Кіріспе

Шотландиядағы христиандық қасиетті орны – Карфин Лурдес үңгірі, Шотландиядағы Рим-католик қасиетті орны, Лурдес Анасына арналған, 20-шы ғасырдың басында салынған. "Карфин үңгірі" деп жергілікті жерде аталатын бұл қасиетті орынның идеясы, кейіннен канон атанған Томас Н. Тейлордың (1963 жылы қайтыс болды), Шотландияның батысында, Мазервеллден шығысқа қарай екі шақырым жерде орналасқан Карфин кеншілер ауылындағы Сент-Франциск Ксавьер приходының дін қызметкері болды. Франциядағы Лурдес қасиетті орнына сапардан кейін канон Тейлордың арманы Массабиелль үңгірінің үлгісімен салынған, Біздің Құдіретті Анамыздың құрметіне арналған діни ескерткіш салу болды. Осы арманды іске асыру оның өмірінің мақсатына айналды. 1920 жылдардың басында ашылғаннан бері "үңгір" жүздеген мыңдаған паломникті тартты және оның төңірегі бай католик символдарымен және ғимараттармен өзгертіліп, жақсартылды. Үңгірдегі қасиетті орында жексенбілік процессиялар, розарийлер, ашық ауадағы қасиетті миссалар және жыл сайын мамыр айының басынан қыркүйек айының соңына дейін өткізілетін мерекелік шаралар ұйымдастырылады.

Алғашқы жылдары

Карфиннің Лурдес үңгірінің нұсқасы 1920 жылдардың басында салына бастады. Қасиетті орын жергілікті ділдестердің қол еңбегімен, Сент-Франциск Ксавьер шіркеуінің қарсы бетінде тұрғызылды. Көптеген құрылысшылар 1921 жылғы көміршілер ереуілі кезінде жұмыссыз қалған Карфин және көршілес ауылдардың көміршілері болды. Әулие Тейлор жұмыссыздықтың олардың рухына тигізер зиянын азайту үшін осы жұмысшыларды жұмыспен ұстау қажеттігін білген дейді. Әке Тейлор өз жұмысшыларында жақсы еңбек етуге және адал болуға шабыттандырды. 1920 жылы қара даладан басталып, еріктілердің сенімі мен құлшынысымен бірге екі жылдың ішінде қасиетті орынның көп бөлігі аяқталды. Ол 1922 жылы ресми түрде ашылды. Үңгірдің орталық көрінісі, біздің Анамыздың Санкт-Бернадеттаға кірпішпен салынған, террасалы бақта пайда болғанын көрсетеді, онда Шотландия батысының ауа райына қарай сыртқы жағдайда мисса өткізуге арналған алтарь да бар. Canon Taylor-дың қасиетті орынның алғашқы отыз жылына арналған кітабында, алғашқы жиырма жылда 300-ден астам еріктілер үңгірде жұмыс істегені жазылған. Сондай-ақ, ол 1924 жылы елу мыңнан астам паломниктің бір рет қажылық жасағанын тіркеген.

