a subordinate role to Yelü Deguang. In return the Khitan ruler appointed Shi Jingtang as Emperor of the Later Jin. Throughout his reign Shi Jingtang maintained amicable relations with his overlord, despite criticism from many officials. In the summer of 938 Song Qiqiu proposed for the assassination of a Khitan dignitary that was visiting the Southern Tang court when they returned north through Later Jin territory. He felt that the murder could provoke a war between the Later Jin and the Khitans. While successful in killing the envoy, the harmonious relations between the Later Jin and Khitan continued. In 940 the Southern Tang supported backed a rebellion in the Later Jin territory Anyuan. Li Bian broke his policy of maintaining peaceable relations with neighboring states in a campaign that ultimately ended in Southern Tang failure. The military commissioner of Anyuan, Li Jinquan, contacted the Southern Tang with an offer to change allegiance from the Later Jin to the Southern Tang realm. Li Bian accepted the offer and sent an army northwards. Southern Tang forces met up with Li Jinquan as planned. But against Li Bian's commands its commanders ordered the looting Anlu. Afterwards, the Southern Tang army began to return home. Later Jin forces eventually caught up to the sluggish Southern Tang army and decisively defeated them in Mahuang Valley. The disobedience of his commanders upset Li Bian greatly. In a letter to Shi Jingtang, he claimed his generals were uncontrollable, as they were keen on career advancement through combat, and pressed for amicable relations. Thus, ended Southern Tang pretensions to the Central Plains for the time being. Under the influence of Jing Yanguang, the second Later Jin Emperor Shi Chonggui pursued an antagonistic course with his overlord Yelü Deguang. This incensed the Khitan ruler who launched an invasion and defeated Shi Conggui in 946.

Кейінгі Хан

947 жылы Лю Цзиюань хитандықтарды қуып шығып, Кейінгі Хань әулетін құрды. Қазіргі Шанси провинциясының Юньчжэн қаласында орналасқан Хюго округінің (護國) Кейінгі Хань әскери губернаторы Ли Шоужен 948 жылдың жазында көтеріліс жасады. Ол Жинлингке елшілер жіберіп, Кейінгі Ханьнің оңтүстік қанатына шабуыл жасауды қамтамасыз етуді үміттенеді. Ли Цзинь араласуға келісіп, Хуаи өзенінен Ли Цзинькуан бастаған әскер жіберді. Бұл күш қазіргі Шандоңға жетті, Линьиден И өзенінің арғы жағына орналасты. Бір күні кешке Кейінгі Хань әскері пайда болып, Оңтүстік Тан базасын қоршауға тырысты. Ли Цзинькуан күштерін сақтап, Хайчжоу портына шегінуге қол жеткізді. Ли Цзиньдің Кейінгі Ханьға қарсы әрекетсіздігі Ли Линкюаньды ешқашан активті әскери лауазымға тағайындамауға мәжбүр етті. Осы ұятты шегіністен кейін Ли Цзинь Лю Ченгюға хабарласып, Оңтүстік Тан мен Кейінгі Хань арасындағы сауданы жаңартпауды сұрады. Бұл өтініш қабылданбады және екі мемлекет 949 жыл бойы шекаралық қақтығыстарда күресін жалғастырды. Наурыз айында 10 мыңдық әскер шекарадан өтіп, қазіргі Анхуйге жіберілді. Кейінгі Ханьдегі көтерілісшілер Оңтүстік Тан билігін қабылдауға ынта білдірді. Сол жерде орналасқан Оңтүстік Тан әскері Мэнчэнды басып алды. Кейінгі Хань әскері келген кезде Оңтүстік Тан қолбасшысы ойланып, Хуаи өзеніне қайта шегінуге бұйрық берді. Сол жылы Хуаи өзенінің арғы жағындағы аумақты басып алу үшін тағы бір әскер жіберілді. Бұл жорық Хуаи өзенінен өтудің оңайдығымен стратегиялық маңызы бар Чжэньян қаласына бағытталды. Бұрынғы солтүстікке қарай кеңейту әрекеттері сияқты, Оңтүстік Тан әскері Кейінгі Хань күштерінен жеңіліс көріп, Хуаи өзеніне шегінді.

Он патшалық

Он патшалықтың басшылары орталықтандырылған бюрократия астындағы саяси біртұтас Қытайдың міндетті түрде туындайтынын қажетсінбеді. Олардың тәуелсіздігі тек қару күшімен алынды. Теориялық тұрғыдан, Көктегі Ұл тек біреу ғана болуы мүмкін еді, бірақ аймақтық тәуелсіздік сақталуы мүмкін. Кейбір патшалықтар Бес Әулеттің жоғары билігін формалды түрде мойындады. Бірнеше билеуші бір уақытта император екенін жариялады және императорлық дәстүрді бұзғандарына қарамастан, бір-бірімен дипломатиялық қарым-қатынастарды жалғастырды.

