Рейган әкімшілігінің Латын Америкасы мен Кариб аймағындағы пропаганда операциясы

Кіріспе

Латын Америкасы және Кариб теңізі елдері үшін арналған қоғамдық дипломатия кеңсесі (S/LPD немесе ARA/LPD) – Рональд Рейган әкімшілігі тұсында АҚШ-та құрылған ведомствоаралық үгіт-насихат ұйымы. Оны кубалық-американдық Отто Райх құрды және басқарды, ол Фидель Кастроның жақтас емес еді. Теориялық тұрғыдан алғанда, S/LPD Мемлекеттік департамент басшылығымен жұмыс істеді, бірақ конгресс жүргізген тергеулер оның тікелей түрде Ақ үйдің Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің полковнигі Оливер Нортқа есеп бергенін анықтады. S/LPD Орталық барлау қызметінің үгіт-насихат сарапшыларымен және Армияның психологиялық операциялар мамандарымен бірлесіп, «ақ үгіт» деп аталатын ақпаратты таратуға тырысты. Осының мақсаты – қоғамдық пікірге ықпал ету және Конгрессті Рейган әкімшілігінің Никарагуадағы сандинистер үкіметіне қарсы әскери науқанын қаржыландыруды жалғастыруға итермелеу болды. Ақпараттық ағымды журналистерге жасырын түрде жіберу арқылы Никарагуаның «қаупін» күшейтіп көрсетуге және АҚШ қолдаған Контра партизандарын Никарагуа үкіметімен күресіп жатқан «бостандық жолындағылар» деп көрсетуге тырысты. S/LPD АҚШ газеттерінде жарияланған, Рейганды қолдайтын мақалаларды жасады, оларға жалған авторлардың есімдерін қосты. Сондай-ақ, сандинистер режимін ұятқа салуға немесе оған қарсы шығуға бағытталған оқиғаларды да жазды. Прессаны манипуляциялаудан бөлек, S/LPD Рейганды қолдайтын лоббилік топтар мен Контра соғысын қолдаған саяси ұйымдарға да ақпарат жеткізді. Рейганның қайта сайлануы қарсаңында S/LPD Никарагуаға советтік МиГ әуе кемелері келгені туралы хабар таратты. Журналистер «атаулары жасырын қалған барлау деректеріне» сілтеме жасай отырып, бұл ақпаратты АҚШ-тың барлық бұқаралық ақпарат құралдарында қайталап, демократ сенаторды Никарагуаға қарсы әуе шабуылы мүмкіндігін талқылауға итермеледі. Алайда, кейіннен бұл хабардың жалған екені анықталды. Кейіннен бірнеше журналист бұл ақпаратты Рейхтің кеңсесі бергенін мойындады. «Майами Геральд» газетінің хабарлауынша, S/LPD Никарагуаның кеңестік одақтан химиялық қару сатып алғаны туралы да қаңқу сөз таратты. Newsweek журналы журналистерге жоғары деңгейдегі сандинистердің есірткі саудасына қатысқандығы туралы айтқанын, бірақ АҚШ-тың есірткі қызметкерлері мұндай айыптауды растайтын дәлелдер жоқ екенін мәлімдеді. 1985 жылдың 13 наурызында Ақ үйдің коммуникация директоры Пэт Бьюкененге «Тек көздер үшін» деген жазбада S/LPD Контраларды қолдау мақсатындағы «Ақ үгіт» операциясының соңғы нәтижелерімен мақтанды. S/LPD екі күн бұрын жарық көрген Wall Street Journal газетіндегі сандинистерге қарсы мақаланы жазуға көмектескенін, Фред Френсистің Контралар туралы «позитивті мақаласын» дайыздауға көмектескенін, ол NBC телеарнасында кеше эфирге шықты; Вашингтон Пост және Нью-Йорк Таймс газеттері үшін Контра көшбасшыларының