Кіріспе
Винсенн фарфор фабрикасы 1740 жылы Париждің шығысындағы Винсенн қаласында орналасқан, бұрынғы патшалық Шато де Винсенн ғимаратында құрылды. Бастапқыда оның өнімдері негізінен сол аймақта сатылды.
Тарих
Алғашында жауапты кәсіпкер Клод Гумберт Герин шеберханалар құрып, Шантиль мануфактурасының шеберлерін жұмысқа алды, оның меценаты Бурбон герцогы жақында қайтыс болды. Шантильден қашып шыққандардың бірі – борышқа батқан ағайынды Жиль және Роберт Дюбуа, біреуі мүсінші, екіншісі суретші. Маркиз дю Шательге алғашқы сынақ бұйымдары көрсетілгенде, ол патша ғимараттарының бақылаушысының ағасы Ори де Фулвимен бірге патша сарайының ғимараттарында зауыт ашып, жарқын ақ нәзік паста порцелянын шығаруға келісті. Қытайдың порцелин өндірісінің құпиясын иезуит Франсуа Ксавье д’Энтреколь 1712 жылы ашып, 1735 жылы ашық жариялады. Порцелиннің бір құрамы каолин болды; Дрезденге жақын Мейсеннің порцелин фабрикасы Еуропада анықталған алғашқы каолин кен орындарын пайдаланды, бірақ Францияда қатты паста порцелиніне он сегізінші ғасырдың соңында Лимож қаласының маңында ашылған алғашқы француз каолиніне күтуге тура келді. Алғашқы тәжірибелер пеште бүлінген көптеген ақаулы бөлшектерді шығарды, аристократиялық ынталандыруға қарамастан, қарыздар көбейді, ал банкротқа ұшыраған серіктестер қашып кетті, пештерді, жұмысшыларды және әлі туылмаған өндірісті қол астындағы Луи Франсуа Граванттың қолына қалдырды (1765 жылы қайтыс болды). Ори де Фулвидің жалғасқан қамқорлығы 1745 жылы Париж нарығында алғашқы табыстарға қол жеткізді, ал одан әрі маңызды капитал жиырма бір прогрессивті салық фермерлерінің консорциумы арқылы жиналды. Бірінші тікелей корольдік қолдау Саксония үлгісі бойынша порцелин өндіруге арналған артықшылық түрінде болды (Мейсен порцелині), оған Людовик XV 24 шілде 1745 жылы қол қойды, үнсіз серіктестердің бірі Карл Адамның пайдасына. 1745 жылы күміс шебері Жан-Клод Дюплессиді әкелді; ол Винсенс үшін француздық Рококо стилін бейнелейтін вазаларды жасады. Шай жиынтықтары мен кешкі ас және сәндік вазалардан басқа, көбінесе Мейсен порцелинін еліктеп, «Саксония стилімен, боялған және алтынмен қапталған және адам бейнелерін бейнелеген» Людовик XV берген уәкілеттік Винсенс фабрикасында натуралистік гүлдер жасауға маманданған, олар букетке немесе гүлдерге қосылған. Дарынды мүсіншілер үстел мүсіндеріне үлгілер жасау үшін келісімшарт жасады, ал 1751 жылы ақ мәрмәрді еліктейтін ақ, жылтырамайтын, матты бисквит порцелині енгізілді. Винсенсте жаңа глазурь түстер жасалды, көк көк, бай көк көк, көк түркі, бұл түстің есімін еуропа тілдерінде бекіткен «түрік» көк және қара көк лапис. Эмаль бояулары қыздырылған глазурьдарға, төмен температурада қайта қыздырылатын, және Винсенсте оның техникасының жетілдірілуі миниатюраларға жақындай бастады. Винсенс шеберханалары алтынмен жасалған бұйымдарды өрнектеуді жетілдірді, оларды бұрын қыздырылған, содан кейін одан да төмен температурада қайта өрнектеуді бастады, сөйтіп Францияда бұрын-соңды көрілмеген сәнділікке ие тауарларды ұсынды. 1748 жылғы сәуірде королева Мария Лечинскаға үш фут биіктіктегі порцелин гүлдерінен жасалған вазаны ұсыну мануфактураның мүмкіндіктерін сот алдында тамаша көрсетті және Париждік маршан Мерсьердің араласуын көрсетті, ол ваза орнатылған алтын қоладан жасалған тұғырды тапсыра алды. Луин герцогы сыйлық туралы былай деп баяндады: «Винсендегі порцелин фабрикасының директоры М. де Фулви королеваға порцелиннен жасалған ваза әкелді, оны компания атынан сыйлады. Үш ақ түсті шағын мүсіндер мен порцелиннен жасалған ваза алтыннан жасалған қола тұғырға орнатылған. Айналасында гүл шоғыры бар, ол да порцелиннен жасалған. М. де Фулви гүл шоғында 480 гүл бар екенін айтты. Гүлдесте мен гүлдер үш фут биіктікте тұрды. Бронзадан жасалған тұғырдың өзі 100 луи тұрды, ал порцелиннің бағасы да сондай; бұл кішкентай фигуралар мен гүлдердің орындалуы үшін ақ түстілік үшін де, өзінің түріндегі кемелді жұмыс. Бұл фабрика гүлдер жасау бойынша Саксонияныкінен жоғары». Жас Дофин ана осындай вазаны өзінің әкесіне, Саксонияның курфюрсі Фридрих Августқа, Мейсенде жасалған «Саксон порцелинінің» меценатына жіберуге тапсырды. 