Кіріспе
Отбасы медицинасы – жеке және отбасылық медициналық көмек саласындағы медициналық мамандық, барлық жастағы, жынысты, аурулар мен дене мүшелеріне үздіксіз және жан-жақты денсаулық сақтауды қамтамасыз етеді. Бұл мамандық бойынша дәрігер, әдетте, алғашқы медициналық көмек көрсететін дәрігер болып табылады және отбасылық дәрігер деп аталады. Ол көбінесе жалпы практика деп аталады, ал дәрігер – жалпы практика дәрігері. Тарихи тұрғыдан алғанда, мұндай қызметті медициналық білімі бар және қоғамда жұмыс істейтін кез келген дәрігер атқарған. Алайда, 1950 жылдан бері отбасы медицинасы/жалпы практика әр елдің талаптарына сәйкес арнайы оқу бағдарламасымен жеке мамандыққа айналды. Мамандықтың атауы оның толыққандылығын және отбасылық дәстүріне байланысты екенін көрсетеді. Ол науқастың отбасы мен қоғамдағы жағдайы ескере отырып, аурулардың алдын алу және денсаулықты нығайтуға бағытталған. Дүниежүзілік отбасылық дәрігерлер ұйымының (WONCA) мәлімдемесіне сәйкес, отбасы медицинасының мақсаты – "отбасы мен қоғам аясында жеке тұлғаға жеке, жан-жақты және үздіксіз көмек көрсету". Осы практиканың негізінде жатқан құндылықтар мәселесі әдетте алғашқы медициналық көмек этикасы деп аталады.
Family medicine is a medical specialty within primary care that provides continuing and comprehensive health care for the individual and family across all ages, genders, diseases, and parts of the body. The specialist, who is usually a primary care physician, is named a family physician. It is often referred to as general practice and a practitioner as a general practitioner. Historically, their role was once performed by any doctor with qualifications from a medical school and who works in the community. However, since the 1950s, family medicine / general practice has become a specialty in its own right, with specific training requirements tailored to each country. The names of the specialty emphasize its holistic nature and/or its roots in the family. It is based on knowledge of the patient in the context of the family and the community, focusing on disease prevention and health promotion. According to the World Organization of Family Doctors (WONCA), the aim of family medicine is "promoting personal, comprehensive and continuing care for the individual in the context of the family and the community". The issues of values underlying this practice are usually known as primary care ethics.
Іс-әрекеттің қолданылу аясы
АҚШ-тағы отбасылық дәрігерлер M.D. немесе D.O. дәрежесіне ие болуы керек. Отбасы медицинасына маманданған дәрігерлер медициналық біліміне қоса, АҚШ-та үш немесе төрт жылдық отбасылық медицина резидентурасын сәтті аяқтауы керек. Олар содан кейін кеңес беруге аттестаттау емтиханына қатысуға құқылы, оны қазір көптеген ауруханалар мен денсаулық сақтау жоспарлары талап етеді. Американдық отбасылық медицина кеңесі өз дипломаттарының сертификаттауды үздіксіз медициналық білім беру, медициналық білімді жаңарту, науқас күтімін диаграммалық тексерулер арқылы бақылау, сапаны жақсарту жобалары арқылы тәжірибеге негізделген оқыту және әрбір 7-ден 10 жылға дейін аттестаттау емтиханын қайта тапсыру арқылы сақтауын талап етеді. Американдық отбасылық дәрігерлер кеңесінің дипломаттары сертификаттауды сақтау үшін және әр 8 жыл сайын қайта сертификаттаудан өтуі керек. Канадада отбасылық медицина бойынша сертификатталған дәрігерлер екі жылдық қосымша білімнен кейін Канаданың отбасылық дәрігерлер колледжі