Кіріспе

Салт-дәстүрлі ағылшын паб ойыны

Аunt Sally – бұл дәстүрлі ағылшын ойыны, көбінесе пабтардың бақшаларында және жәрмеңкелерде ойналады. Ойыншылар таяқ немесе жапсырманы "долли" деп аталатын допқа лақтырады, ол таяқ үстіне теңгеріліп қойылады; дәстүрлі түрде, кейде қарт әйелдің басының моделі қолданылатын. Көктем және жаз айларында, негізінен Оксфордширде және оған шектес округтерде паб командаларының лигалары әлі де осы ойынды ойнап жүреді. Францияда бұл ойын jeu de massacre ("қиыршын ойыны") деп аталады.

Этимология

Джеймс Реддинг Уэр бұл термин қара бетпен боялған қуыршаққа негізделгенін айтты, ал ол қуыршақ өзі Чарльз Диккенстің замандасы Пирс Иганның 1821 жылы жарық көрген "Лондон өмірі" романында кездесетін "Қара Сал" атты төмендегі өмір сүретін кейіпкерден шабыттанған.

Тарих

Ойын 17 ғасырға дейін барып жетеді, кім оны құлатса, сол жеңіп, тауықты үйіне алып кетеді. Тағы бір теория бойынша, Англия азаматтық соғысы кезінде Оксфордширдегі Порт-Медоуда, король Чарльз I-ге адал кавалерлер (солдаттар) көңіл көтеру үшін таяқтар мен қолдан жасалған материалдарды пайдаланып, қазіргі түсінігіміздегі ойынға ұқсас ойын ойлап тапқан. Бүгінде "Аunt Sally" ойыны Беркшир, Бэкингемшир, Глостершир, Оксфордшир, Нортгемптоншир және Уорвикширде әлі де паб ойыны ретінде танымал. 2019 жылдың 24 тамызында Оксфордширдегі Лантон қаласындағы "Булл" пабында "Аunt Sally" жұптары арасындағы алғашқы әлем чемпионаты өтті, жеңімпаз атанғандар – Бистер қаласындағы "The Bell" пабының командасы, Даррен Мур мен Билли Крейг. Екінші орынды Айми Шихан мен Кристофер Хулм иеленді.

Қазіргі заманғы ережелер

Ойын кокос лақтыру немесе скиттлдерге ұқсас, бірақ командалармен ойналады. Әр команда жергілікті лигаға байланысты сегіз немесе бес ойыншыдан тұрады. Долли деп аталатын шар, 100-150 мм биіктігі 4-6 дюймге, диаметрі 75 мм-ге дейін қысқа тұғырға орналастырылады. Долли 750 мм-ден 1000 мм-ге дейін биіктігі бар, иттің аяқтары сияқты металл тіреуге (пивелге) бекітіледі. Ойыншылар 18х50 мм (450х50 мм) шамасындағы таяқтарды немесе қысқа тақталарды он метр қашықтықтан лақтырып, тіреуге тигізбей, доллиді құлатуға тырысады. Доллиді сәтті құлату "доль" деп аталады; егер тіреуге бірінші тигізілсе, ұпай есептелмейді және ол "темір" деп аталады. Ойын 1995 жылғы "Бейб" фильмінің кіріспе сахнасында көрсетілмейді. Анжела Тёркелл өзінің 1945 жылғы "Мисс Бантинг" романында ескі Салли әпкені, оның иесі ауылдық саудаға береді, оны соғыстан кейінгі әлемнің ескі ағылшын халықтық дәстүрлерін қабылдамауының немесе бейімделуінің символы ретінде қолданады. Барбара Юфан Тоддтың "Ворзел Гаммидж" кітаптарында және одан кейінгі телесериалдарда "Салли әпке" атты кейіпкер маңызды рөлде ойнайды. Гунби Хадаттың "Кутберттің ұйықтауы" (1932) жинағындағы "Соғыс және жел" әңгімесінде ауылдық жәрмеңкедегі Салли әпке қара нәсілді адамның басын мата тесігінен шығарып, оны ағаш доптармен ұруға тырысатындарды қызықсытады. Алан Брэдлидің "The Grave's a Fine and Private Place" романының 5-тарауы 1950 жылдардың басындағы ағылшын ауылындағы саяхаттау жәрмеңкесіндегі Салли әпке туралы айтады.

Видеоойындарда

Frostpunk кеңейтуіндегі "Соңғы күз" ойынында жұмысшылар боулинг шапқышы бар қуыршақпен Салли әпкесі ойынын ойнап жүр, бұл олардың бір бригадирлеріне сілтеме.

Саясатта

Савиллдің 1972 жылғы Қанды жексенбі туралы баяндамасында судья Савилл лейтенант-полковник Дерек Уилфордтың "Дерридегі наразылықтарды басудың жолы – әскерлердің (оның сөзінше) Саллис әпке сияқты баррикадалардың артында тас атқанда жасырынуы емес екенін көрсетуге тырысқанын" айтты.