Кіріспе

А. М. Хоумстың романы Алистің соңы - 1996 жылы американдық жазушы А. М. Хоумстың романы. Оны АҚШ-та Scribner баспасы, ал Ұлыбританияда Anchor Books баспасы шығарды. Бұл оқиғаны өмір бойы бас бостандығынан айырылып отырған орта жастағы педофил мен бала өлтіруші айтып береді. Ол 19 жасар қыздан хат алады, ол 12 жасар көрші жігітті азғыруды жоспарлап отыр. Бала өлтіруші оны жігерлендіріп, балаларды күту туралы кеңестер береді. Ол қыздың жетістіктерін баяндаған хаттарын қуана оқиды. Қыздың (оның есімі ешқашан аталмайды) қатысатын көріністер үшінші тұлға тұрғысынан жазылған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Романның басында педофил және бала өлтіруші - тек "Чаппи" деп аталатын адам 23 жыл бойы түрмеде отыр. (Ол романның көп бөлігін, оның ішінде тұрақсыз, эмоционалды және жыныстық жағынан қорлаушы анасының оған жасаған қарым-қатынасы туралы есептерді баяндайды.) Қазір 50 жасқа толған Чаппидің шарт бойынша босатылу туралы тыңдауы жақындап келе жатқан кезде, ол 19 жастағы аты-жөнін атамаған қыздан хат алғанын айтады. Ол өзінің колледжде оқып, жазғы демалысқа шыққанын және көршілесінде тұратын 12 жасар Мэтью есімді баламен некелесуді жоспарлап отырғанын айтады. Қыз Чеппимен хат алысып жатқанда, ол өзінің өткенін баяндайды, оның өміріндегі оқиғаларды қыздың Мэтьюмен қалай некелескенін нақты түсіндіргенмен салыстырады. Шапшаң қызды жігерлендіреді, ол көп ұзамай мақсатына жетеді. Ол Мэтьюға теннис сабағын береді, ақырында оның бала күтіміне айналады. Бала күтімі кезінде ол өзін Мэтьюге танытады және оны үнемі зорлай бастайды. Шаппи қыздың сәттіліктерін баяндаған хаттарын құштарлықпен оқиды. Ол оны грамматикасының нашарлығы мен айқайлау белгілерін кеңінен қолданғаны үшін сөгіп отырады. Ол түрмедегі жыныстық қатынас туралы бірнеше оқиғаларды баяндады. Роман барысында Чаппи жиі өзінің 12 жасар құрбаны "Алисаны" атайды, оны үнемі жыныстық қатынасқа түседі. Шартты түрде босату туралы тыңдау кезінде ол Алисаны қатыгездікпен өлтіріп, оның басын шауып тастағаны белгілі болады. Ол әйелді бұл оның етеккірінің басталуы деп сендіруге тырысты, бірақ ол бұған келіспеді. Ол оны жеңіп, өлтірді, ал алмасуды Алиса оны ұрыспен қозғайды деп ақтады. Қыздың Мэтьюмен жыныстық қатынасы ол жазда Еуропаға сапарға шыққанда аяқталады. Саяхаттаған кезде ол әңгімелеушінің хатын тауып, оның не істегенін білетін ата-анасынан хат алады; олар үйге оралғанда оған "біреумен кездесу" керек екенін жазады.

Қабылдау

Кітап үлкен дау тудырды және Құрама Штаттарда, тіпті Ұлыбританияда да әртүрлі пікірлер алды. Ол балаларды жыныстық қорлау мен түрмедегі зорлау көріністері үшін және кәмелетке толмағандармен жыныстық қатынас жасау мүлдем дұрыс деп санайтын екі басты кейіпкерді жанашырлықпен суреттеу үшін сынға түсті. Кітапты қорғаушылар оның көбінесе педофильдер көзқарасынан жазылғандықтан, олардың сенімдерін білдіруі керек деп дәлелдеді. 1997 жылы Ұлыбританияда роман жарық көрген кезде, балаларға қатыгездіктің алдын алу жөніндегі ұлттық қоғам өкілдері оған наразылық білдірді және кітап дүкендеріне оны қоймауға өтініш жасады. Бұл өтінішті тек В. Х. Смит қана орындады. NSPCC өкілі Джим Хардинг "Алисаның соңы" романын "Мен оқыған ең жаман және бұзық роман" деп сипаттады. "Эл" журналының Рэндалл Кенан: "Хомс лирикалық және қорқынышты түрде тікелей тілмен оқырмандарды қиналған ақыл-ойының қорқынышты пейзажына және сонымен бірге күлкілі, осал, ақырында өте қайғылы адам екеніне жеткізеді" деп жазды. "Барселона" журналы бұл романның "бастапқыдан аяғына дейін шынайы екенін, кейіпкерлері мен олардың әлемдеріне шынайы түсінік беретінін, тері астына еніп, оқырманның психикасын ашуын, оны алаңдататынын және оқырманмен автордың қарым-қатынасында жаңа позицияға итермелейтінін" айтты.