Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
16-18 ғасырлардағы Үнді-Ислам сәулеті
16th–18th century Indo Islamic architecture
Мұғал сәулеті – бұл 16, 17 және 18 ғасырларда Үнді субконтинентіндегі Моғол империясының аумағында дамыған Үнді-Ислам сәулетінің бір түрі. Ол Үндістандағы бұрынғы мұсылман әулеттерінің сәулеттік стильдерінен, сондай-ақ Иран және Орталық Азия сәулеттік дәстүрлерінен, әсіресе Тимурид сәулетінен пайда болды. Акбардың (1556-1605 жылдары билеген) тұсында кеңінен таралған Үнді сәулетінің ықпалы да оған енгізіліп, үйлестірілді. Брунейдегі Омар Али Сайфуддин мешіті де Мұғал әсерінде салынған.
Mughal architecture is the type of Indo Islamic architecture developed by the Mughals in the 16th, 17th and 18th centuries throughout the ever changing extent of their empire in the Indian subcontinent. It developed from the architectural styles of earlier Muslim dynasties in India and from Iranian and Central Asian architectural traditions, particularly Timurid architecture. It also further incorporated and syncretized influences from wider Indian architecture, especially during the reign of Akbar (r. 1556–1605). In Brunei, the Omar Ali Saifuddien Mosque also incorporates Mughal influences.
Жалпы
Моғол сәулетінің ерекшелігі – кеңістіктер мен беттердің мұқият сызықтық бөлінуіне басымдық берілген, сәнді стильдегі құрылыстар. Бұл, ертедегі Үнді-Ислам сәулетіне тән элементтердің үш өлшемді үйлесімінен өзгешеленеді. Түс қолдану да салыстырмалы түрде шектеулі болды, негізгі назар жоғары сапалы, жылтыратылған материалдармен беттерді әрлеуге жасалды. Дөңгелек күмбездер мен огивалық аркалар ең жиі кездесетін элементтердің бірі еді. Күмбездер мен аркалардан өзге, трабеатты құрылыстың жергілікті дәстүрі де жалғасты, әсіресе сарайлар сияқты діни емес сәулетте. Тағы бір ерекшелік – ақ мрамормен қатар, құрылыс материалы ретінде қызыл құмтас қолданылуы. Бұл, бұрынғы Үнді-Ислам сәулетіндегі кірпіштің басымдығын ығыстырды, бірақ құрылыс материалдары аймаққа қарай өзгерді. Әшекейлеу көбінесе плитка немесе тас арқылы жасалған. Таспен инкрустация жасау әдісі де кең таралды. Бұл техника Италиядағыдан тәуелсіз түрде осы аймақта дамыды, бірақ басқа жерлерде де белгілі болды. Діни сәулетте Бабур мешіттері де бұрынғы Тимурид мешіттерінің үлгісін ұстанды – биік кіреберіс порталы (пиштак), аула және үлкен орталық күмбезбен жабылған дұғахана, оның екі жағында кішкентай күмбездермен жабылған дәліздер болды. Мұның мысалы – Панипаттағы мешіті. Қабырғалы қаланың құрылысы 1569 жылы басталып, 1574 жылы аяқталды. Онда императордың әлеуметтік, саяси және діни бірлікке қол жеткізу мақсатына куә болатын, діни және діни емес ең әдемі ғимараттар орналасқан. Басты діни ғимараттар – үлкен Джама мешіті және Сәлім Чишти мазары. 1576 жылы Ақбар Гуджарат пен Декан үстінен жеңіске жеткенін еске алу үшін Буланд Дарваза, яғни Ұлылық қақпасын салды. Оның биіктігі 40 метр, жерден 50 метр биіктікте орналасқан. Құрылыстың жалпы биіктігі жер бетінен шамамен 54 метрді құрайды. Фатхпур Сикридегі харамсара – патшайымдардың тұратын жері. Харамсараға кіреберіс Хвабгах жағынан, галерея қатары арқылы бөлінген. Әбульфазлдың «Айн-и Акбари» еңбегінде айтылғандай, харемнің ішін аға және белсенді әйелдер күзеткен, ал сыртында евнухтар, ал одан әрі адал раджпут сақшылары орналасқан. Жодабай сарайы – Фатхпур Сикридегі харамсараның ең ірі сарайы, ол кішігірім харамсаралармен байланысты. Басты кіреберіс екі қабатты, фасадан шығып, балконы бар кіреберіске алып келетін шатыр құрайды. Ішінде бөлмелермен қоршалған төртбұрышты аула бар. Бөлмелердің бағаналары түрлі-түрлі индуисттік мүсіндік мотивтермен әшекейленген.
