Ұшқыш киімі: тарихы мен дамуы

Кіріспе

Толық денеге арналған киім

Ұшу костюмі – әскери ұшақтар, планерлер және тікұшақтар сияқты ұшақтармен ұшқан кезде киілетін толық денеге арналған киім. Бұл костюмдер әдетте киген адамды жылы ұстауға, сонымен қатар ыңғайлы болуына (көп қалталары бар) және беріктігіне (жанармайдан қорғайтын материалдан жасалған) арналған. Оның сыртқы түрі көбінесе комбинезонға ұқсас. Әскери ұшу костюмінде шендік белгілер де болуы мүмкін. Кейде арнайы күштер оны жақын арадағы шайқаста немесе кемеге шабуылдау, тексеру және тәркілеу жағдайларында жауынгерлік киім ретінде пайдаланады, себебі ол өте ыңғайлы.

Тарих

Авиация жылытылмаған ашық кабиналарда дамығандықтан, жылы киімге қажеттілік тез туды, сондай-ақ маневрлер кезінде заттардың жоғалып кетпеуі үшін түймелермен, қысқыштармен немесе молниямен жабылатын көп қалталар да қажет болды. Әртүрлі типтегі ұшқыштардың киімдері мен шалбарлары жасалды, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ұшқыштар суықтың алдын алу үшін былғарыдан жасалған екі бөліктен тұратын киімдерді жиі киеді, себебі олар ауа ағынынан және биіктіктегі суықтан қорғайтын. Тезірек уақытта былғары беріктігі мен ұшу кезіндегі бұтақтардан, мысалы, көтерілу және қону кезіндегі жәндіктерден қорғауының арқасында танымал болды, сондай-ақ сол кездегі қарапайым роторлық және тік қозғалтқыштардың майынан да қорғайтын. Бірінші дүниежүзілік соғыста ұшқыштарға өздерінің жеке қорғаныш киімдерін сатып алуға рұқсат берілді. Австралиялық авиатор Фредерик Сидни Коттонның Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Батыс майданындағы жоғары және төмен температурадағы ұшу тәжірибесі оны 1917 жылы революциялық «Сидкот» костюмін жасауға итермеледі, бұл костюм ұшқыштардың кабинада жылуды сақтау мәселесін шешті. Бұл ұшу костюмі RAF-та 1950 жылға дейін кеңінен қолданылды. Бір күні Коттон жұмыс киімінде ұшып, басқа ұшқыштар сияқты суық сезінбегенін байқады және бұл киімге сіңген май мен майға байланысты деп түсіндірді. Ол осы әсерді үш қабаттан жасады: жұқа жүнді қаптама, Берберри (габардин) сыртынан ауа өткізбейтін жібекпен бөлінген, бұл костюмді Лондондағы Робинсон мен Кливерде жасап, «Сидкот» деген атпен 8 гинеяға (£8 8с) сатты. Оның тиімділігі белгілі болғаннан кейін, былғары пальтоларға жасалған тапсырыстар «Сидкот» костюміне ауыстырылды. Ауа райы нашар болғанда, оны тізеге дейін жететін терілі етікпен киюге болады, ал ұзақ ұшуларда электрмен қыздырылатын желетке, қолғаптар және жел терісінен жасалған генератормен қуатталатын аяқ киімдермен жақсартуға болады (бірақ қолғаптардағы сымдар жыртылса немесе кернеуден жарақаттар пайда болса). Бұл киім қой терісінен тігілген, тізеден биік, иірілген ботинкамен және қапталған қаптамамен бірге киілетін. Осының барлығы стандартты формамен киілетін. RAF үшін электрмен қыздырылатын костюмдер жасалды, бірақ оларды бомбалаушылар мен биік метеорологиялық ұшақтар аз мөлшерде қолданды. Жауынгерлік ұшқыштардың кабинасы шектеулі болғанымен, RAF бомбалаушылар экипажы ұшу костюміне оқшауланған Ирвинг былғары қой терісінен жасалған жакеттер мен шалбарларды қоса алатын. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде, Lion Apparel компаниясы General Electric компаниясымен бірлесіп, патрульдік және бомбалаушы экипаждар үшін электрмен қыздырылатын костюмдерді енгізді, олар әдетте 30 000 футтан (9144 м) биіктікте ұшатын, онда ауа температурасы мұздай болып, металлға тиген дене терісі бірден қатып қалуы мүмкін. Жабық және қысыммен жабдықталған кабиналар пайда болғаннан кейін, үлкен былғары және қой терісінен жасалған киімдердің қажеттілігі азайды. Мысалы, 1944 жылы Еуропада жұмыс істейтін Боинг В 17 Flying Fortress ұшқыштары, навигаторлары мен бомбалаушылары жабық және жылытылған кабинаға байланысты офицерлік формаларын А 2 ұшқыштар жакетінің астында ыңғайлы киеді, бірақ белдік атқыштарына электрмен жылытылған костюмдер қажет болды, өйткені олар ашық терезе арқылы атып жіберді. Боинг В 29 Суперфортресс ұшағы Жапонияға қарсы соғыста пайда болған кезде, қашықтан басқарылатын үйлестірілген қару мұнараларымен бірге, толық қысымдағы экипаж кабинасы үлкен ұшу жабдықтарын ескірген. Бомбалаушы ұшқыштары ұшқыштарға арналған киімдерді ұшу киімдері ретінде кие алса, жауынгерлік ұшқыштарға әдеттегі ұшақ пилотының тығыз шектерінде жұмыс істейтін киім қажет болды. AN S 31 ұшу костюмі АҚШ армиясының әуе корпусы үшін әзірленді және екі түймелі көкірек қалтасы мен екі түймелі аяқ қалтасы болды, оларға отыру орнынан кіруге болады. АҚШ-тың әскери-теңіз флоты сәл өзгеше модельді қолданған, онда тікұшақпен қисық қалталар болған. Желге төзімділік пен өртке қарсы қорғаныс үшін жүн немесе тығыз тоқылған мақта қолданылған. Соғыстың басында қысқа мерзімді өртке қарсы қорғаныс қажеттілігі көрсетілді. Технология дамыған сайын өртке қарсы қорғаныш костюмі, қалқан, күзет көзілдірігі, маска, қолғап және аяқ киім жасалып, қолданылды. Аяқ киім көбінесе ұшқан жағдайда экипаж мүшесі ұшатын елдегі азаматтық аяқ киімге ұқсайтын етіп кесілуі мүмкін. Сонымен қатар, бомбалаушы ұшақтардың экипаждарын ұшқан ошақтардан қорғау үшін флаковый жакет...

