Кіріспе

Мифологиялық жаратылыс

Шеңберлі жылан – АҚШ, Канада және Австралиядағы аңызға толы жаратылыс. Ол Пекос Билл әңгімелерінде кездеседі; оның шеңберлі жыландар туралы сипаттамасы адамдарға ең көп таныс болғанымен, осы жаратылыс туралы әңгімелер бұл ойдан туған әңгімелерден әлдеқайда ертерек пайда болған. Шеңберлі жыланның бірнеше рет көрінгені туралы мәлімдемелер Миннесота мен Висконсин штатының шекарасындағы Сент-Круа өзені аңғарында (жақында Висконсин штатының Гудзон қаласында), Солтүстік Каролина штатының Уэйк округінде, Принс-Эдвард аралында және Британдық Колумбияның Камлупс қаласында тіркелген.

Фольклорлық шығармалар

Халық аңызына сәйкес, айқас жыланның ерекшелігі – ол грек мифологиясындағы уороборос сияқты, өз құйрығын аузымен ұстап алып, дөңгелектей айналып, жебесіне шабуымен ерекшеленеді. Аңыздың бір нұсқасында жылан соңғы сәтте түзуленіп, улы құйрығымен құрбанын тесіп өтіреді. Қашудың жалғыз жолы – ағаш артына жасырыну, бірақ соққы ағашқа тиеді де, ол удан дереу өледі. Австралиялық нұсқада бұл жыланның дөңгелек пішіндес, рульдің көлеміндегі денесі және ішкі жағында тең аралықта орналасқан ұзын тікендері бар екені айтылады. Гипотеза бойынша, жыланның денесін жылдам қысып, кенгуру, валлаби, динго немесе адамның аяғын қысып алу қабілеті бар. 1784 жылғы хатта айтылған (Tour in the U.S.A., Vol. I, 263-65 бет, Лондон):

Байқалған жерлер

Ғалымдар бұл жыланның бар екендігін ешқашан мойындамағанмен, кейде оны көргендер туралы хабарлар келіп тұрады. Табиғатты зерттеуші Реймонд Дитмарс Нью-Йорк банкіне перзент жыланның бар екеніне дәлел ұсынатын алғашқы адамға 10 000 доллар сенімді қорға салды. Кейбіреулер бұл Американың оңтүстік-батысындағы құмды жыланның бұрмаланған сипаттамасы немесе кейде дөңгелек пішінде жататын саз жыландары болуы мүмкін деп болжайды. Бұл жылан, шынында, жыландардың өз құйрықтарын жұтып, оны жем деп қателестіру жағдайларының әшекейленген түрі болуы мүмкін. Оңтүстік-Шығыс Азиядағы қамыс жыланын (Pseudorabdion longiceps) қашу механизмі ретінде "домалап өтуі" жазылған, бұл шанақ жылан сипаттаған мінез-құлқына сырттай ұқсас.