Кіріспе

«Operation Dumbo Drop» — 1995 жылы Walt Disney Pictures студиясымен түсірілген американдық комедиялық-әрекеттік соғыс фильмі. Сценарийін Джин Квинтано мен Джим Куф жазған, ол АҚШ армиясының майоры Джим Морристің шын оқиғасына негізделген. Фильмде Денни Гловер мен Рэй Лиотта 1968 жылы Вьетнам соғысы кезіндегі «Жасыл береттердің» рөлін ойнайды, олар Вьетконгтың қызметін бақылауға көмектесетін оңтүстік вьетнамдық ауылға пілді орманды жерлер арқылы жеткізуге тырысады. Денис Лири, Даг Э. Даг және Корин Немек де түскен. Фильм соғыс, саясат және жануарлардың қауіпсіздігі тақырыптарын қамтиды. Фильмді Interscope Communications және PolyGram Filmed Entertainment өндірген. Оны Walt Disney Pictures кинотеатрларда, ал Buena Vista Home Entertainment үй медиасы үшін таратқан. «Operation Dumbo Drop» 1995 жылдың 28 шілдесінде АҚШ-тың барлық кинотеатрларында көрсетіліп, отандық билет сатылымынан 24 670 346 доллар табыс тапты. Фильм кинотеатрларда көрсетілгеннен кейін орташа қаржылық сәттілікке жетті және сыншылардан аралас пікірлер алды.

Сюжет

1968 жылғы Вьетнам соғысы кезінде Green Beret капитаны Сэм Кэхилл Хо Ши Мин жолына жақын, маңызды бақылау нүктесі болып табылатын Дак Нхе ауылында АҚШ пен Монтаньярд вьетнамдықтары арасындағы жақсы қарым-қатынасты орнату үшін көп еңбек етті. Кэхилл зейнетке шығуына азық қалғандықтан, оның орнын басатын капитан Т. С. Дойлға вьетнамдықтардың әдет-ғұрыптарының нәзік сипатын, сондай-ақ жаудың жасырын әрекеттерін анықтауға қатысты барлау жұмыстарын түсіндірді. Ауылдың жанындағы балалардың бірі Дойлдің рюкзагынан Nestle Crunch шоколадын ұрлап алады; орамасы табылып, NVA-ға ауыл тұрғындарының американдықтармен ынтымақтастығын көрсетеді. Жаза ретінде NVA бригадалық генералы Нгуен өзінің бағыныштысы капитан Куангқа дін мейрамы алдында ауыл тұрғындарының пилін өлтіруді бұйырады. Ауыл тұрғындарына көмектесу үшін Кэхилл олардың алдағы рәсімінен бұрын өлтірілген пилді ауыстыруға уәде береді, ал Дойл (ауыл тұрғындары пилдің өліміне кінәлі деп есептейді) көмектесуге келіседі. Лагерьде майор Педерсон Дойлдың басшылығымен Кэхилл мен Дойлға ауыл тұрғындарына жаңа пилді, сондай-ақ екі сарбазды – 4-ші дәрежелі маман Харви Эшфордты және 5-ші дәрежелі маман Лоуренс Фарлиді жеткізуді тапсырады. Кэхилл 3-ші дәрежелі бас сержант Дэвид Пулді де көмекке шақырады. Олар жергілікті вьетнамдық саудагерден Бо Тат (Бồ Tát) аталған пилді сатып алады. Сонымен қатар, пилді ауызша басқару тәжірибесі бар Бо Таттың бала күтімшісі Линьді де алып кетеді. Жол бойында NVA сарбаздары оларды тоқтатуға тырысады. Әуе тасымалы сәтсіз аяқталғаннан кейін, сарбаздар Плейку әуе базасына, Дак Нхеге сапарының соңғы кезеңіне дейін жету үшін әртүрлі тәсілдерді қолданады. Плейку әуе базасында майор Педерсон капитанға миссия тоқтатылғанын хабарлайды. Хо Ши Мин жолы бағытын өзгерткен, енді оларға жергілікті ауылдың қолдауы қажет емес. Дак Нхе маңындағы ЦРУ-дың әуежайы NVA жасағымен қиратылған, сондықтан ұшақпен қону мүмкін емес. Ережеге қайшы келіп, олар жүк ұшағын тартып алып, Бо Татпен бірге Дак Нхеге парашютпен секіруді жоспарлайды. Ұшақ жаудың атысына түсіп, оларды және Бо Татты ерте парашютпен секіруге мәжбүр етеді. Нгуен Бо Татты өлтіруді бұйырған Куанг бұл жолы бас тартады, "Мен бұл армияға, әсіресе ұшатын пилдерді ату үшін келмедім" деп түсіндіреді. Сарбаздар ауылдың ішінде және айналасында ешқандай зардапсыз қонады, бірақ Эшфорд ағашқа ілігіп, қалғандарынан бөлініп қалады. Кенеттен NVA күштері пайда болып, қалған сарбаздарды тұтқынға алып, пилді өлтірумен қорқытады. Алайда Эшфорд өзін босатып, NVA әскерлерін алаңдатып, әрекетсіз қалдыру үшін жеткілікті уақыт алады. Ауыл тұрғындары Бо Татты құрметке бөлеп, мерекелерін өткізеді. Кэхилл әуе базасына хабарласса, жеткізу жолының бағыты тағы да өзгеріп, ауылға қайта оралғандығын естіп алады. Бұл факт, жоғары дәрежелі жау офицерлерін ұстаумен бірге, АҚШ армиясын олардың көмек миссиясын кейіннен санкциялауға және Дойлдың бастапқы миссиясын растауға итермелейді – Кэхиллдің орнын ауыстырып, ауылдағы байланыс офицері болуға.