арқылы сертификатталады. Сертификатты сақтау үшін үздіксіз білім алу да қажет. "Отбасылық медицина" немесе "отбасылық дәрігер" термині АҚШ, Мексика, Оңтүстік Америка, көптеген Еуропа және Азия елдерінде қолданылады. Швецияда отбасылық медицина мамандығы бойынша сертификат алу үшін медициналық білімінен кейін 5 жыл тәлімгермен жұмыс істеу қажет. Үндістанда отбасылық медицинада мамандану үшін медициналық білімінен кейін үш жылдық отбасылық медицина резидентурасын аяқтау керек. Олар отбасылық медицина бойынша D.N.B. немесе M.D. дәрежесін алады. Басқа елдерде де ұқсас жүйелер бар. Ұлыбритания, Австралия, Жаңа Зеландия және Оңтүстік Африка сияқты көптеген елдерде жалпы практика термині қолданылады. Мұндай қызметтерді жалпы практика дәрігерлері көрсетеді. Ұлыбританиядағы алғашқы медициналық көмек термині сонымен қатар қоғамдық дәріхана, оптометрист, стоматологиялық хирургия және қоғамдық есту күтімімен қамтамасыз ететін қызметтерді де қамтиды. Алғашқы және екіншілік медициналық көмек арасындағы тепе-теңдік, әдетте ауруханалық қызметтерді білдіретін, орын-жерге және уақытқа қарай өзгереді. Көптеген елдерде ауруханаларды қоғамдық ортаға көшіруге бағытталған бастамалар бар, бұл ақшаны үнемдеуге және ыңғайлы болуына деген үмітпен жасалады. Отбасылық дәрігерлер жедел, созылмалы және алдын алу медициналық көмек қызметтерінің кең ауқымын ұсынады. Ауруды диагностикалау және емдеумен қатар, олар профилактикалық күтімді де ұсынады, оның ішінде жүйелі тексерулер, денсаулық тәуекелдерін бағалау, иммундау және скринингтік тесттер, сондай-ақ салауатты өмір салтын сақтау бойынша жеке кеңестер береді. Отбасылық дәрігерлер созылмалы ауруларды да басқарады, көбінесе басқа мамандар ұсынатын күтімді үйлестіреді. Отбасылық дәрігерлер қауіпсіздік желісін де пайдаланады, бұл қауіпсіз болғанымен, сонымен бірге ауыр сырқаттың белгісі болуы мүмкін белгісіз симптомдармен байланысты диагноздарды бағалауды қамтиды. Американдық отбасылық дәрігерлердің көптеген бөлігі балаларды босандырып, жүктілікке дейінгі күтім көрсетеді. АҚШ-та отбасылық дәрігерлер арқасы ауыратын науқастарды басқа мамандықтардың дәрігерлеріне қарағанда көбірек емдейді, бұл көрсеткіш ортопедтер мен нейрохирургтердің көрсеткіштерінің жиынтысына шамалас. Отбасылық медицина және отбасылық дәрігерлер елдің денсаулық сақтау жүйесінде маңызды рөл атқарады. Мысалы, АҚШ-тағы барлық амбулаториялық сапарлардың шамамен төрттен бірі отбасылық дәрігерлерге жасалады. Бұл жыл сайын 208 миллион амбулаториялық сапарды құрайды, бұл ең ірі мамандыққа қарағанда 83 миллионға артық. Бүгінде отбасылық дәрігерлер Американың нашар қамтылған және ауылдық аймақтарындағы халыққа басқа мамандықтарға қарағанда көбірек көмек көрсетеді.
Білім беру және оқыту
Канадада, отбасылық дәрігер болуға ниеттенгендер медицина докторын алғаннан кейін аккредиттелген университеттен отбасылық медицина бойынша резидентураны аяқтауы тиіс. Резидентура әдетте екі жылға созылады, бірақ түлектер үшінші жылды аяқтауға үміткер бола алады, осы арқылы Канада Отбасылық Дәрігерлер Колледжінен шұғыл медицина, паллиативтік күтім, егде жастағыларға күтім, спорт және жаттығу медицинасы, әйелдер денсаулығы сияқты салаларда сертификат алады. Кейбір оқу орындарында, мысалы Монреальдегі МакГилл университетінде, отбасылық медицина резидентурасын аяқтаған түлектер отбасылық медицина бойынша магистр дәрежесі мен философия докторы (Ph. D.) алуға құқылы, бұл бағдарлама көбінесе зерттеуге бағытталған.
