Кіріспе

Грек мифологиясында Япет (/aɪ/'/æ//p//ɪ//t//ə//s/; eyeAPihtəs; Ἰαπετός), сондай-ақ Япетус, – Уран мен Гайяның ұлы, Атлас, Прометей, Эпиметей және Меноэцийдің әкесі. Басқа дереккөздерде ол Буфагус пен Анхиаленің де атасы деп есептеледі. Япет, Киелі кітаптағы есептерде Нұхтың ұлдарының бірі – Яфеттің (יֶפֶת) тегінен шыққан адамзаттың бабасы саналады. Ертедегі тарихшылар мен Киелі кітап зерттеушілерінің Яфеттің ұрпақтары ретінде әртүрлі халықтар мен этникалық топтарды қарастыруы, сондай-ақ олардың аттарының ұқсастығы, ерте заманнан бері олардың бірігуіне алып келді.

Мифология

Япет ("Тесуші") – Гомердің "Илиада" дастанында Кроноспен бірге Тартарда болған титан ретінде айтылады. Ол Алтын ғасырда әлемді билеген Кроностың бауыры, бірақ қазір Япетпен бірге Тартарда тұтқынға алынған, онда оларға жел де, күн сәулесі де жетпейді. Япеттің әйелі көбінесе Океан мен Тетистің қызы ретінде сипатталады, оның аты Климена (Гесиод пен Гигиннің айтуынша) немесе Азия (Аполлодордың айтуынша). Гесиодтың "Жұмыстар мен күндер" шығармасында Прометей "Япеттің ұлы" деп аталады, ал анасының аты көрсетілмейді. Дегенмен, Гесиодтың "Теогониясында" Климена Япеттің әйелі және Прометейдің анасы ретінде көрсетілген. Эсхилдің "Шынжырланған Прометей" пьесасында Прометейдің әкесі аталмаған (бірақ кем дегенде Атлас ағасы бар) Темида қасиеттің ұлы болып келеді. Бірақ, Горацийдің "Одаларында" 1.3-ші одада Гораций «audax Iapeti genus Ignem fraude mala gentibus intulit» («Япеттің [яғни Прометейдің] батыл ұрпағы алдау арқылы халыққа от әкелді») деп жазады. Гесиод және басқа грек ғалымдары Япеттің ұлдарын адамзаттың ата-бабалары деп есептеген, сондықтан адамзаттың жаман қасиеттерінің кейбіреулері осы төрт құдайдан мұрагерлікке көшкен делінеді, олардың әрқайсысы өзінің құлдырауына себеп болған моральдық кемшіліктерімен сипатталған. Мысалы, ақылды және айлакер Прометей – састандыру, ал жайбарақат және алданышсыз Эпимет – ақымақтық, төзімді, күшті және қуатты Атлас – шектен тыс батылдық, ал мақтанқор Меноэций – асыққан зорлық-зомбылық. Адамзаттың түпкі атасы ретінде Япет, есімдерінің ұқсастығы және Иосифтің ("Иудейлердің ескілігі") баяндамасы бойынша, Яфеттің ("Japhetites", яғни үнді-еуропалық тілдерінде сөйлейтін халықтардың) атасы болған Нұхтың ұлы Яфетпен (יֶפֶת) теңестірілді. Япетті Яфетпен 17 ғасыр теологы Мэтью Пул (соңғы кезде Роберт Грейвс) және Джон Пэрман Браун байланыстырған.