Mughal architecture is distinguished by an elegant style in which careful linear divisions of spaces and surfaces took priority over the more three dimensional combination of elements that distinguished earlier Indo Islamic architecture. The use of colour was also relatively restrained, with emphasis instead on finishing surfaces with high quality, polished materials. Bulbous domes and ogive arches were among the most prominent recurring elements. In addition to domes and arches, the local tradition of trabeate construction also continued, especially in secular architecture like palaces. Another distinguishing characteristic was the use of red sandstone as a building material, along with white marble. This replaced the prominence of brick in earlier Indo Islamic architecture, though construction materials still varied depending on the region. Decoration was commonly executed in tile or stone. was the technique of decorating with inlaid stone. It developed in this region independently from the Italian technique that is widely known elsewhere. In religious architecture, Babur's mosques also followed the designs of earlier Timurid mosques, with a tall central entrance portal (pishtaq), a courtyard, and a prayer hall covered by a large central dome flanked by side aisles covered by smaller domes. An example of this is his mosque at Panipat. The construction of the walled city was started in 1569 and completed in 1574. It contained some of the most beautiful buildings – both religious and secular which testify to the Emperor's aim of achieving social, political and religious integration. The main religious buildings were the huge Jama Masjid and small Tomb of Salim Chisti. Buland Darwaza, also known as the Gate of Magnificence, was built by Akbar in 1576 to commemorate his victory over Gujarat and the Deccan. It is 40 metres high and 50 metres from the ground. The total height of the structure is about 54 metres from ground level. The Haramsara, the royal seraglio in Fatehpur Sikri was an area where the royal women lived. The opening to the Haramsara is from the Khwabgah side separated by a row of cloisters. According to Abul Fazl, in Ain i Akbari, the inside of Harem was guarded by senior and active women, outside the enclosure the eunuchs were placed, and at a proper distance there were faithful Rajput guards. Jodha bai Palace is the largest palace in the Fatehpur Sikri seraglio, connected to the minor haramsara quarters. The main entrance is double storied, projecting out of the facade to create a kind of porch leading into a recessed entrance with a balcony. Inside there is a quadrangle surrounded by rooms. The columns of rooms are ornamented with a variety of Hindu sculptural motifs.
Салим Шыстының қабірі
Салим Чишти қабірі Үндістандағы моғол архитектурасының ең көрнекті үлгілерінің бірі ретінде әйгілі, ол 1580 және 1581 жылдары салынған. 1571 жылы мешіт аумағының бұрышында салынған қабір – верандасы бар шаршылы мәрмәр бөлме. Мавзолейдің ішіндегі кенотафтың айналасында тамаша өрнектелген торы бар. Бұл жерде суфи ғалымы, Аджмерлік Хуажа Мойнуддин Чиштинің ұрпағы Салим Чишти (1478 – 1572) жерленген. Ол Сикри төбесіндегі үңгірде өмір сүрген. Ақбар бұл кесенені суфи ғалымына деген құрметінің белгісі ретінде салған, себебі ол Ақбардың ұлының дүниеге келетінін болжаған.
The Tomb of Salim Chishti is famed as one of the finest examples of Mughal architecture in India, built during the years 1580 and 1581. The tomb, built in 1571 in the corner of the mosque compound, is a square marble chamber with a verandah. The cenotaph has an exquisitely designed lattice screen around it. It enshrines the burial place of the Sufi saint, Salim Chisti (1478 – 1572), a descendant of Khwaja Moinuddin Chishti of Ajmer, who lived in a cavern on the ridge at Sikri. The mausoleum, constructed by Akbar as a mark of his respect for the Sufi saint, who foretold the birth of his son.