Отбасылық дәрігерлік практиканың тарихы
АҚШ-та отбасылық денсаулық сақтау және медицинаға қызығушылық 1930 және 1940 жылдардың басында туды. 1944 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті америкалық денсаулық сақтаушы Бейли Бартон Бурритті «отбасылық денсаулық қозғалысының әкесі» деп атады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін отбасылық медицинаның қалыптасуына екі маңызды фактор әсер етті. Біріншіден, медициналық мамандықтар мен тармақтарының танымалдылығы артты, бұл жалпы практикамен айналысатын дәрігерлердің санына кері әсер етті. Сонымен қатар, медицинада көптеген жаңалықтар жасалып жатқанда, «жалпы практикалық дәрігерлер» (GP) қатарында медициналық мектептің төрт жылдық білімі мен бір жылдық интернатураның мамандыққа қажетті медициналық білімнің кең спектріне дайындық үшін жеткіліксіз екеніне алаңдаушылық туды. Көптеген дәрігерлер оқу бағдарламаларына ординатураны қосуды қалады, бұл оларға қосымша білім, тәжірибе және бедел берумен қатар, ауруханалық құқықтар алу үшін қажет болатын сертификацияға қол жеткізуге мүмкіндік берер еді. Олардың ординатуралық оқытуы ішкі медицина, педиатрия, акушерлік-гинекология, психиатрия, хирургия, жедел жәрдем және гериатрия бойынша ротацияларды қамтиды, сондай-ақ көптеген басқа да пәндер бойынша сайыпқылау курстарын қамтиды. Резиденттер резиденттураның барлық кезеңінде амбулаториялық «үлгілік практикада» тұрақты пациенттер тобына күтім көрсетуі керек. Бұл мамандық адамның өмірінің барлық кезеңінде сыртқы факторлардың әсерін ескере отырып, адамның толыққанды денсаулығын сақтауға бағытталған. Отбасылық дәрігерлер кез келген проблемамен келген науқасты қабылдайды, бірақ олар ең көп кездесетін аурулар бойынша сарапшылар. Көптеген отбасылық дәрігерлер барлық жастағы науқастарға көмек көрсетумен қатар, босандыруды да жүзеге асырады. Сертификация алу үшін отбасылық дәрігерлер отбасылық медицина бойынша ординатураны аяқтауы, толық және шектеусіз медициналық лицензияға ие болуы және жазбаша емтихан тапсыруы керек. 2003 және 2009 жылдар аралығында отбасылық медицина бойынша сертификацияны сақтау процесі (сондай-ақ барлық басқа американдық мамандық кеңестері үшін) әртүрлі салалар бойынша жыл сайынғы сынақтарға өзгертілді. Американдық отбасылық медицина кеңесі және басқа да мамандық кеңестері клиникалық білімді, тәжірибе мен дағдыларды жақсарту үшін үздіксіз оқуға және өзін-өзі бағалауға қатысуды міндеттейді. Кеңес «Отбасылық дәрігерлердің сертификациясын сақтау бағдарламасы» (MC FP) деп аталатын бағдарлама құрды, ол отбасылық дәрігерлерден клиникалық практиканың төрт саласында үздіксіз біліктілігін көрсетуді талап етеді: кәсібилігі, өзін-өзі бағалау/өмір бойы оқу, танымдық білімі және практикадағы нәтижелері. Емтиханға отыру үшін соңғы алты жылда кемінде 300 сағат үздіксіз медициналық білім алу қажет. Отбасылық дәрігерлер жасөспірімдер медицинасы, гериатриялық медицина, спорттық медицина, ұйқы медицинасы, стационарлық медицина және паллиативтік медицина сияқты бірнеше сала бойынша стипендиялар ала алады. Американдық отбасылық медицина кеңесі және американдық остеопатиялық отбасылық медицина кеңесі осы тақырыптардың әрқайсысы бойынша қосымша біліктілік сертификаттарын (CAQ) ұсынады.