Минималь

Ван Янси 938 жылы Мин сарайының өкілі ретінде Чжу Вэньцзиньді жіберді және Ли Бьянды таққа отырғаны үшін мақтады. 940 жылдың қаңтар айында Мин өкілдері Оңтүстік Танмен бұрынғы келісімді жаңартты. 940-жылдардың басында Мин императоры Ван Янси өзінің бүлікші ағасы Ван Янцзэнмен күреске түсті. 943 жылы Ван Янцзэн Миннің солтүстік-батыс аймақтарын басып алып, Инь мемлекетін құрды. 945 жылдың ақпанына дейін Ван Янси қайтыс болды, ал Ван Янцзэн Минді қайта біріктірді. Содан кейін Оңтүстік Тан шабуыл жасады. 945 жылдың 2 қазанында Цзяньчжоу түсті және Ван Янцзэн тұтқындалды. Мин аумағының көп бөлігі енді Оңтүстік Танның билігінде болды. Ли Ренда бай Фучжоу портын басқарды. Алғашқыда ол Ли Цзиньге бағынды, бірақ Оңтүстік Тан шенеуніктері оның тапсырылуын бұйырғаннан кейін шабуылға ұшырады. Ли Ренда Вуйедегі Цян Хунцзуодан жәрдем сұрады. 946 жылдың қысы мен 947 жылдың көктемінде Вуйе әскерлері теңіз арқылы келіп, жаңа тәуелді мемлекетін қорғады. Вуйе және Фучжоу гарнизоны Оңтүстік Тан әскерінің 20 000-нан астамын өлтірді. Қоршау алынып, соғыс көп ұзамай аяқталды. Бұл қақтығыс Оңтүстік Танға көп шығын әкеліп, олардың қазынасын құртты. Оңтүстік Тан Цзяньчжоу мен Тингчжоу округтерін бақылап алды, ал Вуйе Фучжоу маңындағы аймақты қамтамасыз етті. Оңтүстік Тан Лю Коньсяоның Куанчжоу және Чжанчжоу жағалау округтерін бақылауын мойындады және оны Циньюань Цзиедуши қызметіне тағайындады. Бұл тәуелді мемлекет үш онжылдықтан кейін Сун әулетіне күштеп қосылғанға дейін Оңтүстік Таннан де-факто тәуелсіздік сақтады.

Уэй

Уэйдің Уумен қарсыластық қарым-қатынасы болды және соңғысының Мин аумағына деген талаптарына байланысты бірнеше қақтығыстар болды. Вюйе билеушілері солтүстік династиялардың вассал мәртебесін сақтады, себебі бұл оларды У және кейін Оңтүстік Танның агрессиясынан қорғады. Егер шабуыл жасалса, солтүстік билеушілері Хуай өзені бойындағы Оңтүстік Тан аймақтарына шабуылдай алатын еді. Бұл Оңтүстік Тан мен Вюйені тепе-теңдікте ұстады. Ли Бьян таққа отырғанын жариялап, елшілер жібергенде, Вюйе бірінші болып құттықтады. 941 жылдың қаңтарында Ли Бьянның туған күнін тойлау үшін Вюйеден келген елшілер сыйлықтар табыс етті. 941 жылдың тамызында Вюйе астанасы Ханчжоу өрттен қирады. Соңынан туған хаос Цян Юангуанды қатты мазалады, ол көп ұзамай қайтыс болды. Оңтүстік Тан әскерлері Вюйеге шабуыл жасауды ұсынды. Бірақ Ли Бьян: «Басқалардың апаттарынан қалай пайдалануға болады?» – деп ойлады. Оның орнына, Ли Бьян Ханчжоудың қоршаудағы халқына азық-түлік жіберді. Осылайша, Оңтүстік Танның басты қарсыласына соққы беруге қолайлы мүмкіндік қанағаттандырылмады. Екі мемлекет арасындағы әңгімелер 942 жылы Мин мәселесіндегі өзара келіспеушіліктерге байланысты тоқтады. Вюйе Оңтүстік Танның Минді басып алуына тартылды. Олар 946 жылдың қысынан 947 жылдың көктеміне дейін Фучжоуға әскер жіберді. Фучжоу гарнизоны мен Вюйе әскерлерінің біріккен күштері Фучжоу шайқасында Оңтүстік Танды жеңді. Содан кейін Фучжоу Вюйе иелігіне вассал ретінде қосылды. Вюйе Оңтүстік Танға қарсы Кейінгі Чжоудың жорылысына қатысты. 956 жылы Чанчжоу мен Сюаньчжоуды басып алу үшін әскерлер жіберілді. Чанчжоу қоршауға алынды, бірақ Вюйе әскері Оңтүстік Танның көмекші күштеріне қарсы ауыр шығынға ұшырады. Бұл жеңіліс Сюаньчжоуға қарсы жіберілген Вюйе әскерін қалаға жетпей-ақ кері шегінуге мәжбүр етті. Вюйе 958 жылға дейін Оңтүстік Танға қайтадан шабуыл жасаған жоқ, сол кезде Кейінгі Чжоудың жеңісі анық болды. Соңғы кезеңде 20 мың әскер көмекке жіберілді. Сунның Оңтүстік Танды жаулап алуы басталғанда Ли Ю Цзянь Чудан әскери көмек сұрады. Вюйе билеушісі орнына хатты император Тайцзуге жіберді. Куан Чу өзінің билеушісімен бірге Оңтүстік Танға шабуыл жасады. Чанчжоу мен Рунчжоу басып алынды. Вюйе әскерлері Цзиньлингті қоршауға алған Сун әскеріне қосылды.