авторлығымен жарық көретін мақалалар жазды; S/LPD рөлін жасыру үшін «аралық буып» Контра көшбасшысы үшін кең ауқымды медиа-тур ұйымдастырды; және сандинистерді ұятқа салуға мүмкіндік беретін Мемлекеттік департаменттің телеграммасын жариялауға дайындалды: «Бұл телеграмма кешкі жаңалықтарда пайда болса, таң қалмаңыз». Жазбада «Никарагуа қиындыққа дайын» деген мақаланы S/LPD «консультанты» жазғаны, бірақ «ресми түрде бұл кеңсе оның дайындалуына қатысы жоқ» екені ескертілді. Бірнеше аптадан кейін, журнал Никарагуа туралы Рейхтің ұнатпаған жаңалықтарын жариялағаннан кейін, S/LPD басшысы редакторға ашулы хат жазып, «Қиындыққа дайын» бағанын мақтады және жаңалық «Сандинисттік үгіт-насихаттың қайталауы» деп шағымданады. Бұл айыптаудың өзі ерсіліктің белгісі болды, өйткені Райхтің өзі кеңсесінің жасырын түрде көмектескен үгіт-насихатын «қайталады» екенін мақтанды. Бұқаралық ақпарат құралдарындағы манипуляциядан және ақпарат ағынынан бөлек, S/LPD-ні қысым көрсету және зорлық-зомбылыққа салуда да айыптады. Рейх 1984 жылдың сәуір айында CBS телеарнасына барып, Орталық Американы қамтуына қатысты ұзақ шағымдануға тырысты. Президент Рейганға жолдаған хабарламасында мемлекеттік хатшы Джордж П. Шулц бұл кездесуді «қоғамдық дипломатия кеңсесінің американ халқына түсетін ақпараттың сапасын жақсартуға көмектесетін іс-әрекетінің мысалы» деп сипаттады. «Бұл жағдай соңғы бірнеше айда ондаған рет қайталанды». Алты айдан кейін Райх Ұлттық қоғамдық радионың оннан астам тілшісімен және редакторымен Никарагуа туралы олардың жағымсыз хабарлары туралы кездесті. NPR сыртқы істер жөніндегі тілшісі Билл Бузенбергтің айтуынша, «Райх басқа да газеттерге және ірі телеарналарға осындай сапарлар жасағанын мақтанды. Райх басқаларын өздерінің кейбір тілшілерін ауыстыруға көндіргенін айтты». Бузенберг 1987 жылғы сұхбатта S/LPD басшысының пікірлерін «қорқытуға жасалған есептелген әрекет» деп бағалады. 1985 жылдың жазында S/LPD АҚШ тілшілері сандинистер ұсынған әйелдерден жыныстық қызметтер алғанын, олардың бұл әрекеттеріне байланысты жағымды хабарлар жазғанын көрсеткен жалған ақпаратты таратуға көмектесті. New York журналына Рейх: «Бұл тек әйелдер ғана емес», – деді; «гей тілшілер үшін олар ер адамдарды әкеледі». S/LPD бас контролер жүргізген тергеуден кейін заңсыз деп жарияланды. 1987 жылдың 30 қазанындағы есепте S/LPD «тыйым салынған, жасырын үгіт-насихат әрекеттеріне қатысқан, агенттік ақпараттық қызметінің қабылданған шегінен шығып кеткені» айтылды. S/LPD сонымен қатар «Конгресс санкцияламаған жарнамалық немесе үгіт-насихат мақсатында федералдық қаражатты пайдалануға тыйым салатын Мемлекеттік департаменттің жылдық қаражатындағы шектеуді бұзды». АҚШ-тың жоғары лауазымды шенеунігі оның әрекеттерін «әскерилер қарсылас немесе жау территориясында жүргізетін үлкен психологиялық операция» деп сипаттады. Бұл бағдарламаның көп бөлігін «Майами Геральд» газетінің тілшісі Альфонсо Чарди жариялады.