Бегум Шахи мешіті
Бегум Шахи мешіті – Пәкістанның Лахор қаласындағы Ескі қалада орналасқан 17 ғасырдың басындағы мешіт. Мешіт 1611-1614 жылдар аралығында Моғол императоры Джахангирдің анасы, Мариам Уз Замани салғызған және Лахордың моғол дәуіріндегі ең ерте жазылған мешіті болып табылады.
The Begum Shahi Mosque is an early 17th century mosque situated in the Walled City of Lahore, Pakistan. The mosque was built between 1611 and 1614 during the reign of Mughal Emperor Jahangir by his mother, Mariam Uz Zamani, and is Lahore's earliest dated Mughal era mosque.
И'тимад-уд-Дауланың қабірі
I'timād ud Daulah қабірі – Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Агра қаласындағы мазар. Оны көбінесе "асыл қазына сандығы" деп сипаттайды, кейде "Бачча Тадж" деп атайды, себебі И'тимад уд Дауланың мазары Тадж Махалдың эскизі саналады.
The tomb of I'timād ud Daulah, is a mausoleum in the city of Agra in the Indian state of Uttar Pradesh. Often described as a "jewel box", sometimes called the "Bachcha Taj", as the tomb of I'timād ud Daulah is often regarded as a draft of the Taj Mahal.
Шах Жахан
Шах Жахан өзінің билігін көрсету үшін бұрынғылары сияқты алып ескерткіштер салудың орнына, әсем ескерткіштер салдырды. Бұрынғы құрылыс стиліне тән күш пен ерекшелік Шах Жахан тұсында нәзік әдемілікке және егжей-тегжейліліктің жетілдірілуіне жол берді, бұл оның билігі кезінде Агра, Дели және Лахор қалаларында салынған сарайларда көрініс тапты. Мысалдардың ішінде Аградағы Тадж-Махал, оның әйелі Мумтаз-Махалдың кесенесі, бас сәулетшісі Устад Ахмад Лахори, панджаби мұсылман кіреді. Агра бекінісіндегі Моти мешіті (Жеміс мешіті) және Делидегі Джама мешіті, соңғысы оның Ұлы визирі Саадулла ханның қадағалауымен салынған, ол да панджаби мұсылман, оның дәуіріндегі маңызды ғимараттар. Олардың орналасуы мен сәулеті жағымды әсер мен кеңдік сезімін, сондай-ақ бөліктердің үйлесімді пропорциясын қамтамасыз ету үшін мұқият ойластырылған. Шах Жахан Лахор бекінісіне кіретін Моти мешіті, Шиш Махал және Наулаха павильоны сияқты ғимараттарды да қайта жаңартып, жөндеу жұмыстарын жүргізді. Ол Татта қаласында өзінің атымен аталатын Шахжахан мешітін де салдырды (бұл мешіт моғол сәулетімен емес, парсы сәулетінің ықпалымен салынған Сафави және Тимурид сәулетінің стилінде салынған). Шах Жахан өзінің жаңа астанасы Шахжаханабадта, қазіргі Ескі Делиде Қызыл бекініс салдырды. Қызыл құмтастан салынған Қызыл бекініс Диван-и-Аам және Диван-и-Хас сияқты ерекше ғимараттарымен танымал. Оның Лахордағы билігі кезінде императордың сарай дәрігері болған Шейх Илмұддин Ансари салған Вазир Хан мешіті де салынды. Бұл мешіт ішкі бетінің әрбір бөлігін жабатын бай әшекейлерімен танымал. Шах Жаханның әмірлерінің атқарган жалпы жұмыстарына Әли Мардан хан, Илмұддин Вазир хан, Хан и Дауран Насири хан және Карталаб хан Декани кірді.
