Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алдыңғы жиек – кітап беттерінің жиектеріне салынған сурет. Оның екі негізгі түрі бар: желпіген жиектерге салынған суреттер және жабық жиектерге салынған суреттер. Бірінші түрі үшін кітаптың беттерін желпіген күйде ұстап, жиектерін ашық көрсету керек, сонда ғана сурет көрінеді. Екінші, жабық түрі үшін сурет кітап жабық болғанда ғана көрінеді. Екі алдыңғы жиек стилінің арасындағы басты айырмашылық – жабық жиектегі сурет тікелей кітап бетіне салынады (алдыңғы жиек омыртқаға қарама-қарсы жағы). Ал, желпіген жиек стилінде суретші беттің/жапырақтың жоғарғы немесе төменгі жиегіне (ректо немесе версо) акварельмен сурет салады, бірақ нақты "алдыңғы" жиекке емес. Алдыңғы жиек суретін салу үшін суретшілер кітаптың сәл желпіген беттерін арнайы пресс тақтайшаларының арасына бекітіп, қақпақ тақтайшаларына қысым түсірмей ұстайды. Алдыңғы жиек суреттеріне акварель бояулары қолданылса да, суретшілер оларды сақтықпен пайдалануы керек. Егер беттерге алдымен су жағылса, бояу ішкі беттерге тарап кетіп немесе алдыңғы жиектердің алтын жалатынан айырылуы мүмкін. Суретшілер қағазды тым толық бояп алмау үшін алдыңғы жиектердің түстерін бірте-бірте құрастыруы керек. Осы суреттерді салу үшін тек акварель бояуын ғана қолдануға болады, себебі акрил және майлы бояулар уақыт өте келе жарылып, түсіп қалады.
A fore edge painting is a scene painted on the edges of book pages. There are two basic forms, including paintings on fanned edges and closed edges. For the first type, the book's leaves must be fanned, exposing the pages' edges for the picture to become visible. For the second, closed type, the image is visible only while the book is closed. The fundamental difference between the two fore edge styles is that a painting on the closed edge is painted directly on the book's surface (the fore edge being the opposite of the spine side). In contrast, the fanned fore edge style has watercolor applied to the top or bottom margin (recto or verso) of the page/leaf and not to the actual "fore" edge itself. To begin a fore edge painting artists clamped the slightly fanned pages of a book between the boards of a special press that held them in place while keeping pressure off the cover boards. While the paints used for fore edge paintings are watercolors, artists needed to use them carefully. If water was first used on the pages the paint would bleed through to the inner pages or remove the gold of the fore edges. Artists needed to slowly build up the colors of the fore edges to avoid oversaturating the paper. Watercolour was the only paint that could be used when doing these paintings because others (acrylics and oils) would crack and crumble with age.
Вариациялар
Бір ғана алдыңғы жиек кескіні кітап беттерінің жиектерінің тек бір жағындағы кескінді қамтиды. Әдетте, кітап мұқабасын жасаушы суретші сурет кепкеннен кейін, беттер жапырақталғанда мүлдем көрінбейтіндей етіп, оны алтынмен немесе мрамормен жабады. Екі жақты алдыңғы жиек кескінінде беттердің екі жағында да суреттер болады, сондықтан жапырақтар бір жаққа бұрылғанда бір сурет, ал басқа жаққа бұрылғанда екінші сурет көрінеді. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, алдыңғы жиек кескінінің барлық түрлерінің тек 2–3% ғана екі жақты болып келеді. Үш жақты алдыңғы жиек кескінінде жиектердегі суреттерден өзге, тікелей жиектерге (алтын немесе мрамордың орнына) үшінші сурет салынады. Бір жиекке дейін жалғасқан үздіксіз көрініс панорамалық алдыңғы жиек кескіні деп аталады. Оны кейде үш жиекті сурет деп те атайды. Екіге бөлінген суретте кітаптың ортасынан екі бөлікке бөлінгенде, әр жағында әртүрлі суреттер болады. Кітап ортасынан ашылғанда, кітаптың бірінші жартысының жиегінде бір сурет, ал екінші жартысының жиегінде басқа сурет көрінеді. Суретті көру үшін кітап беттерін белгілі бір тәсілмен қысып немесе иіп беруді қажет ететін сирек кездесетін мысалдар да бар. Британ мұражайының кітап мұқабасын жасау бөлімінің бұрынғы бастығы Сирил Давенпорттың (1848–1941) зерттеулері жоғарыдағы аңызға сенімділік қосады, ол Сэмюэл Меарнның 1660 жылдан 1683 жылға дейін король Карл II-нің кітап мұқабасын жасаушысы ретінде қызмет еткен кезінде алдыңғы жиек кескіні өнерінің "құпиясы" артында тұрған бас ойыншы екенін айтады. Давенпорттың одан әрі зерттеулері осы ертедегі алдыңғы жиек кескіндеріне "Флетчер есімді суретші" (аты-жөні көрсетілмеген) қол қойғанын анықтады. Давенпорт 1641 жылғы "Акттар мен ескерткіштер" көшірмесінде Карл II-нің алдыңғы жиегіндегі портретін, оған "Флетчер" қол қойған, бұл өнердің ең ерте мысалы екенін жариялады. Алайда, кейбір зерттеулер Давенпорттың тек патшалыққа байланысты туындыларға назар аударғанының салдарынан корольдік кітапханалардың сыртындағы алдыңғы жиек кескіндерін байқамаған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Алдыңғы жиек кескінінің маманы Карл Дж. Вебер алдыңғы жиек кескіні Меарнның "жасағандығынан" 7–10 жыл бұрын пайда болған болуы мүмкін деп болжайды. Ол қол қойылған және датасы қойылған алдыңғы жиек кескінінің алғашқы белгілі мысалы ретінде Киелі кітаптың алдыңғы жиегіндегі суретін келтіреді. 1651 жылғы Киелі кітаптың бетіне суретшілердің қолы қойылған: "S. T. Lewis Fecit Anno Dom 1653". "S. T." деген қолтаңбаның бір адамның инициалдары екені ойланған, бірақ Вебер бұл жұмысты екі (қазіргі) белгілі алдыңғы жиек кескіні суретшісі, ағайынды Стивен және Томас Льюис жасаған деп болжайды. Шамамен 1750 жылға қарай, алдыңғы жиек кескінінің тақырыбы жай ғана сәндік немесе геральдикалық дизайннан пейзаждарға, портреттерге және діни көріністерге ауысты, олар әдетте келе жатқан "Сәйкес келу" трендіне сәйкес толық түспен салынған. Баспагер, Уэльс ханзадасының кітап мұқабасын жасаушысы және Халифакстың Эдвардс, кітап мұқабасын жасаушылар мен кітап сатушылардың танымал отбасы. Эдвардстар бұл техниканы Лондонда танымал етуге жауапты болды, ал сол кездегі кітап сатушылар олардың дизайнын жиі еліктеді. Джон Биердің де айтуға тұрған жері бар, ол Мисс Кьюриге жақын жерде тұрады, екеуі де Ұлыбританияда тұрады. Көп айтылмаған нәрсе – Қытайда алдыңғы жиек кескінінің болуы. Карл Вебер, Шен Цзинь және Яо Боюе қытай суретшілерінің батыс алдыңғы жиек кескінінен әсер алып, шетелде осы өнерді меңгеруге кіріскенін растайды. Деректер нақты тарихи жағдайды көрсетпесе де, бұл қызықты факт.
A single fore edge painting includes a painting on only one side of the book page edges. Generally, gilt or marbling is applied by the bookbinder after the painting has dried to make the painting completely invisible until the pages are fanned. A double fore edge painting has paintings on both sides of the page margin so that one painting is visible when the leaves are fanned one way, and the other is visible when the leaves are fanned the other way. It is estimated that only 2–3% of fore edge paintings are doubled. A triple fore edge painting has, in addition to paintings on the edges, a third painting applied directly to the edges (in lieu of gilt or marbling). An edge painting that is a continuous scene wrapped around more than one edge is called a panoramic fore edge painting. This is sometimes called a triple edge painting. A split double painting has two different illustrations, one on either side of the book's center. When the book is laid open in the center, one illustration is seen on the edges of the first half of the book, and another illustration is on the edge of the second half of the book. There are even examples of rare variations that require the book's pages to be pinched or tented in a certain way to see the image. Research by Cyril Davenport (1848 1941), former Superintendent of Bookbinding at the British Museum gives some credibility to the legend above, naming Samuel Mearne the mastermind behind the "mysterious" art of fore edge painting during his service as the bookbinder for King Charles II from 1660 to 1683. Further research by Davenport turned up instances of these early fore edge paintings having been signed by "an artist of the name of Fletcher" (no first name given). Davenport reports a 1641 copy of Acts and Monuments bearing a fore edge portrait of Charles II, signed by "Fletcher" as the earliest known example of the art. Further research, though, suggests that Davenport's focus on only works linked to royalty may have caused his oversight of prior fore edge paintings outside the royal libraries. Carl J. Weber, fore edge scholar, suggests that