Кіріспе

Әділдік принципі шешімдер объективті критерийлерге негізделуі керек деп тұжырымдайды. Бейтараптық (әділдік немесе жақсы ниеттілік деп те аталады) – бұл әділдік принципі, ол шешімдердің пікір-қателіктерге, көзқарастың бұрыс болуына немесе заңсыз себептермен бір адамды екіншісінен артық бағалауға емес, объективті критерийлерге негізделуін қамтамасыз етеді.

Буддизм

Буддизмде рухани оянуға көмектесетін жеті фактордың бірі – бейтараптылық.

Христиандық

Христиандық ілім Құдайдың табиғаты адамның көзқарасы мен жеке пікірлерінен асып түсетініне сенім білдіреді. Бұл тұжырым Христиандық Киелі кітаптағы Құдайдың бейтараптығын көрсететін және барлық адамдарға тең қарау мен кемсітусіздікке шақыратын көптеген үзінділерден туындайды. "Құдай ешкімді алаламайды" деген мәлімдеме Киелі кітапта жиі кездеседі. Бұл идея, Құдайдың сот талғамының ұлттық сипаттамалар сияқты сыртқы факторларға тәуелді еместігін баса көрсетеді. Құдайдың әділдігі ешқандай жақпалықсыз, тұрақты әділдікке негізделген. Колосалықтарға жолданған хат бейтараптық тұжырымын одан әрі нығайтады, бұл жамандық жасағандар өз ісі үшін ешқандай жеке ерекшеліксіз жауап беретінін көрсетеді. Онда "адамдарға қарауда ешқандай жақпалық жоқ" делінеді, яғни Құдайдың сот талғамы адамның әлеуметтік немесе жеке қасиеттеріне емес, оның істеріне ғана негізделгенін білдіреді. Жақыптың хаты әлеуметтік контексте бейтараптық тұжырымын көрсетеді. Ол сенушілерді сыртқы түріне немесе әлеуметтік-экономикалық жағдайына қарай жақпалық көрсетуден сақтандырады. Бұл байларды кедейлерге қарағанда артық бағалаудың Исаның үйретулеріне қайшы келетінін көрсетеді. Жақып шынайы иманның кемсітушілік пен жақпалықпен үйлеспейтінін мәлімдейді, себебі ол Құдайдың рақымын теңдей қабылдайтын барлық адамды құрметтейтін христиандықтың мәніне қайшы келеді. Ақыл-ой және ізгілік туралы айта келе, Жақып кітабы бейтараптықтың маңыздылығын атап көрсетеді. Көкіден келген ақыл-ой "біріншіден таза, содан кейін бейбітшілікке құштар, мейірімді, икемді, мейірімділік пен жақсы жемістерге толы, жақпалықсыз және адал" деп сипатталады. Бұл аяттар бейтараптық пен адалдықтың қасиеттерін аспандық ақыл-ойдың маңызды бөлігі ретінде көрсетеді, осылайша христиандық этикасының ішіндегі маңыздылығын одан әрі күшейтеді.

Индуизм

Шындық, уа, Бхарата, әлемдегі барлық нәрседе он үш түрлі болады. Шындық көрінетін түрлер: бейтараптық, өзін-өзі бақылау, кешірім, қарапайымдық, төзімділік, жақсылық, құрметтен бас тарту, зерделі ой, қадір-қасиет, қайраттылық, мейірімділік және зиян келтірмеу. – Шындық, Махабхарата, Санти Парва, CLXII бөлім.

Ислам діні

Шынайы иман келтіргендер, әділдікті тұрақты орнатып, өздеріңе, ата-аналарыңа, туыстарыңа қарсы болса да, Алла үшін куәлік беріңдер. Бай болсын, кедей болсын, екеуі де Аллаға бірдей жақын. Сондықтан, жеке құштарлықтарыңызға еріп, әділдіктен тайып кетпеңдер! Егер куәлікті бұрмаласаңдар немесе беруден бас тартсаңдар, онда Алла әрбір ісіңнен хабардар.

Шынайы иман келтіргендер, Алла үшін тұрақты түрде әділдікті орнатып, куәлік беріңдер және бір халықтың сізді жек көруі әділ болуыңызға кедеріс келтірмесін. Әділ болыңдар, себебі ол – тақуалыққа жақын. Алладан қорқыңдар! Шындығында, Алла істегендеріңді толық біледі.

Иудаизм

Сотта әділетсіздік жасамаңдар. Кедейге жақындық танытпа, байға да жол берме. Әділдікпен көршіңді сотта. – Леуіліктер 19:15
Сотта жақындық танытушы болма. Кіші де, үлкен де, бәрінің де сөзін тыңда. – Есімдер кітабы 1:17
Бұл да даналарға тән. Сотта адамдарға жақындық таныту дұрыс емес. – Нақыл сөздер 24:23