Rather than building huge monuments like his predecessors to demonstrate their power, Shah Jahan built elegant monuments. The force and originality of this previous building style gave way under Shah Jahan to a delicate elegance and refinement of detail, illustrated in the palaces erected during his reign at Agra, Delhi and Lahore. Some examples include the Taj Mahal at Agra, the tomb of his wife Mumtaz Mahal, under the chief architect Ustad Ahmad Lahori, a Punjabi Muslim. The Moti Masjid (Pearl Mosque) in the Agra Fort and the Jama Masjid at Delhi, the latter built under the supervision of his Grand Vizier, Saadullah Khan, a Punjabi Muslim, are imposing buildings of his era, and their position and architecture have been carefully considered so as to produce a pleasing effect and feeling of spacious elegance and well balanced proportion of parts. Shah Jahan also renovated buildings such as the Moti Masjid, Sheesh Mahal and Naulakha pavilion, which are all enclosed in the Lahore Fort. He also built a mosque named after himself in Thatta called Shahjahan Mosque (not built in the Mughal architecture, but in Safavid and Timurid architecture that were influenced by the Persian architecture). Shah Jahan also built the Red Fort in his new capital at Shah Jahanabad, now Old Delhi. The red sandstone Red Fort is noted for its special buildings Diwan i Aam and Diwan i Khas. Another mosque was built during his tenure in Lahore called Wazir Khan Mosque, by Shaikh Ilm ud din Ansari who was the court physician to the emperor. It is famous for its rich embellishment which covers almost every interior surface. Overall public works by high nobles of Shah Jahan's amirs included Ali Mardan Khan, Ilmuddin Wazir Khan, Khan i Dauran Nasiri Khan, and Kartalab Khan Deccani.
Тадж-Махал
Тадж-Махал 1632 және 1653 жылдар аралығында император Шах Джахан әйелі Мүмтаз-Махалдың естелігі үшін, ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасы ретінде салынған. Моғол дәуірінің ең әсем безендірілген мешіті саналатын Вазир Хан мешіті, каши-кари деп аталатын күрделі фаянс плиткаларымен және моғол дәуірінің ең тегіс фрескаларымен әшекейленген ішкі беттерімен әйгілі. 2009 жылдан бері мешіт Ага Хан Мәдениет Трасты мен Пәнджаб үкіметінің жетекшілігімен кең ауқымды қайта жаңартудан өтуде.
The Taj Mahal, a World Heritage Site was built between 1632 and 1653 by the emperor Shah Jahan in memory of his wife Mumtaz Mahal Considered to be the most ornately decorated Mughal era mosque, Wazir Khan Mosque is renowned for its intricate faience tile work known as kashi kari, as well as its interior surfaces that are almost entirely embellished with elaborate Mughal era frescoes. The mosque has been under extensive restoration since 2009 under the direction of the Aga Khan Trust for Culture and the Government of Punjab.
Шалимар бақтары
Бұл Пәкістанның Пәнджаб провинциясының астанасы Лахорда орналасқан Моғол бақша кешені. Бақтар Моғол империясының өнер және эстетикалық жақтан гүлденген кезеңімен сабақтас. Бақшаның құрылысы 1641 жылы император Шахжахан тұсында басталып, 1642 жылы аяқталды. 1981 жылы Шалимар бақтары ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілді, себебі олар Моғол бақша дизайнының дамуының шыңына жеткенін көрсетеді. Оның стиліне Орталық Азияның Тимурид сәулеті күшті ықпал еткен, ол Шахжаханның Балх және Самарқан маңындағы жорықтарынан кейін таныстырылды. Сонымен қатар, бұл кешендегі геометриялық кірпіш жұмысы – Мұғал дәуірінің мешіттері үшін ерекше әшекейлік элемент болып табылады.
It is a Mughal garden complex located in Lahore, capital of the Pakistani province of Punjab. The gardens date from the period when the Mughal Empire was at its artistic and aesthetic zenith. Construction of the gardens began in 1641 during the reign of Emperor Shah Jahan, and was completed in 1642. In 1981 the Shalimar Gardens were inscribed as a UNESCO World Heritage Site as they embody Mughal garden design at the apogee of its development. Its style is heavily influenced by Central Asian Timurid architecture, which was introduced after Shah Jahan's campaigns near Balkh and Samarkand. and is also notable for its geometric brick work a decorative element that is unusual for Mughal period mosques.
Шахи Хаммам
Шахи Хаммам – 1635 жылы император Шах Джаханның тұсында Пәкістанның Лахор қаласында салынған парсы стиліндегі монша. Мұғал сарайының бас дәрігері, Илам уд-дин Ансари, ол кеңінен Вазир Хан деп танылған. Бұл моншалар Вазир Хан мешітінің күтілуі үшін вақф, яғни қайырымдылық қор ретінде салынған.