Қазіргі тәжірибе
АҚШ-тағы отбасылық дәрігерлердің көпшілігі жеке практикада немесе шағын топтық жеке практикада, сондай-ақ ауруханаларға тиесілі ұқсас көлемдегі практикаларда аурухана қызметкерлері ретінде жұмыс істейді. Дегенмен, бұл мамандық кең және білім беру, жедел жәрдем және шұғыл медицина, стационарлық медицина, халықаралық немесе далалық медицина, қоғамдық денсаулық сақтау, спорт медицинасы және ғылыми зерттеулер сияқты түрлі мансаптық бағыттарды ұсынады. Ал кейбіреулері түрлі медициналық ұйымдарға, оның ішінде сақтандыру компанияларына консультанттар ретінде қызмет етеді.
Жалпы практика қызметтерінің тарихы
Ұлыбританиядағы қызметтердің үлгісі негізінен 1911 жылғы Ұлттық сақтандыру заңымен қалыптасты, ол ел бойынша достық қоғамдардан бастау алған тізім жүйесін енгізді. Әрбір науқас жалпы практика дәрігерінің тізіміне немесе тобына енуге құқылы болды. 1911 жылы мұндай мүмкіндік тек Ұлттық сақтандыру жарналарын төлегендерге ғана берілді. 1938 жылы ересек халқының 43% дәрігерлер тобының қызметін пайдаланды. 1948 жылы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі құрылғанда, бұл мүмкіндік барлық халыққа тарады. Дәрігерлік практика науқастың жазбасын сақтауға жауапты болды, ол «Ллойд Джордж конвертінде» сақталды және науқас басқа практикаға ауысса, қажет болған жағдайда беріледі. Ұлыбританияда, көптеген басқа елдерден өзгеше, науқастар әдетте аурухана кеңесшілеріне тікелей жүгіне алмайды және жалпы дәрігер екіншілік медициналық көмекке қол жеткізуді бақылайды. Практикалар көбінесе шағын, көбінесе бір дәрігерден тұратын, дәрігердің үйінен жұмыс істейтін және жиі дәрігердің әйелі қабылдаушы болып жұмыс істейтін. 1948 жылы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі құрылғанда денсаулық сақтау орталықтарын салу жоспарланған, бірақ олардың көп бөлігі салынбады. 1953 жылы жалпы практика дәрігерлері күніне 12-30 үйге шақырылып, 15-50 науқасты қабылдаған деп есептелді.
Қазіргі тәжірибе
Қазіргі уақытта қызметтер тұрақты түрде жаңартылып отыратын «Жалпы медициналық қызмет көрсету шарты» бойынша ұсынылады. 2010–11 және 2014–15 жылдар аралығында 599 дәрігерлік практика жабылды, ал 91 ашылды және практика тізімінің орташа көлемі 6610-нан 7171-ге дейін өсті. 2016 жылы Англияда 7613 практика, Шотландияда 958, Уэльсте 454 және Солтүстік Ирландияда 349 болды. Англияда 7435 практика болды және 2017 жылдың маусым айында практика тізімінің орташа көлемі 7860-қа жетті. 85 жастан асқан 1,35 миллион науқас тіркелген. Әсіресе Англияда ірі практикаларға бірігуге бейімділік байқалды. Lakeside Healthcare 2014 жылы Англиядағы ең ірі практика болып табылды, онда 62 серіктес және 100 000-нан астам науқас болды. Шабытталған қауымда жалпы медициналық практиканы сақтап қалу өте қиынға соқты, бұл ірі практикалардағы маманданудың артуымен салыстырғанда, мүлдем басқа дағдылар мен мінез-құлықты қажет етеді. 2018 жылдың 1 қазанына дейін Англияда 47 дәрігерлік практиканың тізімі 30 000 немесе одан да көп науқастан тұрды, ал тізімнің орташа көлемі 8420-ға жетті. 2019 жылы Англиядағы бір дәрігерге тіркелген пациенттердің орташа саны 2018 жылдан бері 56-ға артып, 2087-ге жетті. Британдық медицина қауымдастығы 2019 жылы дәрігерлік практикалардың үй-жайларына қатысты сауалнама жүргізді. 1011 респонденттің шамамен жартысы өздерінің клиникаларының қазіргі қажеттіліктерге сай емес екенін айтты, ал 78% болашақтағы күтілетін талаптарды қанағаттандыра алмайтындарын мәлімдеді. 2020 жылы коронавирус пандемиясының салдарынан жалпы медициналық практика өте жылдам қашықтан жұмыс істеуге көшті, бұл процеске дейін өте баяу дамып келген болатын. Hurley Group тобындағы Клэр Герада «Біздің жұмыстың 99% қазір онлайн режимінде» деп хабарлады, бұл науқастың электрондық медициналық жазбасына байланысты цифрлық триаж жүйесін пайдаланады, ол сағатына 3000-ға дейін консультацияны өңдейді. Қажет болған жағдайда пациенттермен «көру» үшін бейне байланыс қолданылады. 2019 жылы NHS Англия мәліметтері бойынша, жалақы алатын жалпы дәрігерлердің шамамен 90% жартылай уақытпен жұмыс істеді.
