Рудольф Лингенс: Логикалық тұжырымдамадағы ойша туылған кейіпкер

Кіріспе

Рудольф Лингенс – логик Готтлоб Фреге жасаған, қазіргі заманғы аналитикалық философтар табиғи тілдің индекстік сипаттамасын көрсететін гипотетикалық жағдайда қолданатын ойдан шығарылған кейіпкер. Ол Готтлоб Фреге индексикальдарды алғашқы жүйелі түрде талқылаған кезде жасалған. Фрегенің индексикальдар туралы талқылауын жалғастырған көптеген философтар, атап айтқанда Джон Перри, Дэвид Льюис және Роберт Сталнакер, өз пікірлерін жеткізу үшін Лингенсті пайдаланды.

Өзге көзқарастар

Лингенс алғаш рет Фрегедің ықпалды «Ой» («Der Gedanke») эссесінде пайда болды. Мырза Лингенс Лео Питермен бірге көрінеді. Екеуі де доктор Густав Лаубеннің жарақаттануына алаңдайды, кейін Герберт Гарнер қосылады, ол Густав Лаубеннің 1875 жылғы 13 қыркүйекте дүниеге келгенін біледі. Фреге өз талқылауында «Мен» сияқты жеке есімдер мен индексикальдардың қалай жұмыс істейтінін және олардың мағынасымен (немесе ұсыну тәсілімен) қалай байланысты екенін қарастырады. Рудольф Лингенс Фреге және индексикальдар туралы кейінгі әдебиетте бірнеше рет кездеседі. Ол Джон Перридің 1977 жылғы ықпалды мақаласында («Демонстративтер туралы Фреге») кездеседі, онда Перри бізден Лингенсті Стэнфордтағы Бас кітапханада өзінің толық биографиясын оқуға келген амнезиямен ауыратын адам ретінде көзге елестетуді сұрайды. Биографияны оқығаннан кейін Лингенс Рудольф Лингенс туралы мол деректерге ие болады, бірақ ол өзінің Лингенс екенін (біз айтатындай) түсінбейді. Бұл жерде біз табиғи тілдің индексикальдық сөздерін – ол өзі – пайдаланамыз, Лингенске қандай білім жетіспейтінін көрсетуге тырысамыз; және осы білімді білдіру үшін мұндай индексикальдық сөздерді пайдалану қажеттілік тудырады. Индексикальдық туралы философиялық әдебиеттің көп бөлігі Перридің қиялдағы сценарийінде Лингенске жетіспейтін ақпараттың «негізінен индексикальдық» сипатын түсіндіруге бағытталған. Өзін білдіру үшін өзіне индексикальдық сілтеме қажет ететін көзқарастар – мысалы, Лингенс «Мен Рудольф Лингенспін» деп айту арқылы білдіретін сенім – көбінесе de se көзқарастар деп аталады. Философтар Дэвид Льюис және Роберт Сталнакер Перридің талқылауын қолдайды. Лингенс Дэвид Льюистің 1979 жылғы мақаласында («Attitudes de dicto and de se») және Роберт Сталнакердің 1981 жылғы мақаласында («Индексикальдық сенім») қайтадан пайда болады. Сталнакер өз мақаласында Лингенс – Бернард Дж. Орткатттың туысы екенін айтады, бұл кейіпкерді бастапқыда В.В. Куин де дикто және де ре атрибуция арасындағы айырмашылықты көрсету үшін жасаған.

Lingens first appeared in Frege's influential essay 'Thought' ('Der Gedanke', published in Beiträge zur Philosophie des deutschen Idealismus I (1918–19), pp. 58–77). Mr. Lingens appears in the company of Leo Peter. Both are concerned with Dr. Gustav Lauben's having been wounded, and are later joined by Herbert Garner who is possessed of the knowledge that Gustav Lauben was born on 13 September 1875. Frege's discussion is concerned with how proper names and indexicals like 'I' function and how they are connected with the sense (or mode of presentation) that, on his account, each speaker who uses them associates with them. Rudolph Lingens makes a number of appearances in the subsequent literature on Frege and on indexicals. Notably, he occurs in an influential 1977 paper by John Perry ('Frege on Demonstratives'), in which Perry asks us to imagine Lingens as an amnesiac in Main Library at Stanford who comes to read a complete biography of himself. By reading the biography, Lingens comes to have a rich body of factual information about Rudolph Lingens, but he still fails to realize that (as we would put it) he himself is Lingens. Here we resort to natural language indexicals—he himself—to try to express what knowledge it is Lingens lacks; and our resort to such indexicals for expressing this knowledge seems to be ineliminable. Much of the philosophical literature on indexicality is concerned with trying to explicate the apparently "essentially indexical" character of the information Lingens lacks in Perry's imagined scenario. Attitudes that essentially require indexical reference to oneself to express—such as the belief Lingens would express by saying I am Rudolph Lingens'—are often called de se attitudes. Philosophers David Lewis and Robert Stalnaker pick up on Perry's discussion. Lingens reappears in David Lewis's 1979 paper on the topic ('Attitudes de dicto and de se) and also in a 1981 paper by Robert Stalnaker ('Indexical Belief'). In his paper, Stalnaker suggests that Lingens is the cousin of Bernard J. Ortcutt, a character originally created by W. V. Quine to illustrate the distinction between de dicto and de re attitude ascriptions.