1750 және 1751 жылдары екі ағайынды Фулвидің күтпеген өлімі қаржылық дағдарысты тудырды, ол патшаның араласуымен шешілді және Винсеннді патшалық қамқорлықтың нысаны етті, бірақ корольдік өндірістен кем; ол мадам де Помпадурдың жеке қамқорлығымен жалғасты. Модельдің құмыра құюындағы Помпадурдың жабық вазалары Дюплессидің жобасымен 1752 жылдан бастап жасалған. Суретші Жан Жак Башельер 1751 жылдан бастап эмаль цехын басқарды, ал металлургия бойынша бірнеше еңбектердің авторы және академик химик Жан Хелло химиялық операцияларды жүргізді, топырақтарды, глазурьдарды және эмаль түстерін жүйелі түрде зерттеді. 1752 жылдан кейін, Корольдік жарлық арқылы, Винсенс көптүрлі әшекейлерге монополия берді, бұл басқа фабрикалардың ауқымын белгілі бір деңгейде шектеді.
"M. de Fulvy, who continues to be the director of the porcelain manufactory at Vincennes, had a porcelain vase brought to the Queen, which he presented to her on behalf of the company. Three small white figures, together with a porcelain vase, were mounted on a gilt bronze pedestal. The vase contains a bouquet of flowers also made in porcelain. M. de Fulvy told me there were 480 flowers in the bouquet. The vase with its pedestal and the flowers stood about three feet high. The bronze mounting alone cost 100 louis, and the porcelain just as much; it is a perfect work of its kind— as much for the whiteness as for the execution of the small figures and the flowers. This manufactory is now superior to that of Saxony for the making of flowers"
The young Dauphine ordered a similar vase to be sent to her father, Frederick Augustus, Elector of Saxony, the patron of the "Saxon porcelain" made at Meissen. The unexpected deaths in 1750 and 1751 of both brothers Fulvy created a financial impasse that was resolved when the King stepped in and made of Vincennes the object of royal patronage, though less than a manufacture royale; it continued under the personal patronage of Madame de Pompadour. The covered vases of the model pot pourri Pompadour were designed by Duplessis and made from 1752. The painter Jean Jacques Bachelier directed the enamelling workshop from 1751, and the chemist Jean Hellot, author of several works on metallurgy and an Académicien, was put in charge of chemical operations, conducting systematic investigations of clays, glazes and enamel colours. After 1752, through a Royal Edict, Vincennes was handed a monopoly of polychrome decors, which reduced the scope of other manufactories to some degree.
Севрге ауысу (1756)
1756 жылы Винсенс фарфор фабрикасы Париждің батысындағы Севр қаласына жаңа ғимаратқа көшірілді. 1759 жылы кәсіпорын банкротқа ұшырауы мүмкін болғандықтан, король оны толығымен сатып алып, әлемдік атырына ие Севр фарфорының тарихын бастады, ол Винсенс фарфорының тікелей жалғасы болды. 1757 жылы Этьен Морис Фальконе мүсіншілер шеберханасының директоры болып тағайындалды, осыдан кейін Винсенс ресми түрде корольдік фарфор өндірісіне айналды. Севр фарфорының ерекше стильдерін толыққанды түсінуге мүмкіндік берген, мерзімдерді, суретшілер мен алтын жалағыштардың белгілерін қою процедурасы 1753 жылы Винсенсте басталды. Порцелан гүлдері Винсенс фабрикасының сату көлемінің басым бөлігін құрады: Мадам де Помпадур, оның Белльвью сарайы жаңа орналасқан жерге жақын болды, бөлмелерін безендіру үшін оларды көптеп сатып алды. Д’Аргенсонның Луи XV-ті қыста жылыжайдан әкелінген хош иісті порцелан гүлдерімен безендірілген консерваторияда қабылдағаны туралы әңгімесі кең таралған; оның өлімінен кейін жасалған тізімде ол 46 порцелан гүлдерімен әсемделген сәндік заттарға ие болғаны анықталды.