Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қатты паста порцеляны, кейде "нағыз порцелян" деп аталады, бұл бастапқыда петунце фельдспатты тау жынысы мен каолин қоспасынан жасалған керамикалық материал, ол әдетте 1400°C шамасындағы өте жоғары температурада күйдіріледі. Ол алғаш рет 7- немесе 8-шы ғасырларда Қытайда жасалған және қытай порцелянының ең көп таралған түрі болып қала берді. Орта ғасырлардан бастап, ол басқа мәдениеттерге кеңінен экспортталды, жоғары бағаланды және шетелдік нарықтарда қымбатқа сатылды. Кейін 14-шы ғасырда корей порцеляны, ал 17-шы ғасырда жапон порцеляны дамыды, бірақ басқа мәдениеттер 18-шы ғасырдың басында Еуропада оның формуласының құпиясын – материалдар мен күйдіру температурасын – анықтап алғанға дейін оны үйрене алмады немесе қайта жасай алмады. Бұл 18-шы ғасырдың соңында Еуропаның барлық зауыттарында кең өндіріске алып келді. Қытай порцелянының әшекейлеуі ислам керамикасына үлкен әсер еткенімен, ислам әлеміндегі тарихи өндіріс тек қыштан жасалған ыдыстардан немесе фритвардан тұрды, соңғысы қатты паста порцелянының кейбір қасиеттеріне ие болды. Еуропалықтар қытай порцелянын көшіруге тырысқанда жұмсақ паста порцелянын да жасады, ол төмен температурада (шамамен 1200°C) күйдіріледі, содан кейін сүйек порцеляны жасалды, ол қазіргі уақытта бүкіл әлемде, тіпті Қытайда да қатты паста порцелянын ішінара ығыстырды.
Hard paste porcelain, sometimes called "true porcelain", is a ceramic material that was originally made from a compound of the feldspathic rock petuntse and kaolin fired at a very high temperature, usually around 1400 °C. It was first made in China around the 7th or 8th century and has remained the most common type of Chinese porcelain. From the Middle Ages onwards, it was very widely exported and admired by other cultures and fetched huge prices on foreign markets. Eventually Korean porcelain developed in the 14th century and Japanese porcelain in the 17th, but other cultures were unable to learn or reproduce the secret of its formula in terms of materials and firing temperature until it was worked out in Europe in the early 18th century and suitable mineral deposits of kaolin, feldspar, and quartz were discovered. This soon led to a large production in factories across Europe by the end of the 18th century. Despite the huge influence of Chinese porcelain decoration on Islamic pottery, historic production in the Islamic world was all in earthenware or fritware, the latter having some of the properties of hard paste porcelain. Europeans also developed soft paste porcelain, fired at lower temperatures (around 1200 °C), while trying to copy the Chinese, and later bone china, which in modern times has somewhat replaced hard paste around the world, even in China.
Тарих
Қытай фарфоры 16-шы ғасырдың ортасынан бастап португалдықтар, кейіннен голландтар арқылы Еуропаға экспорттала бастады, бұл материалға зор сұраныс тудырды. Оның өндірісінің құпиясы Еуропада 1708 жылы Германияның Мейсен қаласындағы Иоганн Фридрих Бёттгерге жатқызылады, бірақ ағылшын өндірушілері немесе Эренфрид Вальтер фон Цирнхаус бұрын фарфор жасаған деген талаптар да бар. Әрине, 1710 жылы құрылған Мейссен фарфор фабрикасы Еуропада алғаш рет фарфорды көп көлемде өндірді және рецепт Бёттгердің компаниясы үшін коммерциялық құпия ретінде сақталғандықтан, Еуропаның басқа аймақтарында тәжірибелер жалғасты. 1718 жылы Вена фарфоры Еуропадағы екінші өндіруші болды, ал 1720 жылы Венециядағы Везци фарфоры пайда болды. 1712 жылы француз иезуиті Франсуа Ксавье д’Энтреколль Еуропаға жолдаған хаттарында қытай фарфорын өндіру процесін сипаттады. 1771 жылы граф де Милли «L'art de la porcelaine» атты еңбегін жариялады, онда қатты паста фарфор жасау процесінің толыққанды сипаттамасы келтірілген, бұл оның сирек және құнды материал ретіндегі мәртебесін төмендетті. Қатты паста қазіргі кезде негізінен каолин, фельдшпат және кварц қоспаларынан жасалған материалдарды білдіреді. Басқа да шикізаттар қолданылуы мүмкін, соның ішінде тарихи түрде петунса деп аталған қыш тастар да бар, бірақ бұл атау қазір қолданылмайды.
Chinese porcelain began to be exported to Europe by the Portuguese and later by the Dutch from the middle of the 16th century, creating vast demand for the material. The discovery in Europe of the secret of its manufacture has conventionally been credited to Johann Friedrich Böttger of Meissen, Germany in 1708, but it has also been claimed that English manufacturers or Ehrenfried Walther von Tschirnhaus produced porcelain first. Certainly, the Meissen porcelain factory, established 1710, was the first to produce porcelain in Europe in large quantities and since the recipe was kept a trade secret by Böttger for his company, experiments continued elsewhere throughout Europe. Vienna porcelain became the second European manufacturer in 1718, followed by Vezzi porcelain in Venice in 1720. In 1712, the French Jesuit François Xavier d'Entrecolles described the Chinese process of manufacturing porcelain in his letters to Europe. In 1771, the comte de Milly published L'art de la porcelaine, a detailed account of the processes of creating hard paste porcelain, ending its prestige as a rare and valuable material. Hard paste now chiefly refers to formulations prepared from mixtures of kaolin, feldspar and quartz. Other raw materials can also be used and these include pottery stones, which historically were known as petunse although this name has long fallen out of use.
Сипаттамалары
Қатты паста порцеляны қазіргі кезде жұмсақ паста порцелянынан негізінен пісіру температурасымен ажыратылады, біріншісі шамамен 1400 °C, ал екіншісі шамамен 1200 °C температурада пісіріледі. Қолданылатын шикізат пен пісіру әдісіне байланысты, қатты паста порцеляны тас немесе қыш ыдыстарға ұқсауы мүмкін. Қатты паста порцелянынан глазурланбаған бисквит порцеланы да жасауға болады. Бұл мөлдір, жарқын және ақ түсті керамика. Қатты пастаның жұмсақ пастадан артықшылығы – ыстық сұйықтыққа ұшырағанда жарылуға бейімдігі аз, бірақ қатты пастаның жоғары пісіру температурасы әшекейлеу үшін қосымша "жарық пісіру" қажеттігін білдіруі мүмкін.
Hard paste porcelain is now differentiated from soft paste porcelain mainly by the firing temperature, with the former being higher, to around 1400 °C, and the latter to around 1200 °C. Depending on the raw materials and firing methods used, hard paste porcelain can also resemble stoneware or earthenware. Hard paste porcelain can also be used for unglazed biscuit porcelain. It is a translucent and bright, white ceramic. Hard paste has the advantage over soft paste that it is less likely to crack when exposed to hot liquids, but the higher firing temperature of hard paste may necessitate a second "glost" firing for the decoration.