Жапон манга суретшісі Сигеру Мизуки: Соғыс және мифология шебері

Кіріспе

Жапон манга суретшісі Шигеру Мура (武良茂), сонымен қатар Шигеру Мизуки (水木しげる) деп те аталады, жапон манга суретшісі және тарихшы. Ол GeGeGe no Kitarō және Akuma kun сияқты ёкай мангаларымен, сондай-ақ Shōwa shi сияқты өзінің соғыс мангасына негізделген соғыс оқиғаларымен танымал болды. Ол Осакада дүниеге келіп, Тотори облысының Сакаиминато қаласында өскен, содан кейін Токионың Чофу ауданына көшіп, өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. Мизуки атты лақап аты оған «Мизуки» деген қонақүйді басқарған және камишибай үшін сурет салған кезінде берілген.

Өмір

Мидзуки Осака қаласында Шигеру Мура болып дүниеге келді, үш ұлдың екіншісі. Ол теңіз жағасындағы Сакаминато 境港 қаласында өсті, балалық шағын «жанжалдасушы» ретінде өткізді: көрші балалармен ұрысқаны, балалар соғысына қатысқаны. Ол ерте жасынан-ақ сурет салуға ерекше дағдысын көрсетті. Оқушы кезінде Мидзукидің мұғалімдері оның қарындашпен жұмыс істеу шеберлігіне қатты таңырды, оның туындыларынан көрме ұйымдастырды, ал кейін «Майничи» газетінде оны өнердегі дарынды бала ретінде жариялады. Бірақ 1942 жылы ол Жапон императорлық армиясына шақырылып, Папуа-Жаңа Гвинеядағы Жаңа Британия аралына жіберілді. Соғыс жылдарындағы оқиғалар оған үлкен әсер етті, ол безгекпен ауырып, достарының жарақатынан және аурудан өлгенін көрді, соғыстың басқа да қорқынышты жағдайларын бастан өткерді. Соңында, одақтастардың әуе шабуылы кезінде жарылысқа ілігіп, сол қолын жоғалтты. Бұл өмірді өзгертетін оқиға туралы 2015 жылдың 30 қарашасында NHK телеарнасының хабарламасында 80 жасындағы оның видео сұхбатынан үзінділер көрсетілді, онда ол өз бөлімшесінің жалғыз аман қалған адамы ретінде «өлуге бұйырылды» деді, бұл оның ойынша абсурд еді. Мидзукидің соғыс тәжірибесінің нәтижесі – бейбітшілік пен ізгі ниет сезімі болды. Сол сұхбатта ол Йокай кейіпкерлерін тек соғыс емес, бейбіт уақытта ғана көруге болатынын, ал адамзаттың әлеуетін көрсету үшін осы табиғаттан тыс жаратылыстарды нақты этникалық немесе ұлттық емес етіп жасағанын түсіндірді. Рабаулдағы жапондық госпитальде ол жергілікті толай тайпасының досы болды, олар оған жер, үй және толай әйеліне үйлену арқылы азаматтық ұсынды. Мидзуки артта қалуды ойлағанын мойындады, бірақ әскери дәрігер оны қолына емделген соң және ата-анасымен кездесу үшін Жапонияға қайтуға мәжбүр етті, ол дағдарысқа толы жағдайда осыны істеді. 1957 жылы Мидзуки өзінің тұңғыш туындысы «Рокетмен» атты туындысын жариялады. Содан кейін ол әскери және йокай тақырыбында көптеген еңбектер шығарды. Ол осы екі тақырыпта да көптеген кітаптар жазды, оның ішінде Жаңа Британия аралындағы өмірі туралы автобиографиясы және 1971 жылы Адольф Гитлер туралы мангалық биографиясы бар. Бұл туынды Йосинори Кобаяшидің жұмыстары сияқты тарихты бұрмалауға қарсы тұрып, Мидзукидің Жапонияның барлық құрбандарына жауаптыларға деген ашуын білдіру жолы болды. 1989 жылдан 1998 жылға дейін ол «Шоуа: Жапония тарихы» атты еңбегінде жұмыс істеді. Бұл еңбекте Мидзукидің Шоуа дәуіріне қатысты көзқарасы жеке оқиғалар мен маңызды тарихи оқиғалардың қорытындысы арқылы берілді. Оның кейіпкері Незуми Отоко осы туындыларда көбінесе баяндаушы ретінде пайда болады. Ол басқа салаларда жұмыс істемеген кезде көптеген суреттер салды, бірақ бұл туындылары оның әдеби жұмыстары сияқты танымал емес, олар оны елге мәшһүр етті. 2003 жылы ол Рабаулға оралып, жергілікті тұрғындармен достығын қайта жаңартты, олар оның құрметіне бір көшені оның атымен атады. 2005 жылы Мидзуки Такаси Миике режиссерлік еткен «Йокай Дайсенсо» («Ұлы Йокай соғысы») фильмінде эпизодтық рөлде ойнады. Бұл фильм Йокай туралы, оның және Арамата Хирошидің жұмыстарынан шабыттанды. Ол фильмнің соңында Ұлы ақсақал Ёкай рөлінде пайда болады: фильмнің антагонистінің соғыс жолын айыптайтын және Йокайдың бейбіт, ойыншыл жаратылыстар рөлін қайта бекітетін бейбіт кейіпкер. Фильмде оның туындылары туралы қысқаша ақпарат та берілген. 2010 жылы NHK телеарнасы оның әйелінің автобиографиясы негізінде «Гегеге но Нёбо» атты үйленген өмірі туралы асадораны көрсетті. Өмірінің көп бөлігінде Мидзукидің туындылары Жапониядан тыс жерлерде көп танылмады, себебі олар аударылмаған. Бұл 2010 жылдары оның «Шоуа», «Китаро», «Ноннонба» және «Гитлер» серияларының бірнеше еуропалық тілдерге аударылуымен өзгерді, бұл батыстық оқырмандардың Мидзуки мен оның жұмысына (және оның гекига әріптестеріне) қызығушылығын арттырды. 2015 жылдың 30 қарашасында Мидзуки Токиодағы ауруханада жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Оның Дхарма аты – 大満院釋導茂 (Даман Ин Шаку Домо). Ол Токиодағы Чофудағы Какушо-дзи [ja] зиратында жерленген.