Қасиетті орынның өсуі мен дамуы

Қасиетті орын 1922 жылдың соңында ашылды және ол тез арада Шотландия мен әлемнің басқа елдерінен келген католиктердің қажылық орынына айналды. Шотландияға қоныс аударған поляк және литвалық қауымдары үшін қызметтер өткізілді. Карфинге түрлі діндерді ұстанатын жүздеген мың қажы келді. 1922-1960 жылдар аралығында қасиетті орын бір ғана алаңнан көптеген акрға дейін кеңейді. Кейіннен үңгірге, басты қажылар жолынан жоғары орналасқан, "Төбе" деп аталатын жерде шыны капелла салынды. Үңгір аумағында Мәсіхтің, Құдіретті Марияның және көптеген әулиелердің толық мөлшердегі бейнелері орналасқан. Сондай-ақ, онда Исаның Мариямен және Жүсіппен бірге Лореттодағы үйінде және шеберханасындағы өмірі бейнеленген, бұл үңгірде, қабірлерде және суға батқан бақта көрсетілген. Көптеген мүсіндер мен артефакттар орталық Лурдес үңгіріне қосылды. Басқа бейнелерге Крест жолы, көптеген әулиелердің мүсіндері және Теңіз жұлдызы Марияны құрметтейтін мүсін, сондай-ақ кішкентай көлдер кіреді. Мамыр мен қазан айлары аралығында, әдетте мыңдаған адамның қатысуымен, әр жексенбі күні сағат 15:00-де Розарий шерулері өткізіледі. Розарийді шіркеудің діни қызметкері басқарады, бұл дәстүрді әке Тейлор бастап, оның ізбасары әке Джордж Маллен (кейіннен канон Джордж Маллен) жалғастырды. Діни қызметкер шыны капелланың парапетіне шығып тұратын, ол Үңгірді және қасиетті орынның қиыршық тас жолдарымен өтетін шеруді анық көруге мүмкіндік берді. Әр жексенбілік шеру Қасиетті Тазалық батасымен аяқталар еді, ол жоғарғы шыны капеллада өткізілетін. Көптеген жергілікті тұрғындар бала кезінде, құлшылық ету кезінде шағылған тастарға тізе бүгудің қиындығын еске алады.

Лизеялық киелі Тереза

Лурдтың Әйеліне деген сенімінен өзге, канон Тейлор «Кішкентай Гүл» деп аталатын Лизиедегі Әйелі Терезаны да құрметтеді. Бұл құрмет 1900 жылдардың басында Францияға жиі сапарлағанда, Лизиенің жас қарындасы Терезаның өмірі туралы білгеннен кейін басталды. Осы кезде, 1897 жылы қайтыс болғаннан кейін кармелиттік монахқа деген сенім тез өркендеді. Бұл өсімге ықпал еткен нәрсе – Әйелі Терезаның «Жанның Тарихы» атты автобиографиясының қайтысынан кейін жарық көргені болды. 1901 жылдың жазында канонның досы, рухани Бернард Линч, жас француз монахшасының шабыттандыратын автобиографиясының ағылшын тіліне жаңа аудармасын оқуға шақырды. Бұл аударманы польшалық профессор Майкл Дазивицки жасаған. Канон жас монахиняның өмірбаянына қатты әсер еткендіктен, Лизиодағы Кармель монастырымен байланысқа түсіп, осы ерекше жас әйелдің өмірбаянын насихаттау мақсатында Гоназагалық Мария анасымен және Лизио монастырында кармелиттік монахиня болған Әйелі Терезаның үш аман қалған әпкесімен жақын қарым-қатынас орнатты. Ұзақ өтпей, канон Тейлор Әйелі Терезаның өмірі мен еңбегі туралы танымал сарапшыға айналды және 1902 жылдан бастап сол кездегі католик газеттерінде тұрақты түрде мақалалар жариялап, бүкіл Ұлыбританияда жас кармелиттік монахиня Лизио туралы кеңінен хабардар етті. Канонның күш-жігерінің арқасында оның Исаға деген сенімі мен Құдайға жететін «кішкентай жолы» Шотландияда, Англияда және Ирландияда оның жарияланымдарынан кейін зор құрметке ие болды. Тейлор ақсақалдар жаңа ғасырдың басында Әйелі Терезаның болашақ Шіркеу докторы маңызды тұлға болатынына сенді. Ол сондай-ақ Әйелі Терезаның канонизациясын қарастырған Ватикан комитетінде сөз сөйледі және 1925 жылы Римде болды, осы оқиғадан аз уақыт бұрын Тереза Шіркеу Әулиесі деп жарияланды. Осылайша, Кішкентай Гүлге деген құрметінің өлшемі ретінде канон Лурдтың Әйелінің мүсініне тікелей қарама-қарсы жерге Әйелі Терезаның мүсінін қойды. Әйелі Терезаға арналған мүсін Римде Папа Пий XI-нің 1923 жылғы 29 сәуірдегі құттықтауынан кейін бірнеше апта ішінде орнатылды. Мүсінді орнату туралы шешім дау тудырды. Кейбір паломниктер осы «жаңа» Әулиенің мүсіні Мәриямның мүсініне тым жақын тұрмауы керек деген пікір білдірді. Канон бұл пікірлерді жинап, Франциядағы Әйелі Терезаның өмір сүрген Кармель монастырының басшысына көшірмелерін жіберді. Бас діни қызметкердің кеңесі бойынша мүсін өз орнында қалдырылуы керек еді, және ол Карфин Лурд үңгірінің осының нәтижесінде көптеген паломниктерді тартатынын болжады. Лизиедегі Әйелі Тереза, Әйелден кейін үңгірдің екінші қамқоршысы болып табылады. 2019 жылдың тамызында Бернадеттаның реликвиялары Шотландияға, әсіресе шіркеуге және үңгірге әкелінді, онда реликвияларды көруге 30 000 адам келді. Нью-Стивенстондағы Тейлор орта мектебінің оқушылары реликвияларды Сент-Тереза шіркеуінен Карфинге алып барған көлікке, содан кейін көліктен Сент-Ксавьер шіркеуіне жеткізді.