As aviation developed in unheated open cockpits, the need for warm clothing quickly became apparent, as did the need for multiple pockets with closures of buttons, snaps, or zippers to prevent loss of articles during maneuvers. Various types of flight jackets and pants coverings were developed and, during World War I, leather two piece outfits were common among pilots to ward off the chill caused by slipstream and the cold of low oxygen high altitude flying. Leather quickly became the preferred material due to its durability and the protection it offered against flying debris such as insect strikes during climb outs and landings, and oil thrown off by the simple rotary and inline motors of the time. In World War, while motoring clothing was supplied pilots were allowed to provide their own protective clothing by private purchase. The Australian aviator Frederick Sidney Cotton's experience on the Western Front in WWI with high level and low temperature flying led Cotton in 1917 to develop the revolutionary new "Sidcot" suit, a flying suit which solved the problem pilots had in keeping warm in the cockpit. This flying suit, with improvements, was widely used by the RAF until the 1950s. Cotton had flown in his working overalls one day and noticed that he had not gotten as cold as the other pilots and attributed this to the oil and grease that had soaked into the overalls. He recreated the effect by three layers: a thin fur liner separated from a Burberry [gabardine] outer by airproof silk which he had made up by Robinson & Cleaver in London and advertised under the Sidcot name at 8 guineas (£8 8s). When its effectiveness became known orders for leather coats were cancelled in favour of the SidCot In extreme conditions thigh high fur boots could be worn with it, and on long flights it could be enhanced with electrically heated waistcoat, gloves and boot inner soles powered by a windmill generator (though flexing broke the wires in the gloves, and over voltage caused burns)