Mizuki was born Shigeru Mura in the city of Osaka, the second of three sons. He was raised in the coastal city of Sakaiminato 境港, where he spent much of his childhood as a 'scrapper': picking fights and participating in childish warfare with the neighbouring children. He displayed from an early age a particular talent for art. During his time in elementary school, Mizuki's teachers were so impressed by his skills with a pencil that they organised an exhibition of his work, and he later went on to be featured in the Mainichi newspaper as something of an artistic prodigy. However, in 1942, he was drafted into the Imperial Japanese Army and sent to New Britain Island in Papua New Guinea. His wartime experiences affected him greatly, as he contracted malaria, watched friends die from battle wounds and disease, and dealt with other horrors of war. Finally, in an Allied air raid, he was caught in an explosion and lost his left arm. Regarding this life changing event, a November 30, 2015 NHK announcement of his death showed excerpts of a video interview with him at age 80, in which he said that as the only survivor of his unit, he was 'ordered to die' — a prospect he considered ridiculous. The result of Mizuki's wartime experience was a concurrent sense of pacifism and goodwill. In the same interview, he explained that his Yōkai characters can be seen only in times of peace, not war, and that he purposely created these supernatural creatures to be of no specific ethnicity or nationality as a hint of the potential for humanity. While in a Japanese field hospital on Rabaul, he was befriended by the local Tolai tribespeople, who offered him land, a home, and citizenship via marriage to a Tolai woman. Mizuki acknowledged that he considered remaining behind, but was shamed by a military doctor into returning home to Japan first for medical treatment to his arm and to face his parents, which he did reluctantly. In 1957, Mizuki released his debut work, Rocketman. He published numerous works afterwards, both dealing with the military and with yōkai. He has also written many books on both subjects, including an autobiography about his time on New Britain Island and a manga biography of Adolf Hitler in 1971. The work serves as a counterpoint to revisionist manga like the works of Yoshinori Kobayashi and by extension a way for Mizuki to express his anger at those responsible for all of Japan's victims. From 1989 until 1998 he worked on Showa: A History of Japan, which follows the same approach and conveys Mizuki's view of the Shōwa era through a mixture of personal anecdotes and summaries of major historical events. His character Nezumi Otoko often appears as the narrator in these works. When not working in either field, he painted a number of subjects, though these works are not as well known as his literary ones which have made him a household name. In 2003, he returned to Rabaul to rekindle his friendship with the locals, who had named a road after him in his honor. In 2005, Mizuki appeared in a cameo role in Yōkai Daisenso ("The Great Yokai War") directed by Takashi Miike, a film about Yōkai inspired by his work as well as the work of Aramata Hiroshi. He appears towards the end of the film in the role of the Great Elder Yōkai: a pacifistic character who condemns the warring ways of the film's antagonist and reaffirms the role of Yōkai as peaceful, playful creatures. A brief explanation about his works also is mentioned in the film. In 2010, NHK broadcast an asadora about his married life, Gegege no Nyōbō, based on his wife's autobiography. Throughout most of his life, Mizuki's work was relatively unknown outside Japan due to not having been translated. This changed in the 2010s when translations in several European languages of his Showa, Kitaro, Nonnonba and Hitler series began to appear, leading to an increasing interest in Mizuki and his work (and that of his gekiga peers) among Westerners. On November 30, 2015, Mizuki died of heart failure in a Tokyo hospital after collapsing at his home from a heart attack. His Dharma name is 大満院釋導茂 (Daiman In Shaku Domo). He is buried at Kakusho ji [ja] in Chofu, Tokyo.