Англия
2016 жылы NHS Англия жариялаған GP Forward View жалпы практикаға арналған бюджетке 2,4 миллиард фунт стерлинг (14%) нақты көлеміндегі ұлғаюды уәделеді. Джереми Хант жалпы практикада жұмыс істейтін дәрігерлердің санын 5000-ға арттыруға міндеттенді. 2017 жылы 3250 тағылымдама орны бар. GP Career Plus схемасы 55 жастан асқан дәрігерлерді мамандықта ұстап тұруға бағытталған, оларға жаңа рөлдер ұсынылады, мысалы, ауыстыру, созылмалы ауруларды басқару сияқты нақты жұмыстарды орындау немесе үйге барып қарау. Шілдеде Саймон Стивенс Еуроодақтан және, мүмкін, Жаңа Зеландия мен Австралиядан шамамен 2000 дәрігерді жұмысқа алуға арналған бағдарламаны жариялады. NHS Improvement мәліметтері бойынша, жалпы практикаға қолжетімділіктің 1% нашарлауы шұғыл жәрдем бөлімінің көрсеткіштерін 10% төмендетуі мүмкін. Жалпы дәрігерлер қарт халықтың күрделі дәрілік режимдерін басқару үшін фармацевттерді көбірек пайдаланады. 2017 жылы 1061-ден астам практика NHS Англияның жалпы практикадағы клиникалық фармацевттер бағдарламасын іске қосудан кейін фармацевттерді жұмысқа алды. Дәрігердің қажеті болмаған жағдайда пациенттерді фармация және физиотерапия сияқты түрлі қызметтерге бағыттау үшін күтім навигаторларын, кейде рецепционист рөлінің кеңейтілген нұсқасын, жұмысқа алуға да ұмтылыс бар. 2017 жылдың қыркүйек айында Уэйкфилдте 64 000 науқасқа қызмет көрсететін 270 оқытылған күтім навигаторы жұмыс істеді. Олардың 10 айлық сынақ кезеңінде 930 дәрігерлік сағатты үнемдегені есептелді. Төрт NHS трасты: Northumbria Healthcare NHS Foundation Trust; Yeovil District Hospital NHS Foundation Trust; Royal Wolverhampton NHS Trust; және Southern Health NHS Foundation Trust интеграция мақсатында бірнеше GP практикаларын өздеріне қаратуға көшті. GP федерациялары ағылшын дәрігерлерінің арасында кең таралды.