Даму

"Дамбо Дроп" операциясы 1960 жылдардың соңындағы Вьетнам соғысы кезінде Оңтүстік Вьетнамдық ауыл тұрғындары мен АҚШ армиясының ынтымақтастығы туралы нағыз оқиғаға негізделген. АҚШ армиясы көптеген ауылдарды стратегиялық маңызды деп есептеді, себебі олар Хо Ши Мин жолы сияқты жаудың қару-жарақ жеткізу бағыттарына жақын орналасқан болатын. Фильмде көрсетілген көптеген көріністер, мысалы, пілдің ұйықтатылып, жатып қалуы немесе одан кейін аяқтарын қозғап, тұрып қалуы, іс жүзінде жануарларды оқытушының көмегімен жүзеге асырылды.

Саундтрек

"Операция Дэмбо Дроп" фильмінің түпнұсқа саундтрегі 1995 жылғы 28 шілдеде Hollywood Records компаниясымен шығарылды. Онда Марвин Гей, Арета Франклин және Джеки Уилсон сияқты тәжірибелі музыканттардың жазған әндері бар. Фильмде Spencer Davis Group тобының да дыбысы естіледі. Фильмнің музыкасын Дэвид Ньюман жазса, монтаждауды Том Виллано жүргізді. Фильмдегі дыбыс эффектілерін Уильям Джейкобс қадағалады, ал дыбыс элементтерін үйлестіруді Док Кейн ұйымдастырды. Metacritic сайтында фильм 22 сыншының пікірлеріне негізделген 48% балл алды, бұл "аралас немесе орташа пікірлерді" көрсетеді. CinemaScore сауалнамасы бойынша фильмге A+ мен F шкаласы бойынша орташа баға "A−" берілді. The Washington Post газетінде жазған Хэл Хинсон фильмді "өте ерекше, қайдан бастау керектігін білмейсің" деді. Ол "фильмнің нағыз көрермендері – балалар – мұның ешқайсысын білмейді. Олар Бо Теттің әзіл-қалжың әрекеттеріне қатты қызығады, ол кинодағы филдердің арасында өте керемет" деп атап өтті. Ол сөзін былай аяқтады: "Операция Дэмбо Дроп – нашар немесе циникалық жұмыс емес. Актерлік шеберлігі жақсы, режиссурасы да жақсы, балаларға арналған фильмдерге қарағанда көрінісі әлдеқайда қызықты. Бірақ оның ішкі түбінде шизофрения бар. Бір жағынан, бұл балалар мен жасөспірімдер үшін қызықты ойын-сауық, екінші жағынан, бұл соғыс туралы күлкілі қиял, оның күрделілігі оңай метафоралармен түсіндірілмейді". Роджер Эберт Chicago Sun Times газетінде "оқиға отбасылық комедияға айналдырылғандықтан, шындықтың осыған ұқсас екендігіне күмәнданамын" деп, негізінен жағымсыз пікір білдірді. Ол өкінішін былай жеткізді: "Нгуеннің филді атуға мүмкіндігі бар, бірақ ол оны жасамауға шешім қабылдайды, Вьетконгтың кез келген мүшесі айтқан диалогты пайдаланып: "Мен бұл әскерге филдерді, әсіресе ұшатындарды ату үшін кірмедім". "Операция Дэмбо Дроп" отбасылық фильм ретінде көңіл көтеретін фильм. Тарих ретінде бұл ұятсыз". "Мен "Дэмбо Дроп" операциясын қатты реализммен көрсетуді талап етпеймін. Бұл ондай фильм емес. Мен тіпті пилдің парашюты ашылмағанда Лиотта оны құтқару үшін еркін құлап түсетін көрініске де алаңдамаймын. Мені алаңдататын жайт – біздің тарихымыздың бір бөлігі қайта жазылып, қарапайымдастырылып жатыр, біз кинотеатрларда біз үшін жақсы аяқталмаған соғыста жеңіске жеттік". Роджер Эберт, Chicago Sun Times. Джанет Маслин The New York Times газетінде фильмнің "өзін моральдық жағынан қысымға салмаса, жағымды түрде зиянсыз" екенін жазды, сондай-ақ ол "филді жылжытудың логистикалық қиындықтарына назар аударады. Одан басқа, сюжеті аз, бірақ филді ұшақтан лақтырып тастау идеясы жеткілікті күмән тудырады". Джо Лейдон Variety журналына жазған хатында "Дэмбо Дроп" операциясы "жақсы жасалған және қызықты фильм, ол әртүрлі ұрпақтарға тартымды" деді. "Гловердің ролі жақсы ойналған, Лиоттамен арасындағы қарым-қатынас өте қызықты". Ол сондай-ақ "Рассел Бойдтың тамаша операторлық жұмысы мен Рик Лазарринидің сенімді аниматроникасы" үшін мақтау айтты. Лос-Анджелес Таймс газетінің жазушысы Кевин Томас "Дэмбо Дроп" операциясын "отбасылық оқиғалар туралы қызықты комедия" деп қарастырды. Ол фильмді "Рассел Бойд керемет суретке түсірді" және "Саймон Винсердің белсенді, тиімді режиссерлігімен Гловер, Лиотта, Лири және т.б. негізінен формулалық материалды тірілту үшін қажетті толық бейнелеуді көрсетеді" деп ойлады. Entertainment Weekly басылымына жазған Лиза Шварцбаум фильмге оң "B" бағасын берді және фильмді "нақты оқиғаға негізделген тұжырымдама, бұл таңқаларлық – Вьетнам фильмдері осыған жетті ме? Бірақ кем дегенде Диснейдің төрт аяқты жануары ештеңе айтпаудың қадірін біледі, ал Лири, әлі де қызықты мотор аузы, айналасында фил болған кезде темекі шегуге немесе сүгенуге болмайды" деді. Питер Стэк San Francisco Chronicle газетінде жазған хатында фильмді "барлық жердегі трейлерлер көрсеткендей қорқынышты фильм емес. Бірақ бұл өте қызық" және "Гловер мен Лиотта, тамаша комедиялық актерлер болмаса да, бір-бірін шынайы қызу ойнайды, екеуі де бұқаралық емес миссияны басқару үшін жарысады, бұл филді 200 мильдік мүмкін емес орман жерінен таудағы ауылға жеткізу" деді. "Чикаго трибьюн" газетінің Джин Сискел фильмге "қырқырайтқан" деп қарап, "Мен оны толықтай сатып алмаймын" деп жауап берді. Ол сондай-ақ ашық базардағы сахнаны "фильмдердегі әлемдегі ең қауіпті кәсіп; қала көшелерінде жеміс сату" деп мазақ етті. Гари Камия The San Francisco Examiner газетінде фильмді "көрерменге зор жүктейтін филдің тынысы" деп тікелей айтты. Ол "ең күшті көз жасының манипуляциясы мен бірнеше қызықты көріністердің өзі "Думбоны" оның стилсіздігі мен фабрикалық сезімінен құтқара алмайды" деп сендірді. The Austin Chronicle газетінің сыншысы Джой О'Брайан теріс пікір білдірмей, "Операция Дэмбо Дроп – өте жауапсыз фильм, режиссер Винсердің басқа табысты фильмі Free Willy сияқты жасалған" деді. Ол фильмде "логикасыз сценарий, тұрақсыз актерлік ойын, нашар режиссура немесе Вьетнам соғысының қырқындарын тым қарапайымдау" сияқты көптеген кемшіліктер бар екенін айтты. Ол сөзін былай аяқтады: "Операция Дэмбо Дроп – апаттық қателік, көрерменге бір ғана сұрақ тудырады: "Олар не ойлап отырды?"". Леонард Малтин фильмді "күтпеген жерде керемет" деп бағалады және Вьетнам соғысы туралы оқиғалардың "Дисней отбасылық фильмі үшін ерекше таңдау болғанын және осы себепті сөздердің жоқтығын және Лиридің мінезін жұмсартуын" түсіндірді.

