Австралия шөлінің жүзімі (Solanum centrale) – табиғаты құрғақ Австралияға тән өсімдік. Төрт мың жылдан бері аборигендердің тағамы ретінде қолданылады. Өсімдік туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Өсімдік түрі
Species of plant
Солтанум центральді, кутжера немесе австралиялық шөлдік жүзім – Австралияның құрғақ аймақтарына тән өсімдік. Басқа "бұта томаты" сияқты, Орталық Австралия және аборигендер бұл өсімдікті мыңдаған жылдар бойы тамақ ретінде пайдаланып келеді. Соланум центральді алғаш рет 1934 жылы Дж. М. Блэк сипаттаған. Солнаум туысына жататын көптеген өсімдіктер сияқты, шөлдік жүзім де кішкентай бұта болып өседі және тікенді болады. Бұл тез өсетін бұта, от немесе мол жаңбырдан кейін көп жеміс береді. Құрғақшылық жылдарынан кейін тамыр түбінде жылдар бойы ұйықтағаннан кейін де қайта өсуге қабілетті. С витаминіне бай жемістерінің диаметрі 1–3 см, толық піскен кезде сары түсті болады. Олар бұтада кеулеп, құрғақ жүзімге ұқсайды. Бұл жемістердің тамарилло мен карамельдің күшті, айқын дәмі бар, сондықтан оларды соустар мен дәмдеуіштерде пайдалануға кеңінен қолданады. Оларды тұтас немесе ұнтақталған күйінде алуға болады, ал ұнтақталған өнім ("кутджера ұнтағы" деп сатылады) нан қоспаларына, салаттарға, соустарға, ірімшік тағамдарына, шұжықтарға, тұшпараға оңай қосылады немесе майға араластырылады. Марту халқы бұта томатын тіске тігіп, көшіруге ыңғайлы болуы үшін кептіретін.
Solanum centrale, the kutjera, or Australian desert raisin, is a plant native to the more arid parts of Australia. Like other "bush tomatoes", it has been used as a food source by Central Australia and Aboriginal groups for millennia. Solanum centrale was first described by J. M. Black in 1934. Like many plants of the genus Solanum, desert raisin is a small bush and has a thorny aspect. It is a fast growing shrub that fruits prolifically the year after fire or good rains. It can also grow back after being dormant as root stock for years after drought years. The vitamin C rich fruit are 1–3 cm in diameter and yellow in color when fully ripe. They dry on the bush and look like raisins. These fruits have a strong, pungent taste of tamarillo and caramel that makes them popular for use in sauces and condiments. They can be obtained either whole or ground, with the ground product (sold as "kutjera powder") easily added to bread mixes, salads, sauces, cheese dishes, chutneys, stews or mixed into butter. Martu people would skewer bush tomatoes and dry them so the food was readily transportable.
Өсіру
Дәстүр бойынша, кептірілген жемістер күздің соңы мен қыс басында кішкентай бұталардан жиналады. Табиғатта олар екі ай ғана жеміс береді. Қазіргі кезде Австралияның орталық шөлдеріндегі аборигендер оларды коммерциялық мақсатта өсіреді. Суару арқасында жеміс беру маусымын сегіз айға дейін ұзартты. Бұл жемістер Анангу Питжантжажара Якунтжара аймағындағы Амата және Мимили қауымдастықтары, Седунаның жанындағы Диналин қауымдастығы, Флиндерс тауларының солтүстігіндегі Непабуна қауымдастығы және Мюррей көпіріндегі Танглун Пилтенги Юнти шаруашылығында өсіріліп, Outback Pride компаниясы арқылы сатылады.
Traditionally, the dried fruit are collected from the small bushes in late autumn and early winter. In the wild, they fruit for only two months. These days they are grown commercially by Aboriginal communities in the deserts of central Australia. Using irrigation, they have extended the fruiting season to eight months. The fruit are grown by Amata and Mimili communities in the Anangu Pitjantjatjara Yankunytjatjara lands, by the Dinahline community near Ceduna, by the Nepabunna community in the northern Flinders Ranges, and on the Tangglun Piltengi Yunti farm in Murray Bridge, and are marketed by Outback Pride.