Консультациялар
Жергілікті билік қауымдастығының мәліметінше, 2015 жылы Англияда 57 миллион дәрігерге қаралудың себебі шағын жағдайлар мен аурулар болды, оның 5,2 миллионы – мұрынның бітілуі. Король қорының мәліметтері бойынша, 2014-2017 жылдар аралығында пациенттер мен дәрігерлер арасындағы телефон және тікелей байланыс саны 7,5%-ға өсті, бірақ дәрігерлердің саны өзгеріссіз қалды. Ұлыбританиядағы консультациялардың орташа ұзақтығы уақыт өте келе тұрақты түрде ұлғайып, 1950 жылдары шамамен 5 минуттан 2013-2014 жылдары шамамен 9,22 минутқа дейін жетті. Бұл көрсеткіш әлемдегі басқа дамыған елдердегі орташа консультация ұзақтығынан кем. 2017 жылдың қарашасынан бастап 307 миллион дәрігерлік кездесу өтті, әр жұмыс күні шамамен бір миллион, ал дүйсенбі күндері одан да көп болды. 40%-ы сол күні кездесуге тағайындалды. 2018 жылдың қазан айында 2,8 миллион пациент, яғни 10,3% (2017 жылдың қарашасындағы 9,4%-ға қарағанда), дәрігерге кездесуді брондағаннан кейін кемінде 21 күн күтті, ал 1,4 миллионы 28 күннен астам күтті. Әр ай сайын миллионнан астам адам тағайындалған кездесулеріне келмейді. Ұлыбританияда коммерциялық қызметтер сирек кездеседі, бірақ 2017 жылы Борнмут қаласындағы Пул Роуд медициналық орталығында жеке дәрігерлік қызмет ашылды, онда пациенттер дәрігерге қарасу үшін күту тізімін қысқарту үшін төлем жасауға мүмкіндік алды. Babylon Health қосымшасын пайдаланатын GP at Hand онлайн қызметі 2017 жылдың қарашасында Лондонның батысындағы Lillie Road денсаулық орталығымен іске қосылды. Оның алғашқы айында 7000 жаңа пациент тіркелді, олардың 89,6%-ы 20 мен 45 жас аралығындағылар еді. Бұл қызмет дәрігерлер тарапынан «жақсыларын іріктеп алу» деп сынға ұшырады. Созылмалы аурулары бар немесе үйде қарау қажет болатын пациенттерге қызметке қосылудан ұсынылмады. Ричард Вотри бұл «қамқорлықтың сапасы мен үздіксіздігіне нұқсан келтіріп, халыққа көрсетілетін қызметті одан әрі бөліп тастауы мүмкін» екенін ескертті. Ұлыбританиядағы COVID-19 пандемиясы қашықтықтан жұмыс істеуге күрт көшуге әкелді. 2020 жылдың наурызында телефон арқылы тағайындалған кездесулер саны 600%-дан астамға өсті.
Пациенттердің қанағаттануы
2016 жылы пациенттердің 85% -ы алғашқы медициналық көмек алғандағы жалпы тәжірибесін жақсы деп бағалады, бірақ АПМС келісімшарттары бойынша жұмыс істейтін шектеулі компанияларға қарасты (азағынан санағанда шағын топ) медициналық орталықтар бес маңызды көрсеткіштің төртеуі бойынша нашар нәтиже көрсетті: таңдаған дәрігерге жиі бара алу, ыңғайлы уақытта қабылдану, дәрігердің қарым-қатынас шеберлігіне берілген баға, медициналық орталыққа телефон арқылы байланысудың қарапайымдылығы және жалпы тәжірибе.
Солтүстік Ирландия
Солтүстік Ирландияда жалпы медицина практикасында ерекше өзекті мәселелер туды, себебі ауылдық медициналық пункттерге дәрігерлерді жұмысқа алу өте қиын болды. Британ медициналық қауымдастығы 2017 жылы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінен (NHS) кетуге және консультациялар үшін төлем алуға дайын екенін білдірген дәрігерлерден мерзімі көрсетілмеген отставка хаттарын жинады. Олар қаржыландыруды арттыруды, көбірек маманды жұмысқа алуды және компьютерлік жүйелерді жақсартуды талап етті. Солтүстік Ирландия Денсаулық сақтау департаменті 2018 жылдың маусым айында жаңа дәрігерлік келісімшарт жариялады. Оған практикалық фармацевттерді қамтуға, өтемақы шығындарының өсуіне байланысты қосымша 1 миллион фунт стерлинг, халық санының өсуіне байланысты 1,8 миллион фунт стерлинг және жаңару жұмыстарына 1,5 миллион фунт стерлинг қарастырылды.
Ирландия
Ирландияда топтық практикаларда, алғашқы медициналық көмек орталықтарында, жеке практикаларда және денсаулық сақтау орталықтарында жұмыс істейтін шамамен 2500 жалпы практика дәрігері бар.