The Office of Public Diplomacy for Latin America and the Caribbean (S/LPD or ARA/LPD) was an intra agency propaganda organization established in the United States during the administration of Ronald Reagan. It was founded and managed by the Cuban American Otto Reich, an ardent opponent of Fidel Castro. In theory, the S/LPD operated under the auspices of the Department of State, but congressional investigations later determined it reported directly to Reagan's National Security Council aide in the White House, Colonel Oliver North. The S/LPD collaborated with Central Intelligence Agency propaganda experts and Army psychological operations specialists to disseminate what it called "white propaganda" with the goal of influencing public opinion and spurring Congress to continue to fund the Reagan administration's military campaign against Nicaragua's Sandinista government. By covertly disseminating intelligence leaks to journalists, it sought to trump up a Nicaraguan "threat," and to sanctify the U. S. backed Contra guerrillas fighting Nicaragua's government as "freedom fighters." The S/LPD drafted pro Reagan op ed pieces that ran under fabricated bylines in U. S. newspapers. It also planted stories designed to embarrass or contradict the Sandinista regime. In addition to manipulating the press, the S/LPD also supplied information to pro Reagan lobbying groups and political organizations that favored the Contra war. On the eve of Reagan's re election, the S/LPD spread the story that Soviet MiG fighter jets were arriving in Nicaragua. With journalists citing unnamed "intelligence sources", the story was repeated throughout the U. S. media and spurred a Democratic senator to discuss a possible airstrike against Nicaragua. However, the story later turned out to be a hoax. Several journalists later acknowledged they had been handed the story by Reich's office. According to the Miami Herald, the S/LPD also spread a rumor that Nicaragua had acquired chemical weapons from the Soviets. Newsweek reported that it told reporters that high level Sandinistas were involved in drug trafficking, but US drug officials said there was no evidence for such a charge. In a March 13, 1985 "Eyes Only" memo to Pat Buchanan, then White House Communications Director, the S/LPD bragged about the recent results of its "White Propaganda" operation in support of the Contras. The S/LPD said it helped write an anti Sandinista column for the Wall Street Journal that had run two days earlier; assisted in a "positive piece" on the Contras by Fred Francis that aired the night before on NBC; wrote op eds for the Washington Post and New York Times that would run with the bylines of Contra leaders; arranged an extensive media tour for a Contra leader "through a cut out" (to hide the S/LPD's role); and prepared to leak a State Department cable that would embarrass the Sandinistas: "Do not be surprised if this cable somehow hits the evening news." The memo said that the Wall Street Journal column, "Nicaragua is Armed for Trouble", was written by an S/LPD "consultant", but cautioned that "officially, this office had no role in its preparation." Weeks later, after the Journal published a news report on Nicaragua that Reich disliked, the S/LPD chief wrote an angry letter to the editor touting the "Armed for Trouble" column and complaining that the news report was "an echo of Sandinista propaganda." It was an audacious charge since Reich himself was "echoing" propaganda his office had covertly boasted to have assisted in. Besides media manipulation through planted stories and leaks, the S/LPD was also accused of cajoling and bullying. Reich visited CBS in April 1984 to complain at length about its Central America coverage. In a memo to President Reagan, Secretary of State George P. Shultz described the meeting as an example of "what the Office of Public Diplomacy has been doing to help improve the quality of information the American people are receiving. It has been repeated dozens of times over the past few months." Six months later, Reich met with a dozen National Public Radio reporters and editors about their allegedly biased Nicaragua coverage. According to NPR Foreign Affairs correspondent Bill Buzenberg, "Reich bragged that he had made similar visits to other unnamed newspapers and major television networks Reich said he had gotten others to change some of their reporters in the field." Buzenberg told me in a 1987 interview that he viewed the S/LPD chief's comments as a "calculated attempt to intimidate." In the summer of 1985, it helped circulate a specious story suggesting that US reporters received sexual favors from Sandinista provided prostitutes in return for favorable coverage. "It isn't only women", Reich told New York magazine; for gay journalists, they would procure men. The S/LPD was declared illegal after an investigation by the Comptroller General, who wrote in an October 30, 1987 report that the S/LPD engaged in "prohibited, covert propaganda activities, beyond the range of acceptable agency public information activities". The S/LPD also violated "a restriction on the State Department's annual appropriations prohibiting the use of federal funds for publicity or propaganda purposes not authorized by Congress." A senior U. S. official described its activities as "a huge psychological operation of the kind the military conducts in denied or enemy territory." The program was largely exposed by the reporting of Alfonso Chardy at The Miami Herald.