fore edge painting may have been in practice 7–10 years prior to Mearne's "invention". He lists a fore edge painted copy of The Holy Bible as the first known instance of a signed and dated fore edge painting. The painting on the 1651 bible is signed and dated by the artists: "S. T. Lewis Fecit Anno Dom 1653." Although the signature "S. T". was originally thought to be the initials of one man, Weber surmises that the work was produced by two (now) known fore edge artists, brothers Stephen and Thomas Lewis. Around 1750, the subject matter of fore edge paintings changed from simply decorative or heraldic designs to landscapes, portraits, and religious scenes usually painted in full color to reflect the coming trend in popularity of the Picturesque. publisher, and bookbinder to the prince of Wales. and Edwards of Halifax, a distinguished family of bookbinders and booksellers. The Edwards were responsible for popularizing the technique in London, and contemporaneous booksellers often mimicked their designs. Also of mention is John Beer, of close geographical proximity to Miss Currie, both residing in Great Britain. Not commonly mentioned is the presence of fore edge paintings in China. Carl Weber, Shen Jin, and Yao Boyue all provide testimony that Chinese painters were influenced by Western fore edge paintings and began practicing the art overseas. The evidence does not make a clear historical case, however it is an interesting factoid to note.
Қазіргі заманғы алдыңғы жиек суреттері
Алдыңғы жиекке сурет салу өнері қазіргі заманда жоғалып бара жатқан өнердің бірі саналады. Heritage Crafts Association (HCA) осы өнер саласында жұмыс істейтін төрт ғана "шеберді" тізімдеген. Алдыңғы жиекке сурет салумен айналысатын қалған суретшілердің саны алпыстан кем, олар әуесқойлар мен бос уақытында айналысатындар. HCA мәліметінше, қазіргі таңда осы өнер түрінде ресми оқып жатқан шәкірттер жоқ. Ұлыбританияның Уортинг қаласында тұратын Мартин Фрост – Ұлыбританиядағы жалғыз кәсіби, толық уақытпен алдыңғы жиекке сурет салатын суретші. 1970 жылдары қызметін бастағаннан бері ол 3500-ден астам алдыңғы жиекке сурет салған. 2019 жылы Королева Елизавета II оған Жаңа жылдық құрмет көрсетулер тізімінде MBE орденін табыс етті. Брианна Спраг – қазіргі уақытта АҚШ-тағы жалғыз құпия алдыңғы жиекке сурет салатын суретші. Ол 2012 жылы көркем өнер саласындағы BFA дәрежесін алды, майлы бояу және акварельге маманданған. Ол 2020 жылы құпия алдыңғы жиекке сурет салуды бастады және 2021 жылы тапсырыс бойынша суреттерді сатуға кірісті. Осы уақытқа дейін ол 300-ден астам сурет салған. Заманауи кітаптар мен классикалық туындыларға назар аударған ол TikTok, Reddit және Instagram әлеуметтік желілерінде танымал болды.
Fore edge painting as a craft is deemed critically endangered in the contemporary era. The Heritage Crafts Association (HCA) only lists four “craftspeople currently known” as working in this medium. The remaining artists that practice fore edge painting are amateurs and leisure makers numbering fewer than sixty. According to the HCA, there are currently no formal trainees in the art form. Martin Frost in Worthing, United Kingdom, is currently the only professional full time fore edge artist in the UK. He has created over 3,500 fore edge paintings since he started his career in the 1970s. In 2019 he was presented with the MBE in the New Year Honours list by Queen Elizabeth II. Brianna Sprague is a currently the only hidden fore edge painter based in the US. She received her BFA in fine art painting in 2012, specializing in oil painting and watercolor. She began creating hidden fore edge paintings in 2020 and began selling custom commissions in 2021. She has created over 300 paintings at this time. Focusing on modern books and classics, she has gained attention on the social media apps of TikTok, Reddit, and Instagram.
Алдыңғы жиектердің мистикасын жою
Ұлыбританиядағы суретші Кристофер Фолвелл My Modern Met жариялаған мақаласында жиекке салынған суреттерді қадам-сатымен қалай жасауға болатынын көрсетті.
Artist Christopher Folwell, an artist based in the United Kingdom, showed how to create fore edge paintings step by step in an article published in My Modern Met.