In the mid 1930s RAF standard flight suit was a variation on the Sidcot made of rubberised linen in a grey green colour with a detachable fur collar; a zip had replaced buttons. This was paired with sheepskin lined knee high suede boots and a quilted liner could be added. All this was worn over the standard uniform. Electrically heated suits were developed for the RAF but only used in small numbers by bomber and high altitude meteorological aircraft While fighter pilots were limited in cockpit space, RAF bomber crew could add insulated Irving leather sheepskin jackets and trousers over their flying suit

By the time World War II started in earnest, electrically heated suits were introduced by Lion Apparel in conjunction with General Electric for patrol and bomber crews who routinely operated at high altitudes above 30,000 feet (9144 m), where air temperatures could get so cold that flesh could freeze instantly to any metal it touched. As enclosed and pressurized cabins came into operation, the necessity of bulky leather and shearling jackets and pants began to fade. For example, pilots, navigators, and bombardiers of a Boeing B 17 Flying Fortress operating in Europe in 1944 comfortably wore their officer's uniforms under an A 2 flight jacket, due to the enclosed and heated cabin; but the waist gunners needed electrically heated suits, as they fired their guns through open window gunports. When the Boeing B 29 Superfortress was introduced in the fight against Japan, along with remote controlled coordinated gun turrets, the fully pressurized crew cabin made bulky flight gear obsolete. Where bomber pilots could wear their service uniforms as flight gear, fighter pilots needed a uniform that functioned in the tight confines of the typical fighter plane cockpit. The AN S 31 flight suit was developed for the US Army Air Corps and featured two button down breast pockets and two button down shin pockets that could be accessed from the sitting position. The US Navy used a slightly different model that featured slanted pockets with zippers. The material used was either wool or tight weave cotton for wind resistance and fire protection. The need for short duration fire protection was demonstrated early during that war. As technology advanced, the fire protective flight suit, helmets, goggles, masks, gloves and footwear were designed and used. The footwear often could be cut to appear like civilian shoes in the country where the crew member would land if shot down. Flak jackets were also developed to give bomber crews some protection from flying shrapnel, though these increased the overall weight of the airplane and reduced the effective bombload that could be carried. With the era of jet flight and improved focus on safety; however, fully fire retardant materials were required. It was also simpler to make a one piece suit when it would potentially have to fit over existing clothing or various types of under garments. Also, with the coming of jet flight came the development of the G suit, a special kind of flight suit (worn alone or in combination with a traditional flight suit) that protected the wearer from the physical stress of acceleration by compressing the body to keep blood from pooling in the legs. As the pilot executed high G combat maneuvers, their blood would be pulled from their head and shift downwards into their lower body, starving the brain of oxygen and causing a blackout. The G suit was designed to allow some retention of blood in the pilot's head, allowing them to execute high G turns for sustained periods of time. In the 1950s and 1960s, even more specialized suits needed to be developed for high altitude surveillance (such as with the U 2 and Lockheed SR 71 Blackbird aircraft) and space flight. These would include full pressurization, and would be the precursor to today's space suits.