The Wuyue had antagonistic relations with Wu and several conflicts occurred between the latter's pretensions to Min territory. The rulers of Wuyue maintained a status of vassal to the Northern dynasties as this protected them against Wu and later Southern Tang aggression. If attacked, their northern suzerians could strike at Southern Tang territories along the Huai River. This kept the Southern Tang and Wuyue in a state of equilibrium. When Li Bian sent messengers announcing his assumption to throne the Wuyue were the first to send their congratulations. In January 941 emissaries presented gifts from Wuyue to celebrate Li Bian's birthday. In August 941 the Wuyue capital of Hangzhou was devastated by fires. The ensuing chaos greatly distressed Qian Yuanguan, who died soon afterwards. Southern Tang military officers pushed for an invasion to seize Wuyue. Li Bian demurred to the idea: "How can I take advantage of the calamity of other people?" Instead an army Li Bian sent out foodstuffs for the beleaguered people of Hangzhou. An opportune time to strike at a major rival of the Southern Tang was therefore passed over. Dialogue between the two states apparently ended in 942 due to their mutual contentions over Min. Wuyue became entangled in the Southern Tang conquest of Min. They sent forces to Fuzhou throughout winter 946 and spring 947. The combined forces of the Fuzhou garrison and Wuyue army defeated the Southern Tang in the Battle of Fuzhou. Subsequently, Fuzhou joined the Wuyue domain as a vassal. The Wuyue participated in the Later Zhou invasion of the Southern Tang. In 956 armies were sent capture Changzhou Xuanzhou. Changzhou was put under siege but the Wuyue army suffered heavy losses against a Southern Tang relief force. This defeat made the Wuyue army sent against Xuanzhou retreat before reaching the city. The Wuyue did not try attacking the Southern Tang again until 958 when Later Zhou victory was apparent. 20,000 troops were sent to assist in the final stages of the campaign. Li Yu pleaded for military assistance from Qian Chu At the beginning of the Song conquest of Southern Tang. The Wuyue ruler instead forwarded the letter to Emperor Taizu. Quan Chu joined his suzerain in attacking the Southern Tang. Changzhou and Runzhou were seized. Wuyue forces joined the Song siege of Jinling.

Чжу

Өзінің тұрақсыз жағдайын сақтап қалу үшін Ма Ши 951 жылы Оңтүстік Танның қарауына өтті. Биан Хао бастаған 10 мыңдық әскер Чжу астанасы Танчжоуға жіберілді. Ма Ши оларды қалаға кіргізді, бірақ 951 жылдың желтоқсан айында тақтан алынды. Чу жерінің көп бөлігі енді Оңтүстік Танның иелігінде болды. Шенеуніктер Биан Хаоның тиімсіздігіне байланысты оны алмастыру қажет екенін айтты, әйтпесе бұрынғы Чу мемлекеті жоғалып кетеді. Бірақ Ли Цзин олардың сөзіне құлақ қоймады. Лю Ян бұрынғы Чу әскерлерінен коалиция құрып, Хунаньдағы Оңтүстік Тан бекіністеріне шабуылдар жасады. Биан Хао 952 жылдың 1 желтоқсанында Танчжоудан қашып кетті. Лю Ян Оңтүстік Танның кек алуынан қорғану үшін Кейінгі Чжоуға бағынды. Осылайша Ли Цзиннің Хунаньды бақылауға алу әрекеті ұятты жеңіліспен аяқталды.

Оңтүстік хан

940 жылы Оңтүстік Хан елшілерді жіберіп, Оңтүстік Танмен жасалған келісімдерді қайта бекітті. 941 жылы Оңтүстік Хан Чу мемлекетін бөлуді ұсынды. Бірақ Ли Бьян бұл жобаға келісуге құштар болған жоқ. Сол жылы олар Ли Бьянның туған күнін тойлау үшін сыйлықтар жіберді. 951 жылы қысында Оңтүстік Танның Чуға басып кіруіне орай, Лю Шэнь Лингнанды басып алып, табысқа жетті. Оңтүстік Танның қарсы шабуылы сәтсіз аяқталып, Оңтүстік Хан өзінің аумақтық пайдасын сақтап қалды.