Жинақтар
Уильям және Мэри колледжінің граф Грегг Суем кітапханасы Ральф Х. Уорк жинағында 709 алдыңғы жиектегі суреттер жинағын сақтайды, бұл Америкадағы алдыңғы жиектегі суреттелген кітаптардың ең ірі жинағы. Лойола Нотр-Дам кітапханасы, Мэриленд университетінің Лойола және Нотр-Дам университеттерімен ортақ пайдаланатын кітапхана, 300-ден астам алдыңғы жиектегі суреттелген томдар жинағына ие. Бостон қоғамдық кітапханасында 258 алдыңғы жиектегі сурет бар, ол АҚШ-тағы ірі жинақтардың бірі болып табылады және көптеген мысалдары онлайнда көрсетілген. Брандейс университетінің арнайы жинақ кітапханасында 22 алдыңғы жиектегі сурет сақталған. Сиракуз университетінің Арнайы жинақтар зерттеу орталығында 90-нан астам томнан тұратын Пустер жинағы бар. Луизиана мемлекеттік университетінің кітапханасында сирек кітаптар жинағында кем дегенде 37 алдыңғы жиектегі сурет бар. Олардың бірнешеуі Джефф Вебердің «Америкалық қала көрінісі суретшісі» деп атаған суретшінің туындылары болуы мүмкін. Кларк университеті Роберт Х. Годдард кітапханасының сирек кітаптар жинағына ие, онда алдыңғы жиегінде суреттері бар 17 кітап бар. Лоуренс университетінің Мудд кітапханасында екі түлек – 1918 жылғы Дороти Росс Пэйн Лоуренс және 1922 жылғы Бернис Дэвис Флигман Милуоки Даунер сыйлаған алдыңғы жиектегі көркем суреттері бар кітаптардың алуан түрлі жинағы бар. Хофстра университетінің жинағында бірнеше алдыңғы жиектегі кітаптар бар, олардың кейбіреулері – «Ле Псалом Дэвида» және сэр Уильям Гамильтонның грек, римдік және этрусктік вазаларының фигуралары мен композицияларының контурлары. Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Джордж Пибоди кітапханасы Дороти Макилвайн Скотт жинағында алдыңғы жиектегі суреттері бар кітаптар жинағын қамтиды. Нидерландтың Ұлттық кітапханасында бірнеше алдыңғы жиектегі кітаптар бар, мысалы, KW 1740 F 1 (көк, жасыл, сары және қызыл түстердегі сурет және акварель, таулармен қоршалған көлді, оң жағында кемежай мен қайықтарды бейнелейді) және KW 1740 F 2 (көк, жасыл және қызыл түстердегі сурет және акварель, Лондон мұнарасын, оның айналасында үйлер мен серуендеп бара жатқан адамдарды бейнелейді), 1786 B 24 немесе 1773 D 25.
College of William and Mary's Earl Gregg Swem Library holds a collection of 709 fore edge paintings in the Ralph H. Wark Collection, the largest collection of fore edge painted books in America. Loyola Notre Dame Library, the library shared by Loyola University Maryland and Notre Dame of Maryland University, has a collection of more than 300 fore edge painted volumes. Boston Public Library has a collection of 258 fore edge paintings, one of the larger collections in the United States, and many examples are displayed online. Brandeis University holds 22 fore edge paintings in their special collection library. Syracuse University's Special Collections Research Center has the Poushter Collection, with more than 90 volumes. Louisiana State University Library holds at least 37 fore edge paintings in its Rare Book Collection. Several are probably by the artist identified by Jeff Weber as the "American City View Painter". Clark University holds the Robert H. Goddard Library's Rare Book Collection, which includes 17 books with fore edge paintings. Mudd Library at Lawrence University has a varied collection of books with fore edge art that were donated by two alumnae, Dorothy Ross Pain Lawrence class of 1918, and Bernice Davis Fligman Milwaukee Downer class of 1922. Hofstra University has in their collection a few fore edge books, some of which are Les Psaumes de David and Outlines from the Figures and Compositions upon the Greek, Roman and Etruscan Vases of the Late Sir William Hamilton. George Peabody Library in Baltimore, Maryland also contains a collection of books with fore edge paintings within its Dorothy McIlvain Scott Collection. The National Library of the Netherlands has a few fore edge books, e. g. KW 1740 F 1 (a pendrawing and aquarelle in shades of blue, green, yellow and red, depicting a lake surrounded by mountains and on the righthand side a castle with docking place and boats) and KW 1740 F 2 (a pendrawing and aquarelle in shades of blue, green and red, depicting the Tower of London surrounded by houses and an meadow with walking people), 1786 B 24 or 1773 D 25.