Кіріспе
Оңтүстік-Шығыс Азияда кездесетін киелі орынның түрі. Рух үйі – Оңтүстік-Шығыс Азия елдері Бірма, Камбоджа, Лаос, Таиланд, Малайзия, Индонезия, Вьетнам және Филиппиндерде кездесетін жердің қорғаушы рухына арналған киелі орын. Олар әдетте бағанаға немесе тұғырға орнатылған шатыры бар кішкентай құрылым түрінде болады және кішкентай платформалардан бастап адамдар кіре алатын үлкен үйлерге дейін әртүрлі өлшемде болуы мүмкін. Рух үйлері рухтарға баспана беру үшін жасалған, олар жайластырылмаса, адамдарға қиындық тудыруы мүмкін. Олар көбінесе адамдар мен жануарлардың суреттерімен безендіріледі. Рухтарды ынақты ету үшін оларға сыйлықтар қалдырылады, ал күрделірек орнатуларға құрбандық шалуға арналған алтарь кіреді. Оңтүстік-Шығыс Азияда көптеген үйлер мен бизнес орындарында рух үйі орналасқан, оның орны көбінесе үйдің бұрышында болады және оны брахман діни қызметкерімен кеңескеннен кейін таңдайды. Рух үйлері бирма тілінде နတ်စင် ([[Nat (рух)) немесе နတ်ကွန်း (nat kun); тай тілінде ศาลพระภูมิ (san phra phum, 'қорғаушы рухтың үйі'); ал кхмер тілінде រានព្រះភូមិ (rean preah phum, 'қорғаушы рухқа арналған киелі орын') немесе រានទេវតា (rean taveda) деп аталады. Теңіз жағалауындағы Оңтүстік-Шығыс Азияда рух үйлері әртүрлі дәстүрлі анимистік рәсімдермен байланысты. Филиппинде рух үйлері анито рухтарына арналған рәсімдерге немесе сыйлықтарға арналған. Олар сондай-ақ киелі орындар деп те аталады. Висаян тілінде олар магдананг, тагалог тілінде уланго немесе симбахан, тангпап, пангкеу немесе алалот (кішкентай шатырлы алтарлар үшін), ал Итнегте балауа немесе калуган (үлкен құрылымдар үшін), Субаненде малигай, Тирурайда темен, Багобода буис (жолдар мен ауылдарға жақын салынған) және парабуньян (күріш алқаптарына жақын салынған) деп аталады. Қытайда рух үйлері 土地神屋 немесе Тудигонг үйі деп аталады, бұл жерге байланысты ұғымды және жер иесіне арналған жер ғибадатханасы немесе Тудигонг ұғымын көрсетеді. Тамил Надуда рух үйлері мен киелі орындар жергілікті қамқоршы рухтарға, қамқоршы құдайларға және ежелгі дравид анимистік сенімдерінен шыққан құдайланған ата-бабаларға арналған. Олар "katu" деп аталатын ауылдардың шетінде орналасқан, себебі осы рухтар "ауылда тұруға тым қауіпті және болжауға келмейтін, ал ауыл өмірінің шуылы оларды алаңдататын сияқты" деп есептеледі. Осы үйлердің көпшілігі құдайлық қаһарманның рухына арналған, әсіресе Мадурай Веран, Каруппусвами немесе Айянар. Ауылдың денсаулығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін оларға банан, кокос, май шамдары, ет және алкоголь сияқты сыйлықтар әдетте қалдырылады. Бұл тек қана құдайларға вегетариандық тағамдар ұсынудың индуистік дәстүріне қарама-қайшы келеді. Көптеген тамилдер британдықтардың ендіру жүйесіне түскендіктен, осы киелі орындар Үндістан диаспорасы бойынша тарады. Кералада әрбір отбасылық үй кешенінде (наирлер мен ежавалар үшін) тхараваду деп аталатын солтүстік-шығыс бұрышында рух үйі орналасқан. "Каву" немесе "сарпа кавукал" деп аталатын бұл киелі орындар кішкентай орманнан тұрады, онда символикалық үйлер және қорғаншы нагалардың және басқа да "құдайлардың, рухтардың, якшилердің [немесе] ата-бабалардың" оюлы тас мүсіндері бар. Малайялықтар бұл қасиетті жерлерді салу мен күтіп ұстау олардың рухтарын мойынсұнуға көмектеседі және тіпті "ашулы жылан құдайларын" татуластыруға мүмкіндік береді деп санайды. Кавудың рухтарына көбінесе "шикі күріш, сынбаған кокос жемістері, бетел жапырақтары мен арекка жаңғағы", сондай-ақ "күн батқанда құдайдың алдында май шам" ұсынылады. Кейде бұл кавулар "пампин калам" деп аталатын шамандық рәсімдер орындары ретінде қызмет етеді, онда медиумдар құдайларды шақырып, түрлі-түсті ұнтақтан жасалған қолмен салынған мандалалардың айналасында қасиетті рәсімдер орындайды.