Ляо әулеті

Хитандар Оңтүстік Танның маңызды серіктесі болды. Оң қарым-қатынастар Орталық жазық режимдері мен олардың Вюйе вассалынан туындаған қауіпке қарсы тұру үшін пайдаланылды. Ли Бьянның тұсында диалогтар мен сыйлықтар жиі алмасылды. Ол билікке келгенін жариялау үшін Шанцзинге хитан сарайына елшілер жіберді. Хат алмасу кезінде Елю Дегуан мен Ли Бьян бір-бірін бауыр деп атады. Бұл хитанның оңтүстік мемлекетке деген жағымды пікірін көрсетті, бұл сол кезде билікте болған Кейінгі Танға қарағанда артықшылықты білдірді. 938 жылы Елю Дегуан және оның інісі Елю Лиху Ли Бьянға сыйлықтар жіберді. Сол жылы хитан елшілері 35 000 қой мен 300 жылқыдан тұратын әсерлі мал табынын әкелді. Малдың орнына хитандықтар дәрі-дәрмек, жібек және шай алды. Оңтүстік Тан сарайы осы оқиғаның құрметіне белгілі есімді суретшінің "Екі Қыдан сыйлық әкеледі" атты суретін тапсырыс берді. Сурет Ли Бьянның хитанмен қарым-қатынасқа берген маңыздылығын бейнеледі. Екі мемлекет арасындағы байланыс Орталық жазық режимдерімен қиындыққа тап болды. Осының салдарынан теңіз жолы дамыды. Чунчжоудан бастап, Оңтүстік Тан кемелері жағалау бойымен солтүстікке қарай Шандун түбегіне дейін жүзіп, содан кейін Сары теңіз арқылы Ляодун түбегіне жетті. 938 мен 943 жылдар аралығында хитандықтар Оңтүстік Танға алты дипломатиялық миссия жіберді. 940 жылы хитан елшілері Лиге қар түлкісінің терісінен тігілген шапан сыйлады. 941 және 942 жылдары Оңтүстік Тан хитандықтарға үш дипломатиялық миссия жіберді. 946 жылы Елю Дегуан Ши Чонггуйдің наразылығына жауап ретінде Кейінгі Цзиньді жойды. 947 жылдың басында ол Биан қаласына кіргеннен кейін император Тайцзун атанды және Ляо әулетін құрды. Тайцзун көп ұзамай Ли Цзиньге "Орталық жазықтың билеушісі" болуды ұсынды. Бұл ұсыныс, мүмкін, Оңтүстік Танның хитандықтардан мәдени жағынан жоғары тұрғанын санағандықтан қабылданбады. Орталық жазықты басып алудың орнына, оны иелену Оңтүстік Танның заңдылығын күмәнді қалдырар еді. Дегенмен, Ли Цзинь Тайцзун Ляоның Кейінгі Цзиньді тақтан түсіргенін мақтады және оған Чанъаньдағы бұрынғы Тан императорларының қабірлерін жөндеуге рұқсат беруді өтінді. Өтініш қабылданбады, бұл Ли Цзиньді қатты ашуландырды, ол Орталық жазыққа шабуыл жасау жоспарларын жасау үшін кеңесшілерді шақырды. Хан Сизай Оңтүстік Тан императорына осы уақытта Бианды басып алуға кеңес берді: Хитанның императорлық әулет құруға жасаған әрекеттеріне қарамастан, олар жаулап алуды "өте кең ауқымды шабуыл" ретінде қарастырды. Тайцзун 947 жылдың наурыз айында хитан жеріне қайтып келе жатып қайтыс болды. Бұл оларды солтүстікке шабуыл жасаудан алды. 947 жылдың соңында жорық сәтті аяқталды. Алайда, сол кезде Лю Чжиюань хитандықтардан Бианды басып алып, Кейінгі Хань әулетін құрған еді. Оңтүстік Танның солтүстікке қарсы әрекет ету мүмкіндігі жоғалды. Оңтүстік Танның Ляомен одақ құрып, солтүстік династияларға қарсы күресуге тырысуы сәтсіз аяқталды. 948 жылы Ляо және Оңтүстік Тан шенеуніктері Кейінгі Ханьға қарсы бірлескен шабуыл жоспарын жасады. Алайда Ляо бір жылдан астам уақыт күтті. Кейінгі Ханьға шабуыл жасағанда, хитандықтар тек Хэбэйді ғана шабуылдады. Мюцзун Ляо тағына отырғаннан кейін Оңтүстік Танға көмек алу қиындады. Ол бұрынғы билеушілерінен гөрі қытай ісіне аз қызығушылық танытты. 955 жылы Кейінгі Чжоу Оңтүстік Танды бағындыру жорығын бастады. Ли Цзинь Мюцзуннан әскери көмек сұрады. Оның күйеу інісі 959 жылы Оңтүстік Танға елші ретінде Танчжоуға жіберілді. Ляолықтар Оңтүстік Тандық меймандостар ұйымдастырған салтанатты дастарқанға қатысты. Олардың арасында Кейінгі Чжоуға адал шпиондар да болды. Мюцзунның күйеу інісі Кейінгі Чжоу шпиондарының қолынан қаза тапты. Ляо сарайы Кейінгі Чжоутың бұл қылмысты жасағанын білген жоқ. Мюцзун Ли Цзиньбен барлық байланысты үзіп, Ляо мен Оңтүстік Тан қарым-қатынасын тоқтатты.

The Khitan were an important partner for the Southern Tang. Positive relations were used to counter the threat posed by the Central Plains regimes and their Wuyue vassal. Dialog and gift exchanges were frequent during Li Bian's rule. He sent ambassadors to the Khitan court at Shangjing to announce the start of his reign. In correspondence Yelü Deguang and Li Bian referred to each other as brothers. This demonstrated the favorable opinion the Khitan held of the southern state compared to the reigning Later Tang. In 938 both Yelü Deguang and his brother Yelü Lihu dispatched gifts to Li Bian. Later that year a group of Khitan envoys visited with an impressive herd of 35,000 sheep and 300 horses. In return for the livestock the Khitan received medicinal supplies, silk, and tea. The Southern Tang court financed a piece called "Two Qidan Bringing Tribute" by an unnamed artist in honor of these proceedings. The painting symbolized the importance put on relations with the Khitan by Li Bian. Contact between the two states was blocked by the Central Plains regimes. Consequently, a naval route was developed. Starting at Chunzhou Southern Tang ships sailed north along the coastline until the Shandong Peninsula, where ships crossed the Yellow Sea and landed at the Liaodong Peninsula. The Khitans sent six diplomatic missions to the Southern Tang between 938 and 943. In 940 Khitan envoys presented Li a snow fox fur robe. In both 941 and 942 the Southern Tang sent three diplomatic missions to the Khitans. After being insulted by an antagonistic Shi Chonggui, Yelü Deguang destroyed the Later Jin in 946. In early 947 he founded the Liao dynasty as Emperor Taizong after entering Bian. Shortly afterwards Taizong offered Li Jing to become the "ruler of the Central Plains." This proposal was rejected, potentially due to the Southern Tang considering themselves culturally superior to the Khitan. Receiving the Central Plains, rather than conquering it, would have left the legitimacy of the Southern Tang far from certain. Nonetheless, Li Jing praised Taizong of Liao for dethroning the Later Jin and petitioned him to allow the Southern Tang to repair the dilapidated Imperial Tang tombs of Chang'an. The request was denied and greatly infuriated Li Jing who then ordered meetings to formulate an invasion of the Central Plains. Han Xizai advised the Southern Tang Emperor to capture Bian at this time:

Despite the motions made by the Khitan in founding an imperial dynasty, they treated the conquest as a "very large scale raid." Taizong soon departed for the Khitan homeland in March 947 and died on the journey Meanwhile, the Southern Tang were embroiled in a war of conquest against Min. This left them unable to effectively pursue a northern invasion. The campaign ended successfully late in 947. By this point however Liu Zhiyuan had already captured Bian from the Khitan and founded the Later Han dynasty. The opportunity to move against the north had been missed by the Southern Tang. Efforts by the Southern Tang to secure an alliance with the Liao against the northern dynasties continued to flounder. In 948 Liao and Southern Tang officials formulated a joint attack against the Later Han. Yet the Liao delayed for over a year. Once they did attack the Later Han, Khitan forces only raided Hebei. When Muzong took the Liao throne, securing aid became more difficult for the Southern Tang. He was far less interested in participating in Chinese affairs than his predecessors. In 955 the Later Zhou began a campaign to subdue the Southern Tang. Li Jing requested military intervention by Muzong. His brother in law was sent to Tanzhou as an envoy to the Southern Tang in 959. The Liao were treated to a sumptuous feast by their Southern Tang hosts. Spies loyal to the Later Zhou were among those present. Muzong's brother in law was beheaded by the Later Zhou spies. The Liao court was unaware that the Later Zhou perpetrated the murder. Muzong furiously revoked all contact with Li Jing, ending Liao Southern Tang relations.

Горьё

936 жылы Тэйджо Корея түбегін Корё мемлекетімен біріктірді. Жаңа құрылған мемлекет хитандықтармен шектес болды. Кейінгі Цзинь хитандықтардың қарауында болғандықтан корейлер үшін ыңғайсыз мемлекет еді. Оңтүстік Тан Корёның стратегиялық орналасуын хитандықтарға қарсы қолдану үшін бағалаған болуы мүмкін. Тэйджо 938 жылдың жазында Оңтүстік Танға құрмет көрсету миссиясын жіберді. Ли Бьянға жергілікті өндірілген түрлі тауарлар сыйға тартылды. 938 жылы Цзиньлинге Корея түбегінен тағы бір миссия келді. Бұл топтың құрамында жақында бағындырылған Силладан келген жеке саудагерлер болғандықтары мүмкін. 940 жылы Корёдан келген келесі миссия сыйлық ретінде тағы да көп тауар әкелді.

Құлдырау

Ли Цзиньнің билігінің соңына қарай Оңтүстік Танның есімі ұмытыла бастады. Ол білімі жеткіліксіз әскери шенеуніктердің басшылығымен бірнеше шетелдік жорықтарға қатысты, олар көбінесе қымбат қателіктерге әкелді. 955 жылдан 988 жылға дейін Кейінгі Чжоу Оңтүстік Танға қарсы сәтті жорықтар жүргізді. Ли Цзинь Янцзы өзенінің солтүстігіндегі барлық округтерді беруге және Кейінгі Чжоудың вассалы болуға мәжбүр болды. Патшалық аумақтық тұрғыдан қысқартылып, Ли Цзинь таққа отырған 15 жыл бұрынғы экономикалық және саяси маңызын жоғалтты. 960 жылдың ақпанында Чжао Куаньин Гуо Зонгшунды тақтан алып, Император Тайцзу ретінде Сун әулетін құрды. Ли Цзинь дереу елшілерді жіберіп, Тайцзуға адалдығы мен вассалдығын растады. Тайцзу Қытайды өзінің билігімен біріктіруді мақсат тұтқан экспансиялық саясатқа кірісті. Цзяннань басқа мемлекеттерге қарағанда тактикалық маңызға ие болмады және айтарлықтай үлкен сыйлықтарға ие болды. 961 жылдың тамызында Ли Цзинь қайтыс болды, ал оның орнына ұлы Ли Ю келді. Ли Ю жартылай тәуелсіздік күйін сақтап қалды, бірақ оның құны алтын, күміс және жібек түріндегі үнемі берілетін сыйлықтардың жоғары бағасы болды. Цзяннаньның аумақтық шегі 950 жылдары Оңтүстік Танның жеткен деңгейінен әлдеқайда кіші болды. Бұл Сунның талап еткен үлкен квоталарды орындауды қиын етірді. 964 жылы Сун экономикалық реттеуге қатысты жаңа ережелерді қабылдады, бұл жағдайды одан бетер етті. Солтүстік саудагерлеріне Цзяннаньға кіруге тыйым салынды. Цзяннаньда жаңа тауарлық салықтар енгізілді, олар тек алтынмен немесе күміспен төленуі мүмкін болды. Кейінгі Шу 965 жылы Тайцзу тарапынан талқандалды. 971 жылы Оңтүстік Хань да Сунмен бағындырылды. Тайцзу енді назарын Цзяннаньға бұрды. 973 және 974 жылдары Ли Ю бірнеше рет Сун сарайына шақырылды. Ол ауруға шалдыққандай болып, сапарға бара алмайтынын мәлімдеді. Осы сылтаулардан шаршаған Тайцзу Цао Биннің басшылығымен Цзяннаньды басып алу үшін әскер жинады. Бұл жорық 974 жылдың қараша айында басталды және Сун үшін сәтті аяқталды. Янцзы өзенінің үстінен Каисижиден басқа жаққа жүзбелі көпір салынды. Сун әскерлері су жолынан өтіп, көпір басын басып алды. Каисижидің сыртында Цао Бин Цзяннаньның 20 мыңдық әскерін жеңді. Сун әскерлері алға жылжуын жалғастырып, 975 жылдың наурыз айында Цзиньлингтің шетіне жетті. Ли Ю қорғанысқа дайындық шараларын қабылдамады. Ол да, оның сарай шенеуніктері де қазіргі бекіністер Сунға тойтарыс бере алады деп бекер ойлады. Сәуір айынан бастап Цао Бин елорданы қоршауға алды. 976 жылдың қаңтар айында Ли Ю сарайының алдында бас иді. Ол және оның қалған сарай адамы Цао Биннің аяқтарына тизе бүкті. Биянға биліктен қуылған билеуші ақпан айында жетті. Чжоу Вэньчжу салған Ли Бьянның императорлық портреті Тайцзуге ұсынылды. Бұл әрекет Цзяннаньның Сунға толық мойынсұнуын білдірді. Цзяннань Сунмен ресми түрде анексияланып, таратылды. Жаңа қосылған аумақтарда 650 565 отбасы тіркелген. Чжаову округінің әскери губернаторы Лу Цзян Сун әскеріне қарсылық көрсетуді жалғастырды, бірақ ол Ше округін басып алғаннан кейін бас игізуге көндірілді. Цзяннань генералы Ху Цзэ, Цзян округінде орналасқан, Сунға бас игізуден бас тартып, мамыр айына дейін қарсылық көрсетуді жалғастырды. 978 жылы Ли Ю, кейбір мәліметтерге сәйкес, Тайцзудың бұйрығымен уланбастан, нақты аурудан қайтыс болды.

