Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қоғамдық шыршалар түрі
ағаш түрі
Species of conifer
the tree species
Cedrus atlantica, Атлас кедрі, – қайындылар (Pinaceae) тұқымдасының ағаш түрі, Марокконың Риф және Атлас тауларында (Орта Атлас, Жоғары Атлас) және Алжирдің Телл Атласында өседі. Көптеген қазіргі дереккөздер оны жеке түр ретінде, Cedrus atlantica деп қарастырады, бірақ кейбір дереккөздер оны Ливан кедрінің (C. libani subsp. atlantica) асты түрі деп есептейді.
Cedrus atlantica, the Atlas cedar, is a species of tree in the pine family Pinaceae, native to the Rif and Atlas Mountains of Morocco (Middle Atlas, High Atlas), and to the Tell Atlas in Algeria. A majority of the modern sources treat it as a distinct species Cedrus atlantica, but some sources consider it a subspecies of Lebanon cedar (C. libani subsp. atlantica).
Сипаттама
Толық өскенде, Атлас кедрі - ірі қылқан жапырақты мәңгі жасыл ағаш, (сирек 40 метрге) дейін биіктігі жетеді, діңінің диаметрі 5 метрге жетеді. Ол Ливан кедрінің басқа түрлеріне барлық қасиеттері бойынша өте ұқсас; айырмашылықтарды байқау қиын. Орташа конус мөлшері көбінесе кішірек болады (бірақ 12 см-ге дейін жетеді).
Fully grown, Atlas cedar is a large coniferous evergreen tree, (rarely 40 m) tall, with a trunk diameter of It is very similar in all characters to the other varieties of Lebanon cedar; differences are hard to discern. The mean cone size tends to be somewhat smaller (although recorded to 12 cm,
Экология
Атлас кедрі тау беткейлерінде ормандарды құрайды, көбінесе таза ормандарда немесе алжирлік шырша (Abies numidica), Juniperus oxycedrus, мәңгі жасыл емен (Quercus ilex) және Acer opalus түрлерімен аралас орналасады. Бұл ормандар жойылып бара жатқан Барбария макакасының (Macaca sylvanus) тіршілік ортасын қамтамасыз етеді. Бұл макака – Марокконың солтүстігінде және Алжирде тарихқа дейінгі дәуірде әлдеқайда кең таралған примат. Қазіргі уақытта Мароккода әлемдегі ең үлкен Атлас кедрінің жалпы ауданы бар, ол елдің ылғалды аймақтарында, Орта Атлас жотасының айналасында, шығыс және Солтүстік Жоғары Атлас жотасында, сондай-ақ Батыс және Орталық Риф тау жотасында кең орманды құрайды. Қазіргі уақытта оның жалпы ауданы шамамен 163 000 гектарды құрайды, оның ішінде 115 000 гектары (80%) Орта Атлас тауларында орналасқан. Бұл түрге адамның пайдалануы, ағаш жинау және өрттер қауіп төндіреді. 1927 жылға дейінгі деректер тек Орта Атлас тауларында Атлас кедрінің санының көп болғанын көрсетеді (150 000 гектардан астам). Риф тауларында бұрын ең үлкен кедр ормандары болған, бірақ қазіргі кезде ормандар әлдеқайда кішкентай, Мароккодағы кедр ормандарының 15%-ын құрайды. Жақында Ифран провинциясында орманды қайта ағаштандыру бойынша үлкен науқандар өтті. Алжирде Атлас кедрінің саны күрт азайып келеді. 1966 жылғы деректерге сәйкес, бұл түр 23 000 гектарды мекендеп, Кабилиядағы Джурджура таулары мен Аурес таулары айналасында орман құрады. Алайда, қазіргі уақытта өрттер мен адамның пайдалануына байланысты 15 000 гектардан аз жерді мекендейді деп күтілуде.
Atlas cedar form forests on mountainsides at , often in pure forests, or mixed with Algerian fir Abies numidica, Juniperus oxycedrus, holm oak Quercus ilex, and Acer opalus. These forests can provide habitat for the endangered Barbary macaque (Macaca sylvanus), a primate that had a prehistorically much wider distribution in northern Morocco and Algeria. Currently, Morocco has the highest total surface of Atlas cedar in the world, and it forms vast forests in the humid zones of the country, around the Middle Atlas range, the oriental and Northern High Atlas range, and in the Western and Central Rif mountain range. The current total area is around 163,000 hectares, of which around 115,000 hectares (80%) are situated in the Middle Atlas mountains. The species is in danger from human use, wood harvesting and fires. Data that go back to 1927 show higher number of Atlas cedars (more than 150,000 hectares) in the Middle Atlas mountains only. The Rif mountains had one of the largest cedar forests in the past, but forests nowadays are much smaller, 15% of the total cedar forests in Morocco. Recently massive reforestation campaigns have taken place in the region of Ifrane Province. In Algeria, the Atlas cedar has been in significant decline. According to data from 1966 the species inhabited 23,000 hectares, forming forests around the Djurdjura Mountains in Kabylie and Aures Mountains. However, it is expected that it currently inhabits fewer than 15,000 hectares owing to extensive fires and human use.
Орман шаруашылығы
Францияның оңтүстігінде ағаш өндіру мақсатында, негізінен C. atlantica түрінен кедр плантациялары құрылды.
Cedar plantations, mainly with C. atlantica, have been established in southern France for timber production.