Австралия
Австралиядағы жалпы медицина қызметтері Medicare Benefits Scheme (MBS) мемлекеттік медициналық сақтандыру схемасы арқылы қаржыландырылады. Австралиялықтарға мамандануға жіберу үшін жеке дәрігерден жолдама қажет. Көптеген жеке дәрігерлер басқа жеке дәрігерлермен бірге, медбикелер мен әкімшілік персоналдың қолдауымен жеке дәрігерлік практикада (ЖДП) жұмыс істейді. Алғашқы медициналық көмек көрсету үшін біріктірілген көпсалалы денсаулық сақтау командасын құру мақсатында фармацевттер сияқты басқа да денсаулық сақтау мамандарын жалпы медицинаға енгізуге бағытталған жұмыстар жүргізілуде.
Үндістан
Отбасылық медицина (FM) Үндістанда тек 1990 жылдардың соңында медициналық мамандық ретінде мойындалды. 2002 жылғы Ұлттық денсаулық сақтау саясатына сәйкес, отбасылық медицина мамандарының жетіспеушілігі күшті. Отбасылық дәрігерлердің халыққа қолжетімді және барлыққа бірдей медициналық көмек көрсетуде маңызды рөл атқаратындығын ескере отырып, Үндістан Үкіметі қазіргі таңда ДНБ (Дипломаттық Ұлттық Кеңес) бағдарламалары арқылы аспирантурадан кейінгі білім беруді енгізу арқылы отбасылық медицина практикасын қолдап дамытуда. Жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру орындарының жетіспеушілігі жаңа бітірген дәрігерлерге үлкен қиындықтар мен мансаптық кедергілер туғызады. Отбасылық медицина оқу орындары осы олқылықты толтырып, көптеген дәрігерлерге отбасылық медицина мамандығы бойынша жұмыс істеуге мүмкіндік беруі керек. Алайда, бұл мамандыққа деген қызығушылық, хабардар ету және даму қарқыны баяу. Отбасылық медицина кейде жалпы практика деп аталғанымен, Үндістанда олар толыққанды бірдей емес. Медицина бакалавры және хирургия бакалавры (MBBS) курсын сәтті аяқтаған және Үндістанның Медициналық Кеңесінде немесе кез келген штаттың медициналық кеңесінде тіркелген түлек жалпы практика дәрігері саналады. Ал отбасылық дәрігер – бұл отбасылық медицина саласында маманданып, алғашқы медициналық көмек көрсететін дәрігер. Үндістанның Медициналық Кеңесі отбасылық медицина мамандығы үшін үш жылдық ординатураны талап етеді, нәтижесінде медицина докторы (MD) немесе Ұлттық Кеңестің (DNB) дипломы беріледі. Ұлттық емтихан комиссиясы өзі аккредиттеген оқу-әдістемелік орталықтарда отбасылық медицина бойынша ординатура бағдарламаларын жүзеге асырады. Үш жылдық ординатураны сәтті аяқтаған үміткерлерге Ұлттық Кеңестің дипломы (Отбасылық медицина) табыс етіледі. DNB (FM) оқу бағдарламасы: (1) медицина және оған қатысты ғылымдар; (2) хирургия және оған қатысты ғылымдар; (3) ана мен баланың денсаулығы; (4) негізгі ғылымдар және қоғамдық денсаулық. Ординатураның үш жылдық кезеңінде үміткерлер стационарлық және амбулаториялық оқытудан өтеді. Сонымен қатар, олар жергілікті денсаулық сақтау орталықтарында және емханаларда тәжірибелік оқытудан өтеді. Үндістанның Медициналық Кеңесі аккредиттелген медициналық колледждерге (медициналық мектептерге) отбасылық медицина бойынша осыған ұқсас ординатура бағдарламасын жүргізуге рұқсат береді. Үш жылдық ординатураны сәтті аяқтаған үміткерлерге медицина докторы (Отбасылық медицина) атағы беріледі. Кейбір AIIMS институттары соңғы жылдары қауымдық және отбасылық медицина бойынша MD курсын да бастады. Үндістанда білікті отбасылық дәрігерлердің жетіспеушілігіне қарамастан, одан әрі даму қарқыны баяу. Үндістан Медициналық қауымдастығының Жалпы практика колледжі жалпы практика саласында