Shahi Hammam is a Persian style bath which was built in Lahore, Pakistan, in 1635 C. E. during the reign of Emperor Shah Jahan. It was built by chief physician to the Mughal Court, Ilam ud din Ansari, who was widely known as Wazir Khan. The baths were built to serve as a waqf, or endowment, for the maintenance of the Wazir Khan Mosque.
А. Қ.
Аурангзебтің (1658–1707) билігі тұсында төртбұрышты тас пен мрамордың орнына кірпіш немесе қиыршық тас жабылып, сылақпен әшекейленді. Шрирангапатна мен Лакхнауда кейінгі Үнді-Мұғал сәулетінің мысалдары кездеседі. Ол Лахор бекінісіне қосымшалар жасады, сондай-ақ кейіннен оның есімімен аталатын он үш қақпаның біреуін (Аламгир) салдырды.
In Aurangzeb's reign (1658–1707) squared stone and marble was replaced by brick or rubble with stucco ornament. Srirangapatna and Lucknow have examples of later Indo Mughal architecture. He made additions to the Lahore Fort and also built one of the thirteen gates which were later named after him (Alamgir).
Бадшахи мешіті
Лахордағы Бадшахи мешітін Моғол империясының алтыншы императоры Аурангзеб тапсырыс берген. 1673 және 1674 жылдар аралығында салынған бұл мешіт – ең ірі Моғол мешіті және императорлық мешіттердің соңғысы.
The Badshahi Mosque in Lahore, Pakistan, was commissioned by the sixth Mughal Emperor Aurangzeb. Constructed between 1673 and 1674, it is the largest Mughal mosque and the last of the imperial mosques to be built.
Қосымша ескерткіштер
Бұл кезеңдегі қосымша ескерткіштер Аурангзебтің императорлық отбасынан шыққан әйелдермен байланысты. Дарьягандждегі әсем Зинат әл-Мәсжидтің құрылысын Аурангзебтің екінші қызы Зинат әл-Нисса бақылады. Аурангзебтің 1671 жылы қайтыс болған қарындасы Рошан Ара. Рошанара Бегумның кесенесі мен оны қоршаған бақ көп жыл бойы күтімсіз қалды және қазір күйреудің жоғары сатысында тұр.
Additional monuments from this period are associated with women from Aurangzeb's imperial family. The construction of the elegant Zinat al Masjid in Daryaganj was overseen by Aurangzeb's second daughter Zinat al Nissa. Aurangzeb's sister Roshan Ara who died in 1671. The tomb of Roshanara Begum and the garden surrounding it were neglected for a long time and are now in an advanced state of decay.
Биби ка Мақбара
Биби Ка Макбара – император Аурангезебтің 17 ғасырдың соңында Махараштра штатының Аурангабад қаласында сүйікті бірінші әйелі Дилрас Бано Бегумға құрмет көрсету үшін салған кесенесі. Кейбір мәліметтер бойынша, кейін ол Аурангезебтің ұлы Азам Шахтың қамқорлығына алынған. Бұл Тадж-Махалдың көшірмесі және оны Тадж-Махалдың бас дизайнері Ахмет Лахоридің ұлы Ата Улла жобалаған.
Bibi Ka Maqbara was a mausoleum built by Emperor Aurangzeb, in the late 17th century as a loving tribute to his first wife, Dilras Bano Begum in Aurangabad, Maharashtra. Some accounts suggest that later it was taken care by Azam Shah, son of aurangzeb. It is a replica of the Taj Mahal, and was designed by Ata Ullah, the son of Ahmed Lahori, who was the principal designer of the Taj Mahal.
Лалбаг бекінісі
Лалбаг бекінісі (кейде "Орангабад бекінісі" деп те аталады), Бангладештің Дакка қаласының оңтүстік-батыс бөлігіндегі Буриганга өзені жағасында орналасқан Моғол сарай-бекінісі. Оның құрылысы 1678 жылы Аурангезебтің ұлы Азам Шах билік құрған кезде басталды.
