Кіріспе

907-937 жылдардағы Шығыс Қытайдағы тарихи мемлекет. У, сондай-ақ Хуайнань (淮南), Хуньнун (弘農), Оңтүстік У (南吳) немесе Ян У (楊吳) деп те аталады. Ол 907 жылдан 937 жылға дейін Цзянду қаласында (江都; қазіргі Янчжоу, Цзянсу провинциясы) астанасымен өмір сүрді. Кейбір тарихшылар У мемлекетінің 902 жылы, Янг Сингми Тан әулетімен У патшайымы болып тағайындалған кезде пайда болғанын айтады. 907 жылдан кейін (Тан әулеті құлап, Чжу Вэнь Кейінгі Лян әулетін құрған кезде) У-дың үш билеушісі де Янг Сингмидің ұлдары болды. Бірінші билеуші Ян Во Сюй Вэнь мен Чжан Хао атты министрлерімен өлтірілді, ал одан кейін оның екі бауыры Сюй Вэньтің билігіндегі қуыршақтарға айналды, ал кейін Сюй Вэньтің асырап алған ұлы Сюй Цзигао (Ли Бьян) 937 жылы билікті тартып алып, Оңтүстік Тан әулетін құрды. Соңғы билеуші Ян Пу ғана император титулын алды, ал қалғандары патшалар немесе патшазаделер болды.

Негізін қалау

У-дың негізін қалаушы Ян Сынми өз әскери жолын ерікті сарбаз ретінде бастады, кейін әскери төңкеріс арқылы туған жері Лучжоу провинциясында билікті басып алды. Әлсіз Тан сарайы оның лауазымын растаумен ғана шектелді. 887 жылы Хуайнань губернаторы Гао Пян Би Шидуоға тұтқынға түсті. Сынми Шидуоны жеңіп, сол жылдың аяғында провинциялық астана Янчжоуды басып алды, бірақ оған дейін Пян Шидуо тарапынан өлтірілген еді. Тағы бір көтерілісші басшы Сун Ру Шидуоны өлтіріп, оның әскерін өзіне қосты. Ян Сынми Янчжоуды тастап, Лучжоуға қайта шегінді. Лучжоуды база ретінде пайдаланып, Сынми 892 жылы Янчжоуды қайтарып алғанға дейін көршілес округтерді жаулап алып, күшін арттырды. Осы ісі үшін Тан сарайы оған Хуайнань әскери губернаторы лауазымын берді. Тан әулетіне номиналды түрде адал болғанымен, қарсыластың әскербасылары өздерінің кішкентай мемлекеттерін құрып жатты. Ян Сынми солтүстіктегі Кейінгі Лянның Чжу Вэньмен және оңтүстіктегі Уюэнің Цян Люмен қақтығысты, өз территориясын сәтті қорғады. 902 жылы Ян Сынми Тан императоры Чжаоцзонгтың бұйрығымен У патшасы атанды.

Тәуелсіздік

905 жылы Ян Сынми қайтыс болды, және оның үлкен ұлы Ян Во оның орнын басты. 907 жылы Чжу Вэнь соңғы Тан императорын тақтан түсіріп, өзін Кейінгі Лянның бірінші императоры деп жариялады. Ян Во бұл өзгерісті мойындаудан бас тартып, Танның соңғы дәуірінің атауын қолдануын жалғастырды. Осы сәттен бастап Ву тәуелсіз, егемен мемлекет болып қалыптасты.

Сю Вэннің билікті бүлдіруі

Жас және әкесі қайтыс болғаннан кейін тәжірибесіз Ян Во өзінің билікке келуі үшін күзет директоры Сюй Вэньге сүйенуге мәжбүр болды, бірақ кейін Сюй Вэньнің ықпалына наразылық білдірді. Дегенмен, ол өзін осы ықпалдан құтылмас бұрын, 908 жылы Сюй Вэнь және оның әріптесі Чжан Хао Ян Воны өлтірді. Вэнь мен Хао бастапқыда У мемлекетін бөлісіп алып, Лянға бағынуды жоспарлаған, бірақ олар көп ұзамай келіспеушілікке ұшырады. Сюй Вэнь Ян Воның інісі Лонгянды билікке отырғызып, Чжан Хаоны өлтірді. Ян Лонгян – Сюй Вэньдің нақты билеушісі болған қуыршақ патша еді. Вэнь Рунчжоу губернаторы болып тағайындалып, өзінің бас штабын Цзиньлинге көшірді. Елордадағы әкімшілік жұмыстарды оның ұлы Сюй Чжисюнь атқарды. 918 жылы Чжисюнь өлтірілгеннен кейін, бұл лауазым Вэньнің асырап алған ұлы Чжигаоға өтті. 919 жылы Ян Лонгян өзін У патшасы деп жариялап, жаңа дәуір атауын қабылдады, осылайша У алғаш рет тәуелсіз мемлекет екенін ресми түрде жариялады. Лонгян 922 жылы аурудан қайтыс болды, оның орнын ағасы, Сингмидің төртінші ұлы Ян Пу бағындырды. Бұрынғыдай, нақты билік Сюй Вэньдің қолында болды. Ол Ян Пуны император деп жариялауға итермеледі, бірақ 927 жылы бұл орындалмастан қайтыс болды. 1897 жылдың 29 қарашасында Ян Пу У императоры болып таққа отырды. Сюй Чжигао бас маршал және канцелярия директоры болып тағайындалды.

Аумақтық аумағы

У-ның астанасы Гуанлинг (қазіргі Янчжоу) қаласында орналасқан еді және қазіргі Аньхойдың орталық және оңтүстік, Цзянсудың орталық және оңтүстік, Цзянсидің көп бөлігі, сондай-ақ Хубэйдің шығыс бөлігін қамтыды.

Патшалықтың соңы

Сюй Цзигао Ян Сынмидің ықпалымен Сюй Вэнь бауырына алған болатын және көп кешікпей қабілетті адам екенін көрсетті. 927 жылы өгей әкесі қайтыс болғаннан кейін У мемлекетінде билікке ие болды және біраз уақыт бойы Цзиньлинг губернаторы ретінде басқаруды жалғастырды. Соңында 937 жылы ол өзін Ци патшасы деп жариялап, билікті өз қолына алды. Ян Мэннің қарсылығын басып тастағаннан кейін Ян Пу тақтан бас тарды. Екі жыл өткен соң, ол Тан әулетінің ханзадасынан таратынын айтып, Ли тегін қайта жаңартып, Сюй Цзигао Ли Бьян атанды және Тан әулетін қайта орнатуды жариялады. Оның мемлекеті тарихқа Оңтүстік Тан мемлекеті ретінде енді.