Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Моңғол генералы (1260 жылы қайтыс болды)
Китбука Ноян
Mongol general (died 1260)
Kitbuqa Noyan
Китбука Ноян (1260 жылы қайтыс болды), сондай-ақ Китбога, Китбога немесе Кетбуга деп те жазылады, – Наиман тайпасының шығыс христиан дінін ұстанған өкілі, бұл тайпа Моңғол империясына бағынышты болған. Ол моңғол Ильхан Хулагудың лейтенанты және жақын серігі болды, 1258 жылы Бағдатты басып алуды қоса, Таяу Шығыстағы жаулауларына көмектесті. Хулагу күштерінің көп бөлігін Моңғолиядағы салтанатқа қатысу үшін алып кеткен кезде, Китбука Сирияны басқаруға қалды және Каирде орналасқан Мамлюк сұлтандығына қарсы моңғол шабуылдарына жауапты болды. Ол 1260 жылы Айн Джалут шайқасында қаза тапты.
Kitbuqa Noyan (died 1260), also spelled Kitbogha, Kitboga, or Ketbugha, was an Eastern Christian of the Naimans, a group that was subservient to the Mongol Empire. He was a lieutenant and confidant of the Mongol Ilkhan Hulagu, assisting him in his conquests in the Middle East including the sack of Baghdad in 1258. When Hulagu took the bulk of his forces back with him to attend a ceremony in Mongolia, Kitbuqa was left in control of Syria, and was responsible for further Mongol raids southwards towards the Mamluk Sultanate based in Cairo. He was killed at the Battle of Ain Jalut in 1260.
Айн-Джалут шайқасы
100 000 монғол әскерін басқарып, Китбуқа монғолдардың Мысырға қарайғы шабуылын жалғастыруға тырысты. Бірақ, мамлюктер крестоносшылармен пассивті бейбітшілікке келісіп, мамлюктерге крестоносшылардың аумағы арқылы солтүстікке жылжуға және крестоносшылардың Акра бекінісіне жақын жерде қайта толықтануға мүмкіндік берді. Осылайша, мамлюктер Ғалилея маңындағы Айн-Джалут (Голиаттың бұлағы) шайқасында әлсіреген монғол әскерімен кездесті. Моңғолдар жеңіліске ұшырады, ал Китбуқа тұтқынға алынды. Оны байлап, мамлюк сұлтанының алдына келтіргенде, ол қарсылық көрсетіп, жеңімпаздарға монғолдың кек қайтаратынын айтты. Мамлюк әмірлерін қынжырлатып, ол әрқашан өзінің билеушісіне адал болғанын, ал олар өздерінің билеушісіне сатқандық танытқанын мәлімдеді. Китбуқаны тәжірибелі мамлюк сардары Джамал әл-Дин Акуш әл-Шамси өлімге жіберді. Мамлюк тарихшылары Китбуқаны құрметпен еске алып, оны Айн-Джалутта монғолдар басымдық танытқан кезде де шегінуден бас тартқан және ар-ұятсыздыққа қарағанда шайқаста қаза тапқан батыр ретінде сипаттайды. Китбуқаның өлімі Хулагудан кек алумен аяқталады деп күтілген еді, бірақ Хулагу мен оның туысы, Алтын Орда билеушісі Берке арасындағы ішкі қайшылықтар бұған кедергі келтірді. Китбуқаның қазасы және Айн-Джалуттағы монғолдардың жеңілісі Моңғол империясының батысқа қарайғы кеңеюінің аяқталуын білдірді. Олардың жеңіліске ұшыраған және осы шығынды өтемеген алғашқы жағдайы осы болды, алайда монғолдар келесі бірнеше онжылдықтар бойы Сирияға, Жапонияға, Венгрияға, Польшаға және Оңтүстік-Шығыс Азияға шабуылдарын жалғастырды.
In command of a force including 100,000 Mongol troops, Kitbuqa attempted to continue the Mongol advance towards Egypt. However, the Mamluks had negotiated a passive truce with the Crusaders, allowing the Mamluks to advance northwards through Crusader territory, and camp for resupply near the Crusader stronghold of Acre. In this way, the Mamluks were able to engage the depleted Mongol army near Galilee, at the pivotal Battle of Ain Jalut (spring of Goliath). The Mongols were defeated, and Kitbuqa was captured. When he was brought, bound, before the Mamluk sultan he was defiant, describing the Mongol vengeance that would befall the victors. He taunted the Mamluk emirs, saying how he had always been loyal to his master, whilst they had betrayed theirs. Kitbuqa was executed by veteran Mamluk Jamal al Din Akoush al Shamsy. Mamluk histories speak of Kitbuqa with respect, painting him as a great warrior who refused to retreat when the Mongols were clearly being overpowered at Ain Jalut, and who favored death in battle over retreat and shame. It was expected that Kitbuqa's death would be avenged by Hulagu, but an internal conflict between Hulagu and his cousin Berke of the Mongol Golden Horde prevented this from happening. Kitbuqa's death and the defeat of the Mongols at Ain Jalut marked the beginning of the end for the Westward expansion of the Mongol Empire. It was the first occasion they had been decisively defeated and failed to avenge such a loss, though the Mongols continued to invade Syria, Japan, Hungary, Poland and Southeast Asia for the next several decades.