Lalbagh Fort (also known as "Fort Aurangabad"), a Mughal palace fortress at the Buriganga River in the southwestern part of Dhaka, Bangladesh, whose construction started in 1678 during the reign of Aurangzeb's son Azam Shah.
Суннери мешіті
Сүнхри мешіті – Пәкістанның Лахор қаласының қоршалған қаласындағы кеш Моғол дәуірінің мешіті. Сүнхри мешіті 1753 жылы Мұхаммед Шах билік еткен кезде, империя төмендеп бара жатқанда салынған.
Sunehri Mosque is a late Mughal era mosque in the Walled City of Lahore, Pakistan. Sunehri Mosque was built in 1753 when the empire was in decline, during the reign of Muhammad Shah.
Сафдар Жангтың қабірі
1754 жылы аяқталған Сафдар Жунг қабірі – моғол сәулетінің соңғы мысалдарының бірі.
The Tomb of Safdar Jung completed in 1754 is one of the last examples of Mughal Architecture.
Бау-бақшалар
Моғол бақтары – моғолдар ислам стилінде салған бақтар. Бұл стильге парсы бақшаларының ықпалы тиді. Олар шарбағ құрылымында салынған, яғни төртбұрышты бақ жоспары, Құранда айтылған жұмақтың төрт бағына негізделген. Бұл стиль адамның табиғаттың барлық элементтерімен толық үйлесімде өмір сүретін, жер бетіндегі идеалды ортаны бейнелеуді мақсат етеді. Төртбұрышты бақ жолдармен немесе ағын су арқылы төрт кіші бөлікке бөлінеді. Қоршалған аумақтарда түзу сызықты жоспарлар кеңінен қолданылады. Бақтардағы ерекше белгілеріне бассейндер, фонтандар және каналдар жатады. Моғол бақтарының белгілі мысалдары – Кабул қаласындағы Бағ-и Бабур, Тадж Махал маңындағы Мехтаб Бағ бақтары, Хумаюн мазарындағы бақтар, Лахордағы Шалимар бақтары, Вах қаласындағы Вах бақтары, Праяграждағы Хусро Бағ, сондай-ақ Харьяна штатындағы Пинжор бақтары. Джамму және Кашмирдегі алты Моғол бағының (Пари-Махал, Нишат Бағ, Шалимар Бағ, Чашме Шахи, Веринаг бағы, Ачабал бағы) жиынтығы ЮНЕСКО-ның Үндістандағы Дүниежүзілік мұра тізіміне енуге үміткерлер тізімінде бар.
Mughal gardens are gardens built by the Mughals in the Islamic style. This style was influenced by Persian gardens. They are built in the char bagh structure, which is a quadrilateral garden layout based on the four gardens of Paradise mentioned in the Qur'an. This style is intended to create a representation of an earthly utopia in which humans co exist in perfect harmony with all elements of nature. The quadrilateral garden is divided by walkways or flowing water into four smaller parts. Significant use of rectilinear layouts are made within the walled enclosures. Some of the typical features include pools, fountains and canals inside the gardens. Some famous examples of Mughal gardens are the Bagh e Babur at Kabul, Mehtab Bagh gardens at the Taj Mahal, gardens at Humayun's Tomb, Shalimar Gardens at Lahore, Wah Gardens in Wah , Khusro Bagh at Prayagraj, as well as Pinjore Gardens at Haryana. The ensemble of six Mughal Gardens of Jammu and Kashmir (Pari Mahal, Nishat Bagh, Shalimar Bagh, Chashme Shahi, Verinag Garden, Achabal Gardens) are on the tentative list of UNESCO World Heritage Sites in India.
Көпірлер
Шахи көпірі, Жоунпур Моғол императоры Акбардың билігі тұсында салынған. Моғол императоры Акбар Шахи көпірін салуға бұйрық берді, ол 1568–69 жылдары Муним хан тарапынан аяқталды. Көпірді салуға төрт жыл кетті. Оны ауған сәулетшісі Афзал Али жобалаған.
Shahi Bridge, Jaunpur was constructed during the reign of the Mughal Emperor Akbar. Mughal Emperor Akbar ordered the construction of the Shahi Bridge, which was completed in the year 1568–69 by Munim Khan. It took four years to complete the bridge. It was designed by Afghan architect Afzal Ali.