Қазіргі стандарттар

Әуе және теңіз күштерінің көпшілігі үшін стандартты болып табылатын қазіргі ұшу костюмі Nomex-тен жасалған, ол жеңіл және отқа төзімді, арамид талшықтарынан тоқылған мата. Бұл материалдың жалынды тоқтату қабілеті оны өрт кезінде ұшқыштарды қорғау үшін өте ыңғайлы етеді. Костюм көбінесе жасыл немесе шөлді түсті болады, және арнайы жабдықтарды сақтау үшін бірнеше қалтасы бар (мысалы, ұшақтың жоспарланған ұшу маршрутын сақтауға арналған жамбастағы мөлдір пластикалық қалта), бірақ түсі, стилі және тілімі әр елде әртүрлі. АҚШ әскерилерінің қазіргі үлгідегі ұшу костюмі CWU 27/P болып табылады және ол сары жасыл және шөлді қоңыр түсте қол жетімді. Азаматтық авиация үшін арналған коммерциялық ұшу костюмдері де бар, олар көбінесе тікұшақ экипажы (ұшқыштар емес, мысалы, ұшу инженерлері, парамедиктер және медбикелер), акробатикалық ұшқыштар және практикалық "форма" қажет ететін басқалар қолданады. Қазіргі CWU 27/P ұшу костюмінде бірнеше қалта болғанымен, барлық қалталар костюмнің алдыңғы бөлігіне, қолдарына немесе аяқтарына орналасқан. Костюмнің артқы бөлігінде қалталар жоқ. Бұл конструкция киген адам отырғанда (мысалы, ұшақтың кабинасында) қалталарға оңай қол жеткізуге мүмкіндік береді және отырған адамның артқы қалтадағы заттарға (мысалы, әмиянға) отыруын болдырмайды. АҚШ Теңіз корпусының әскери қызметшілері Ирак және Ауғанстанда көптеген көлік патрульдері мен жердегі ұрыс операциялары кезінде ұшу костюмдерін киген, өйткені олардың стандартты камуфляж киімдері отқа төзімді болмаған. Жердегі персонал арасында жалынға төзімді ұйымдық жабдық (FROG) енгізілгеннен кейін ұшу костюмдері енді қолданылмайды, ол стандартты камуфляж киімдеріне ұқсайды.

Ғарышқа ұшу

NASA ғарышкерлері NASA T 38 ұшақтарында жаттығу кезінде немесе ұшу кезінде бір бөліктен тұратын ұшу костюмін киеді. Қазіргі уақытта ғарышкерлер киетін ұшу костюмі көк түсті және Nomex-тен жасалған. Орбиталық ғарыш айлағы мен Халықаралық ғарыш станциясында қазір кең таралған «жеңсіз орта» ғарышқа ұшу кезінде шорт пен поло киім сияқты көбірек бейресми киім киюге мүмкіндік берді. STS 5-тен STS 51 L-ге дейін экипажтар ашық көк түсті ұшу костюмдері мен ұшыру/қайта кіру кезінде оттегілік шлем киді. Аполлон экипаждары маңызды емес іс-шаралар кезінде ақ 2 бөліктен тұратын бета матадан жасалған киім киді, ал ұшыру, айға қарай инъекция, айға көтерілу/түсу және ғарыштан тыс қызмет кезінде толық A7L қысымды костюмін киеді. Меркурий және Близнецов экипаждары миссия барысында, Близнецов 7-ні қоспағанда, ғарыш костюмдерін киді. Ұшқыштар мен ұшқыштар экипажы әртүрлі түсті ұшу костюмдерін пайдаланады. Мысалы, NASA экипаждары жаттығу кезінде көк түсті ұшу костюмдерін функционалдық форма ретінде киеді. Олар ұшып көтерілгенде және қайта кіргенде/қонғанда киетін қызғылт түсті костюмдер төтенше жағдайда анық көріну үшін жасалған. Температураны реттеу үшін ғарышқа шығу кезінде ақ костюм киіледі. NASA-ның Лэнгли зерттеу орталығындағы астронавт емес ұшқыштар экипажы көк түсті, ал Драйден ұшу зерттеу орталығындағы экипаж жасыл немесе шөлдік қоңыр түсті киім киеді, ал барлық жаңа костюмдер шөлдік қоңыр түсті болып шығады.