Кіріспе

Еуропалық патенттік даулар туралы келісім жобасы (ЕПЛА), немесе ресми түрде Еуропалық патенттік даулар жүйесін құру туралы келісім жобасы, «Еуропалық патенттік конвенцияға (ЕПК) қол қойған мемлекеттерді бірыңғай сот жүйесіне, оның ішінде бірыңғай іс жүргізу ережелері мен ортақ апелляциялық сотқа» міндеттейтін «қалаулы хаттаманы» құруға бағытталған ұсынылған патенттік құқық келісімі болды. Ол Бірыңғай патенттік сот келісімінен айырмашылығы – ЕПЛА келіссөздері Еуропалық патенттік кеңсе тарапынан, Еуропалық Кеңес пен Комиссия тарапынан емес, үйлестірілді, сондықтан ЕО-ға мүше емес мемлекеттерге де қатысу мүмкіндігі болды. ЕПЛА ұсынылып отырған Қоғамдық патенттік ережелерге балама болып табылды. Еуропалық Комиссия 2006 жылы патенттік сарапшылар арасында үлкен қолдауға ие болған ЕПЛА бойынша келіссөздерді заңсыз деп есептеді. Еуропалық Парламенттің құқықтық қызметі ЕПЛА ЕО шартының 292-бабын бұзуға алып келеді деген пікір білдіргеннен кейін, 2007 жылы ЕПЛА ұсынысынан бас тартылды, осылайша Еуропалық қауымдастық пен оның мүше мемлекеттері қатыса алмайтын болды. Еуропалық патенттің кез келген бұзуы ұлттық заңмен реттеледі (яғни, Еуропалық патенттік конвенциясына мүше 38 мемлекеттің бірінің заңымен). Сонымен қатар, 9 айлық оппозиция мерзімі өткеннен кейін, берілген патенттің жарамдылығына шағымданудың орталықтандырылған тәсілі жоқ, сондықтан дауды қарау құзыреті ұлттық заңға беріледі. Брюссель I регламенті, «азаматтық және коммерциялық істердегі сот шешімдерін тану және орындау туралы», Еуропалық патенттік конвенцияның 26 мүшесі үшін (Даниядан басқа барлық Еуропалық Одақ мүшелері) қолданылады, бірақ Ұлыбританиядағы 2008 жылғы сот пікіріне сәйкес, «интеллектуалдық меншік құқықтары тудырған мәселелерді толыққанды қарастырмайды». Мұндай даулар көбінесе Еуропалық құқықтан гөрі, параллельді ұлттық құқықтарға негізделген. Осының салдарынан, патенттік дауды сотқа беруді қалайтын тараптар, даудың мәніне қарағанда, дауды қайда және қашан қарау керектігі туралы көп дауласуға мәжбүр болады.

Тарих

1999 жылы Еуропалық патенттік ұйымның мүше мемлекеттері осындай орталық сот жүйесін құру туралы келісімді ұсыну үшін дау-дамай жөніндегі жұмыс тобын құрды. 2003 жылдың 19-20 қарашасында өткен бесінші мәжілісінде жұмыс тобы келісім жобасын және Еуропалық патенттік соттың уставының жобасын ұсынды. Еуропалық патенттік ұйым деңгейіндегі ұсыныс, Еуропалық Комиссия мен Кеңестің Еуропалық одақ деңгейіндегі ұқсас ұсынысына – Люксембургтегі Еуропалық патент соты және қоғамдық патентке – сәйкес келді. 2006 жылы Еуропалық Комиссия Еуропадағы болашақ патенттік саясат туралы қоғамдық тыңдау өткізді, онда EPLA, сондай-ақ қоғамдық патент, ұлттық патенттерді үйлестіру және өзара мойындау, жалпы мәселелер талқыланды. 2006 жылғы 12 шілдеде өткен тыңдауда EPLA-ны қолдаушылар да, қарсыластары да сөз сөйледі. 2006 жылдың 12 шілдесінде ішкі нарық және қызметтер жөніндегі Еуропалық комиссар Чарли Маккриви Еуропадағы болашақ патенттік саясат туралы аталған қоғамдық тыңдауды аяқтағанда: «Еуропалық патенттік даулар туралы келісім біртұтас юрисдикцияға қадам ретінде қарастырылады» деді. 2006 жылдың қазан айында Еуропалық Парламент «Патенттер саласындағы болашақ әрекеттер» туралы қаулы қабылдады. EPLA-ға қатысты ол «ұсынылған мәтінге демократиялық бақылау, сот тәуелсіздігі және сот шығындарына қатысты алаңдаушылықтарды жою үшін маңызды түзетулер қажет, сондай-ақ EPLA сотының іс жүргізу ережелеріне қанағаттанарлық ұсыныс керек» деп есептеді және өз құқықтық қызметіне осы мәселедегі ықтимал қайшылықтар туралы алдын ала құқықтық пікір беруді тапсырды. 2006 жылдың қараша айында Италияның Сан-Серволо қаласында Еуропаның әртүрлі елдерінен келген судьялардың бейресми тобы EPLA сотының іс жүргізу ережелерін қабылдады. Олар «Екінші Венеция шешімі» деп аталған қаулыға қол қойды. 2007 жылдың ақпанында Еуропалық Парламенттің құқықтық қызметінің алдын ала құқықтық пікірі жарияланбады, бірақ ол EPLA-ға теріс баға берді. Пікірде EPLA, әсіресе Еуропалық Одақ мүше мемлекеттерінің EPLA 98-бабын сақтауы, ЕОКБ-ның 292-бабын бұзуға алып келуі мүмкін екендігі айтылды («Мүше мемлекеттер Келісімдерді түсіндіруге немесе қолдануға қатысты дауды оларда көзделгеннен басқа тәсілдерге жібермеуге міндеттенеді») және ЕО мүше мемлекеттерінің құзыреті жоқ екені, ал Еуропалық Одақ зияткерлік меншік саласында заңнама қабылдағандығы ескерілді. Осыған байланысты, Еуропалық Қоғамдастықтың құзыреті EPLA реттейтін мәселелермен ғана шектелді, сондықтан мүше мемлекеттердің осы Келісімді өздері жасасуға құқығы жоқ еді. Бұрын, 2007 жылдың 30 қаңтарында EPLA-ны қолдаған британдық судья сэр Николас Пумфри Лондондағы семинарда сөйлеген сөзінде EPLA «соңымен өліп қалды» деді. «Бұл шағын, бірақ маңызды апат. Біз оны іске асырамыз деп ойлағанбыз», - деп қосты ол. Осылайша, 2006-2007 жылдары Еуропалық Одаққа мүше елдердің мұндай жүйені құруға құзыреті жоқ екендігі анық болды, өйткені ол Еуропалық Одақтың құқықтық аясынан толығымен тыс болды.

Атауы

Келісім халықаралық құқық талаптарына байланысты "Еуропалық патенттік дауларды қарау туралы келісім" (EPLA) деп қайта аталды, бұрын ол "Еуропалық патенттік даулар хаттамасы" (EPLP) деп аталған болатын.