By the close of Li Jing's reign the Southern Tang was well on the way to obscurity. He had pursued a number of foreign adventures managed by incompetent military officers that generally ended in costly disaster. From 955 to 988 the Later Zhou successfully campaigned against the Southern Tang. Li Jing was forced to cede all prefectures north of the Yangtze River and become a Later Zhou tributary. The realm became territorially truncated and lost the economic and political relevance it enjoyed when Li Jing assumed the throne 15 years earlier. In February 960 Zhao Kuangyin deposed Guo Zongxun and established the Song dynasty as Emperor Taizu. Li Jing quickly sent envoys to confirm his loyalty and vassalage to Taizu. Taizu pursued an expansionist agenda to unite China under his rule. Jiangnan was not a tactical priority compared to other states and was left alone in return for considerable tribute. In August 961 Li Jing died and his son Li Yu took over. Li Yu kept a semi independent status but came at a steep price of consistent tribute of gold, silver, and silk. Jiangnan was significantly smaller than the Southern Tang territorial apex achieved in the 950s. This made the large quotas demanded by the Song challenging to meet. In 964 the Song decreed new economic regulations that made the situation even more dire. Northern merchants were forbidden travel into Jiangnan. New commodity taxes were imposed in Jiangnan that could only be paid in gold or silver. The Later Shu were crushed in 965 by Taizu. In 971 the Southern Han were likewise conquered by the Song. Taizu now turned his attention to Jiangnan. Throughout 973 and 974 Li Yu was repeatedly summoned to the Song court. He feigned illness and claimed to be unable to make the trip. Tired of these excuses, Taizu raised an invasion force under the command of Cao Bin to extinguish Jiangnan. The campaign began in November 974 and proceeded favorably for the Song. The Yangtze River was overcome with a floating bridge built across from Caishiji. Song forces crossed the waterway and secured a bridgehead. Outside Caishiji an army of 20,000 Jiangnan troops was defeated by Cao Bin. Song forces continued to advance and reached the outskirts of Jinling in March 975. No defensive preparations were made by Li Yu. Both he and his court officials foolishly felt existing fortifications were adequate enough to keep the Song at bay. Starting in April the capital was put under siege by Cao Bin. In January 976 Li Yu surrendered outside his palace. He and his remaining courtiers kneeled down at the feet of Cao Bin. The deposed ruler reached Bian in February. The imperial portrait of Li Bian produced by Zhou Wenju was presented to Taizu. This measure signified the complete submission of Jiangnan to the Song. Jiangnan was formally annexed and dissolved by the Song. The newly incorporated territories had 650,565 registered families. Lu Jiang acting Military Governor of Zhaowu Circuit continued to resist Song army after seizing She Prefecture before persuaded to surrender; Jiangnan general Hu Ze who was stationed at Jiang Prefecture refused to surrender to Song and continued to resist until his failure in May. In 978 Li Yu died probably from actual illness, rather than being poisoned on the command of Taizu as some accounts claim.