A spirit house is a shrine to the protective spirit of a place that is found in the Southeast Asian countries of Burma, Cambodia, Laos, Thailand, Malaysia, Indonesia, Vietnam and the Philippines. They are normally in the form of small roofed structure mounted on a pillar or a dais, and can range in size from small platforms to houses large enough for people to enter. Spirit houses are intended to provide a shelter for spirits that could cause problems for the people if not appeased. They often include images or carved statues of people and animals. Votive offerings are left at them to propitiate the spirits; more elaborate installations include an altar for this purpose. In mainland Southeast Asia, most houses and businesses have a spirit house placed in an auspicious spot, most often in a corner of the property. The location may be chosen after consultation with a Brahmin priest. Spirit houses are known as နတ်စင် ([[Nat (spirit)) or နတ်ကွန်း (nat kun) in Burmese; ศาลพระภูมิ (san phra phum, 'house of the guardian spirit') in Thai; and រានព្រះភូមិ (rean preah phum, 'shrine for the guardian spirit') or រានទេវតា (rean taveda) in Khmer. In maritime Southeast Asia, spirit houses are connected to the various traditional animistic rituals involving spirits. In the Philippines, spirit houses are dedicated to ceremonies or offerings involving the anito spirits. They are also referred to as shrines. They are known magdantang in Visayan; ulango or simbahan in Tagalog; tangpap, pangkew, or alalot (for various small roofed altars), and balaua or kalangan (for larger structures) in Itneg; maligai in Subanen; tenin in Tiruray; and buis (for those built near roads and villages) and parabunnian (for those built near rice fields) in Bagobo. In Chinese Spirit houses are called 土地神屋 or Tudigong House, representing a link between the concept and the concept of an Earth Temple dedicated to a landlord deity or a Tudigong
In Tamil Nadu, spirit houses and shrines house local tutelary spirits, guardian deities, and deified ancestors who derive from ancient Dravidian animistic beliefs. They tend to be located on the periphery of villages, known as the "katu," due to the belief that these spirits are "too dangerous and unpredictable to [have] reside in the village and seem to be disturbed by the sounds of village life." Many of these spirit houses are dedicated to the spirit of a deified hero, especially— Madurai Veeran, Karuppuswami, or Aiyanar. Offerings of bananas, coconuts, oil lamps, meat, and alcohol are routinely left at these shrines to ensure the health and safety of the village. This starkly contrasts the Vedic Hindu practice of only offering vegetarian foods to deities. As a result of countless Tamils falling into the British Raj's indenture system, these shrines have spread throughout the Indian diaspora. In Kerala, each family home complex (for Nairs and Ezhavas), known as a tharavadu, has a spirit house located towards the northeast corner. Known as "kavu" or "sarpa kavukal," these shrines consist of a small grove with symbolic houses and carved stone effigies of guardian nagas, and other "gods, spirits, yakshi, [or] ancestors." The Malayali people traditionally believe that the construction and maintenance of these sacred shrines keeps tutelary spirits docile and can even serve as atonement for "angry serpent gods [who were] left unattended." Spirits of the kavu are most commonly offered "raw rice, unbroken coconut fruits, betel leaves, and areca nut," as well as an "oil lamp in front of the deity at dusk." Occasionally, these kavu serve as locations for shamanistic rituals known as "pampin kalam" where mediums channel the deities and perform sacred rites around hand drawn mandalas made from coloured powder.
Рух үйі ұсыныстары
Камбоджада ең көп тараған сыйлықтар – жемістер (мысалы, банан, апельсин, жүзім; кейбіреулер тіпті бір уақытта әртүрлі жемістер ұсынады). Ал көршілес Таиландта рухтар үйіне тамақ пен сусын сыйлау – ұзақ жылдардан бері сақталған дәстүр. Күріш, банан, кокос және тәттілер жиі ұсынылады. Ең көп таралғаны – қызыл, клубника дәмі бар Fanta. Мұндағы идея – достық рухтар тегін тамақ пен сусынға жиналып, олардың болуы қатыгез рухтарды алыс ұстауға көмектеседі. Қызыл Fanta сыйлауының танымалдығы ондаған жылдар бойы сақталып келеді. "Неліктен Fanta?" деген сұраққа жауаптар әртүрлі. Көптеген адамдар қызыл түстің маңыздылығына тоқталады, ол жануарларды құрбандыққа шалуды еске түсіреді немесе қызыл түтетікті суға тігеді, сонда су қызыл түске боялады дегенге байланысты болуы мүмкін. Ал тәттілігі – тәтті рухтардың табиғи тәтті тісімен түсіндіріледі.