кемінде бес жыл тәжірибесі бар дәрігерлерге Шри-Ланкадағы Коломбо университеті Медицина институтының аспирантурасының қашықтықтан білім беру бағдарламасы – Отбасылық медицина бойынша бір жылдық дипломды ұсынады. Үндістанның Медициналық Кеңесі отбасылық медицина мамандығы үшін үш жылдық ординатураны талап ететіндіктен, бұл дипломдар Үндістанда мойындалмайды. Үндістанда бастауыш және орта деңгейдегі денсаулық сақтау саласына зор қажеттілік болғандықтан, медициналық педагогтар отбасылық медицинаны медициналық білім беру бағдарламасына енгізу үшін жүйелі өзгерістерді қажет етеді. "Бұзурғо Ка Хамсафар" сияқты жобалар әлеуметтік хабардар ету семинарларын және ересектерге вакцинациялау лагерьлерін өткізу арқылы алғашқы медициналық көмекке деген қажеттіліктің артуына көмектеседі. Жақында ординатурадан өткен отбасылық дәрігерлер Үндістан Отбасылық дәрігерлер академиясын (AFPI) құрды. AFPI – отбасылық медицинада толық уақытты ординатурадан өткен (DNB Family Medicine) отбасылық дәрігерлердің академиялық бірлестігі. Қазіргі таңда Ұлттық емтихан кеңесі Үндістан аккредиттеген 200 отбасылық медицина ординатура оқу орындары бар, олар жыл сайын шамамен 700 оқу орны ұсынады. Алайда, академиялық мойындау, аккредиттеу, оқу бағдарламасын әзірлеу, бірыңғай оқыту стандарттары, оқытушылар құрамын дамыту, алғашқы медициналық көмек саласындағы зерттеулер және т.б. сияқты бірқатар мәселелер бар, олар отбасылық медицинаның академиялық мамандық ретінде дамуы үшін шұғыл назар қажет. Үндістан Үкіметі 2002 жылғы Ұлттық денсаулық сақтау саясатында Отбасылық медицинаны денсаулық сақтау саласындағы адам ресурстарын дамытудың басым бағыты деп жариялады. NRHM (Ұлттық Ауылдық Денсаулық Сақтау Миссиясы) мамандандырылған лауазымдарға DNB отбасылық медицина білімі бар көп дағдылы дәрігерлерді жұмысқа алу мәселесі талқыланып жатыр. Үндістанда отбасылық дәрігерлердің мамандығын жүзеге асырудың үш мүмкін моделі қарастырылуда, атап айтқанда: (1) жеке практика, (2) алғашқы медициналық көмек көрсету орталықтарында/ауруханаларда жұмыс істеу, (3) орта деңгейдегі/жоғары деңгейдегі медициналық орталықтарда консультант ретінде жұмыс істеу.
Британдық үлгі
Бірмингемдегі 15 дәрігерден тұратын топ "Патфайндер ХелтКер" әлеуметтік кәсіпорнын құрды, ол Үндістанда британдық жалпы практика үлгісінде сегіз негізгі медициналық орталық салуды жоспарлап отыр. Др. Нити Паллдың сөзіне қарағанда, Үндістанда алғашқы медициналық көмек нашар дамыған. Бұл орталықтар коммерциялық негізде жұмыс істейді. Пациенттер алғашқы консультация үшін 200-300 рупий төлейді және оларға тек қана дәріханалардан таратылатын генериктік дәрілер тағайындалады.
Жапония
Отбасы медицинасы алғаш рет 2015 жылы мамандық ретінде мойындалды және қазіргі уақытта шамамен 500 сертификатталған отбасылық дәрігер бар. Жапон үкіметі денсаулық сақтау шығындарының өсуіне байланысты, алғашқы медициналық көмектің тиімділігі мен сапасын арттыру мақсатында отбасылық дәрігерлердің санын арттыруға міндеттенді. Жапонияның негізгі медициналық көмек қауымдастығы (JPCA) қазіргі уақытта Жапониядағы отбасылық дәрігерлердің ең ірі академиялық қауымдастығы болып табылады. JPCA отбасы медицинасын оқыту жоспары екі жылдық интернатурадан кейін үш жылдық бағдарламаны қамтиды. Жақында Жапониядағы отбасы медицинасының аясын, құрылымын, процесін және нәтижелерін егжей-тегжейлі сипаттайтын әдебиеттерге шолу жарияланды.