Тарихнама

Соңғы тарихшылары Бес әулеттің аспанның мандатын келесі әулетке тікелей бергендей көрсетуге бейімділік танытты. Сун осы процестің соңында болды, мандатты Кейінгі Чжоудан алды. Бұл логика, Оңтүстік Тан және басқа мемлекеттерді ескермеген, Сунның заңдылығына қатысты талаптары үшін маңызды болды. Бұл кезеңдегі басқа мемлекеттер мандатты иеленбегендіктен, толығымен заңсыз деп есептелді. Сун тарихшылары Оңтүстік Танды және оның "империя құруға оңтүстік баламасы" ретіндегі әлеуетін де ескермеді. "Цзю Удай Ши" 974 жылы жарық көрді және Оңтүстік Танды қарастыратын алғашқы еңбек болды. Ол Сунның саяси ақталуын қамтамасыз ету үшін жазылды. Ли Ю әлі де Тайцзудың вассалы болғандықтан, жұмыстан шығарылды. Оңтүстік Тан "узурпация және ұрлық" немесе цзяньцюэ (僭竊) мемлекеті ретінде айыпталды. Билеушілерді әдетте 偽 сөзімен алдаушылар деп атады. Осы идеологиялық шабуылдарға қарамастан, еңбек Орталық жазықтың династиялары мен Оңтүстік Тан арасындағы саяси оқиғаларды дәл тіркеді. "Цзяннан лу" (江南錄) император Тайцзунның, Тайцзудың кіші әйелінің бұйрығымен жазылды. Ол Оңтүстік Танға қызығушылық танытты, оның соңғы билеушісі Ли Ю 976 жылдың басында тақтан түсірілді. Тайцзун сол жылы Сун тағына отырғанда Оңтүстік Танның үкіметтік құжаттары өңделмеген күйінде қалды. Тайцзун 978 жылы Ли Юға У (吳) ханзадасы атағын берді. Бұл атақ бұрын Оңтүстік Тан әулетінің ата-бабасы деп саналған Ли Кэге де тиесілі болды. Тайцзун Ли Ю және Оңтүстік Тан арқылы берілген ақпарат арқылы Танның заңды мұрагері болуға мүмкіндік бар деп ойлады. "Цзяннан луды" бұрынғы Оңтүстік Тан үкіметінің екі көрнекті өкілі Тан Юэ (湯悅) және Сюй Сюань Тайцзун мен Оңтүстік Танды байланыстыру мақсатымен жазды. Ол кеңінен таралмады. 980 жылдарға қарай Тайцзун билікте нығая түсті және мәтін оның заңдылығын дәлелдеу үшін маңызды көз болып табылды. "Цзяннан лу" жоғалып кетті, тек жау көздерінде сақталған бірнеше үзінділер ғана қалды. Сюй Сюань Оңтүстік Танда болған оқиғаларды дұрыс бейнелемегені үшін сол дәуірдің түрлі ғалымдары тарапынан сынға ілікті. "Дяоцзи литань" (釣磯立談) авторы Сюй Сюаньды өзінің құлдыраған саясаты үшін басқа шенеуніктерді кінәлауда айыптады. Чжэн Вэньбаоның "Цзянбяо Чжи" және Чэн Пэннянның "Цзяннан Биэлу" екеуі де осы қателерді түзету үшін партиялық тұрғысынан жазылды. Кейінгі тарихшылар, мысалы Уан Анши және Оуян Сюь, "Цзяннан луды" сынға алды. Сюй Сюаньға басқа Сун тарихшыларының қарсылығы оның әлеуметтік беделі мен Оңтүстік Танға бұрынғы қызметінің үйлесімінен туындаған болуы мүмкін. "Дяоцзи литань" (釣磯立談) Сунның Оңтүстік Танды басып алғаннан кейін жеке азамат жазған. Бұл еңбекте автор Оңтүстік Танның мұрасын қорғады. Тан-Сун аралық кезең бәсекелес мемлекеттердің аспанның шектеулі мандатына ие болу мүмкіндігі бар кезең ретінде қарастырылды. Олар Оңтүстік Танды "перифериялық гегемониялық мемлекет" (偏霸) деп атады. Оңтүстік Танның геосаяси жағдайы және Қытайды біріктіру жоспарлары туралы мәліметтер берілді. Осы терминология мен логиканы қолдану арқылы автор Сун тарихшылары Оңтүстік Танға берген теріс бағаға қарсылық білдірді. "Цзычжи Тунцзянь" (資治通鑑) 1084 жылы жарық көрген беделді тарихи мәтін, ол қытай тарихнамасының маңызды көзі болып табылады. Сима Гуан 1300 жылдық қытай тарихын қамтитын жинақтың құрастырылуын бақылады және редакциялады. Император атағын талап ететін оңтүстік мемлекеттерінің басшылары "әмірші" (主) деп аталды. "Цзычжи Тунцзяньның" соңғы тараулары Оңтүстік Танға арналған. Олар мемлекет туралы маңызды ақпарат береді. Сима Гуан Оңтүстік Танның солтүстікті жаулап алуға қабілетсіз екенін айтты. Қазіргі ғалымдар Сима Гуанның жеке пікірі кейде мәтіннің объективтілігін жойғанын атап өтті. "Цзычжи Тунцзяньның" идеологиялық ұстанымдары кейінгі Сун тарихнамасына үлкен әсер етті және қазіргі зерттеулерде де маңызды орын алады. "Удай Шицзи" (五代史記) Оңтүстік Танды қарастыруда "Цзычжи Тунцзяньды" ұстанды. Алайда, қазіргі ғалымдар бұл еңбектің дәлдігі төмен деп санайды. Оуян Он патшалықтың (十國) тарихнамалық тұжырымын анықтады. Ол сондай-ақ саяси заңдылық туралы трактат жазды, онда негізгі фактор біріккен қытай мемлекетін бақылауға байланысты екенін көрсетті. Ол режимнің заңдылығын анықтау жолдарын түсіндірді, жеке немесе мәдени бейімділіктерге берілмейтін қағидаларды ұсынды. Ол биліктің міндетті түрде заңды емес аралықтары болуы мүмкін екенін алға тартты. 1355 жылы Ян Вэйчжэнь "Сун Ши" (宋史) жақында жарық көрген еңбегін сынап, мақала жазды. Онда ол Оңтүстік Танның заңды саяси бірлік еместігіне қатысты басым сенімді күдікке түсірді. Ол Тайцзу мен Кубилайдан алынған мәлімдемелерді келтірді, Оңтүстік Қытайды бақылаудың саяси заңдылықты алу үшін маңызды екенін көрсетті. Ешбір сілтеме басқа тарихи көздерде кездеспейді, олардың сенімділігі күмәнді.