Ұлттық және халықаралық қажылар

1963 жылы канон Тейлор қайтыс болған кезде Карфин-Лурдес үңгірі елімізде кең танымал болды және жыл сайын ондаған мың зыяратшыны қызықтырды. Көптеген маусымдық қажылықтардың ішінде, әр мамыр айында айналасындағы дін аймақтарының бірінші қасиетті тағдырларын алған балалары (ақ киім киген қыздары мен мектеп формасы киген ұлдары) процессиямен келіп, құлшылық ететін. Аймақта ирланд иммигранттары көп болғандықтан, жергілікті ирландтық топтары жыл сайын процессиямен ғибадатханаға барып, құлшылық ететін. Литва және Польшадан келген топтар да жыл сайын қажылыққа барып, құлшылық ететін.

Жаңа қосылулар

1988 жылғы Глазго бақ фестивалінен кейін, шарада қолданылған шыны капелла Карфин үңгіріне көшірілді, онда ол үңгірдің төменгі бағындағы «Теңіз жұлдызы Анамыз» аренасына жақын орналастырылды. Бұл ғимарат, үңгірдің екінші шыны капелласы, кейіннен Локерби апатының құрбандарына арналды. Қазір осы шыны капеллада күнделікті әйін қызметі өткізіледі, ол «Теңіздердің қызы Анамыз» деп аталды, себебі 1988 жылдың 21 желтоқсанында Шотландияның Локерби қаласының жанында құлаған Pan Am 103 рейсінің ұшағы осы апатқа ұшырады. Соңғы кезде үңгір аумағында ашылған Реликвиярийде жылдар бойы түрлі процессиялар мен мерекелерде қолданылған көптеген діни заттар жиналған. Жақында 1997 жылы жаңа Қажылық орталығы ашылды, онда әртүрлі діндер мен сенімдердің тарихы көрсетілген көрме және түрлі діни жәдігерлер қойылған. Орталықта сондай-ақ кафе мен дүкен де бар. 2019 жылы діни округ қажылық орталығын жабу жоспарларын жариялады, бұл шешімге қарсы петиция жиналды. Бұл мәселе 2019 жылдың 18 тамызында BBC Radio 4-тің «Жексенбі» бағдарламасында талқыланды. 2021 жылдан бері және 2024 жылдың ақпан айына дейін веб-сайтта қажылық орталығы уақытша жабық екені, бірақ оны қайта ашу үшін жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқаны хабарланды.