Кассалық жинақ

Фильмнің премьерасы 1995 жылдың 28 шілдесінде АҚШ-та кең форматта кинотеатрларда өтті. Алғашқы көрсетілім аптасында фильм 2,980 кинотеатрда көрсетіліп, 6,392,155 долларлық табыспен 6-орынға ие болды. Екінші аптасында фильмнің кірісі 33,2%-ға төмендеп, 4,271,252 долларға жетті. Сол аптаның соңында фильм 2,158 кинотеатрда көрсетілді, 9-орынға түсіп, бірақ үздік ондыққа кірді. "Су әлемі" фильмі 13,452,035 долларлық кассалық түсіммен бірінші орында қалды. Фильм 21 апталық прокатта жалпы билет сатылымы бойынша 24,670,346 долларлық кіріс тапты. 1995 жылдың қорытындысы бойынша фильм кассалық көрсеткіштер бойынша 67-орынды иеленді.

Үй медиасы

Фильм алғаш рет 1996 жылдың 19 наурызында VHS форматында жарық көрді. Фильмнің 1 аймақтық кодты кең экранды нұсқасы 2003 жылдың 6 мамырында АҚШ-та DVD-де шығарылды және жабық субтитрлер, Dolby Digital 5.1 дыбыстық жүйе, француз тіліндегі дыбыс жолы, испан тіліндегі субтитрлер және толық экран (1.33:1) опциясын қамтиды. 2016 жылдың 26 сәуірінде фильм Blu-ray форматында Disney Movie Club эксклюзиві ретінде шығарылды.