Song historians tended to favor presenting the Five Dynasties as passing on the mandate of heaven in a linear fashion to the succeeding dynasty. The Song were at the end of this process, gaining the mandate from the Later Zhou. This logic, which did not factor the Southern Tang or other states, was critical to Song claims of legitimacy. Other states of the period were seen as not in possession of the mandate and therefore entirely illegitimate. Song histographers likewise disregarded the Southern Tang and its potential "as a southern alternative to empire building." The Jiu Wudai Shi was released in 974 and is the earliest work to deal with the Southern Tang. It was composed to justify Song political pretensions. Li Yu still ruled as a vassal of Taizu and so was excluded from the work. The Southern Tang was denounced as a state of "usurpation and thievery" or jianqie 僭竊. Rulers were generally referred to using the word 偽 to label them as swindlers. Despite these ideological attacks, the work accurately recorded political events between the Central Plain dynasties and the Southern Tang. The Jiangnan lu 江南錄 was written on the order of Emperor Taizong, the successor and younger brother of Taizu. He had a keen interest in the Southern Tang, whose final ruler Li Yu had been dethroned at the beginning of 976. Southern Tang governmental documents remained unprocessed when Taizong ascended to the Song throne later that year. Li Yu was posthumously granted the title prince of Wu (吳王) by Taizong in 978. This was the same title once held by Li Ke, the supposed ancestor of the Southern Tang house. Taizong probably saw it possible to claim to be the legitimate successor of the Tang through transmission from Li Yu and the Southern Tang. The Jiangnan lu was drafted by Tang Yue (湯悅) and Xu Xuan, both prominent members of the former Southern Tang government, to further the goal of connecting Taizong to the Southern Tang. It likely did not achieve more than a minor circulation. By the 980s Taizong was more firmly in power and the text its significance as a source for him to claim legitimacy. The Jiangnan lu has been lost besides several passages existing in largely hostile sources. Xu Xuan was criticized by various scholars of the era for incorrectly depicting events that occurred in the Southern Tang. The author of the Diaoji litan accused Xu Xuan of blaming other officials for his own ruinous policies. The Jiangbiao Zhi by Zheng Wenbao and the Jiangnan Bielu by Chen Pengnian both in a partisan manner to fix these supposed errors. Later historians like Wang Anshi and Ouyang Xiu likewise critiqued the Jiangnan lu. Hostility to Xu Xuan by other Song historians likely came from a combination of his social prominence and prior service to the Southern Tang. The Diaoji litan 釣磯立談 was composed by a private citizen of the Southern Tang after its conquest by the Song. In the work the author defended the legacy of the Southern Tang. The Tang Song interregnum was conceived as a period where competing states potentially had a limited mandate of heaven. They called the Southern Tang a "peripheral hegemonic state" 偏霸. An account was given of the Southern Tang geopolitical position and its plans for unifying China. By utilizing this terminology and logic the author disputed the negative status given to the Southern Tang by Song historians. The Zizhi Tongjian is an authoritative historical text published in 1084 that remains an important source for Chinese historiography. Sima Guang oversaw and edited the compilation that covered 1,300 years of Chinese history. Leaders of the southern states that claimed the title of emperor were instead referred to as "ruler" (主). The final chapters of the Zizhi Tongjian deal with the Southern Tang. They provide significant amount of information about the state. Sima Guang opined that conquering the north was beyond the capabilities of the Southern Tang. Contemporary scholars have noted that the personal biases of Sima Guang at times removed a sense of objectivity in the text. The ideological stances of the Zizhi Tongjian greatly influenced subsequent Song historiography, and are still prominent in modern scholarship. The Wudai shiji largely followed the Zizhi Tongjian in its treatment of the Southern Tang. However, the work has been seen as less accurate by contemporary scholars. In the work Ouyang defined the histographical concept of the Ten Kingdoms (十國). He also wrote a treatise on political legitimacy, determining that the principal factor lay in controlling a unified Chinese state. He laid out how to determine the legitimacy of a regime without necessarily giving into personal or cultural biases. He postulated that there were interregnums where no authority was necessarily legitimate. In 1355 Yang Weizhen wrote an essay critiquing the recently published Song shi. In it he questioned the prevailing belief that the Southern Tang were not a legitimate political entity. He recorded statements from Taizu and Qubilai that supposedly demonstrated the importance of controlling Southern China to acquire political legitimacy. Neither quotation appears in any other historical sources, making them of doubtful authenticity.

"Бес жын"

Сунның саяси тәжірибесі олардың тарихи еңбектерінде Оңтүстік Тан бейнесіне әсер етті. Император Чжэнчжун тұсында қаржы және саяси реформашылар тобы қарсы мүдделі топтар тарапынан "Бес жын" деп қысымға ұшырады. Бұл атау кейін Сун тарихшылары Оңтүстік Тан үкіметінде заңсыз билікке қол жеткізу үшін фракция құрған сяорен 小人 шенеуніктерді сипаттау үшін қолданылды. Бұл топқа мүшелік туралы мәліметтер көздерде әлдеқандай өзгешеліктерді көрсетеді. Дегенмен, ол әрқашан Сун Цыцюмен белгілі бір дәрежеде байланысты болды. Йоханнес Курц бұл болжамды фракцияның бар екенін Сун тарихшыларының жеке пікірлері мен тарихи материалдарды қасақана өзгерту нәтижесі деп сынады. "Диаоджи литань" еңбегінде бұл термин алғаш рет қолданылды. Бұл топқа кіретіндер деп саналатындар – Сун Цыцю, Чэнь Цзю, Фэн Янцзи, Фэн Янлу және Чжа Вэньхуй. Кейбір адамдар өзінің беделін арттыруға тырысса да, оларды біртұтас күш ретінде қарастыруға нақты себеп жоқ. Ма Линь сегіз адамнан тұратын фракцияны сипаттады: Сун Цыцю, Чэнь Цзю, Ли Чжэнгу 李徵古, Фэн Янлу, Фэн Янси, Вэй Цэнь және Чжа Вэньхуй. "Цзяннан Еши" Сун Цыцюды бастапқыда адал шенеунік ретінде, кейін жемқорлыққа ұшыраған адам ретінде бейнелейді. Оның ешқандай саяси фракцияға қатысы болмағаны, тіпті оны құрмағаны да айтылады. "Вудау Шиджи" еңбегінде Вэй Цэнь Сонг Цыцюдың орнына "Бес жын" құрамына кіреді, бірақ соңғысы Чэнь Цзю арқылы топты басқарғандығы хабарланады. Бұл шарттасқа қатысты мәліметтер "Жицзи Тонгцзянь" еңбегінде де кездеседі.