Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгр физиологы және патологы Франц Тангль (Будапешт, 1866 жылғы 26 қаңтар – Будапешт, 1917 жылғы 19 желтоқсан), Венгрия ғылым академиясының мүшесі болған. Патолог Пол Клеменс фон Баумгартенмен бірге оның есімімен аталатын Баумгартен-Тангль заңының авторларының бірі.
Hungarian physiologist and pathologist
Franz Tangl (Budapest, January 26, 1866 – Budapest, December 19, 1917), was a Hungarian physiologist and pathologist, member of the Hungarian Academy of Sciences. Along with pathologist Paul Clemens von Baumgarten, the eponymous Baumgarten Tangl law is named after him.
Академиялық мансабының алғашқы жылдары
Тангль 1866 жылы Будапештте тоқымашының ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Будапешт университетінде оқып, медицина мамандығы бойынша диплом алды. Содан кейін ол жалпы ауруханалар мен медициналық мекемелерде бір жылдық тәжірибеден өтті, ал 1887 жылы жарты жылды Киль қаласында гистологиямен айналыса отырып өткізді. Осы жылдың 1 сәуірінде ол Граз медицина мектебінің эмбриология бөлімінде гистология ассистенты қызметіне тағайындалды. Кейіннен ол шетелде оқу үшін Шордан Зсигмонд стипендиясын алды, Тюбинген университетінде Пауль Клеменс фон Баумгартеннің ассистенті ретінде бактериологияны зерттеді. Осы уақытта ол Роберт Кох пен Людвигтің басшылығымен Берлиндегі Кранкенхаус ам Урбан ауруханасында қысқа мерзімге дәрігер болып жұмыс істеді. Осы кезеңде Баумгартен-Тангль заңының негізі қаланды. Тюбинген университетінің профессоры Вальтер Флеминг оған лекция оқуға шақырды, бірақ ол 1891 жылы туған жерін сағынып үйіне қайтып келді.
Tangl was born the son of a cloth maker in Budapest in 1866. He attended the University of Budapest and graduated with a degree in medicine. He next was provided with a one year traineeship for general hospitals and medical institutions, and spent half a year in 1887 in Kiel, dealing primarily with histology. On April 1 of the same year, he received a post as an assistant in histology in the medical school’s embryology division at Graz. Eventually he received the Schordann Zsigmond scholarship to study abroad, the study of bacteriology as an assistant to Paul Clemens von Baumgarten at the University of Tübingen. At the same time, he worked as a doctor for a short period of time at the Krankenhaus am Urban hospital in Berlin while studying under Robert Koch and Ludwig. It was at this time he laid the foundations for the Baumgarten Tangl law. University of Tübingen’s Professor Walter Flemming offered him a position as a lecturer, but he returned home due to homesickness in 1891.
Жануарлардың физиологиясы және тамақтандыру станциясы
1896 жылы ол Венгрия Корольдік жануарлар физиологиясы және тамақтандыру эксперименталды станциясын құруға бастама көтерді және оның директоры болды. Бұл 1901 жылдан бері техникалық ғылымдағы маңызды қадам деп есептеледі. Станция 1896 жылдың соңында Ветеринариялық академияның Фармакология институты мен Патология институты арасында салынған шағын үйde қызметін бастады. Бірінші қабатта эксперименттік ат қорасы, ал екінші қабатта екі кішкентай зертхана, салмақ өлшеу бөлмесі және пәтер орналасқан еді. Бірнеше жылдың ішінде станция бұл ғимараттан өсіп тасыды, содан кейін 1901 жылы екі қабатты жаңа ғимаратқа (қазіргі 4 Kitaibel Pál көшесі) көшірілді.
1896 he created the initiative for the Hungarian Royal Animal Physiology and Feeding Experimental Station of which he became the director. This is considered a breakthrough in technical science from 1901. The station started to function in the end of 1896 in a small house built between the Institute of Pharmacology and the Institute of Pathology of the Veterinary Academy. There was an experimental stable downstairs, and two small laboratories, a balance room, and an apartment on the first floor. This building was outgrown by the station in a few years, and in 1901 it was moved to a two storied new building (now 4 Kitaibel Pál Street).
Венгрия ғылым академиясы
1902 жылы Танль Венгрия ғылым академиясының корреспонденті болып, 1910 жылы онда тұрақты профессор атанды. Осы бірінші жылы Михаил Поланьи Патология және физиологиялық химия институтында оның лаборантының ассистенты болды. Танль оның зекілігін байқап, оған үш жылдық стипендия берді, бұл оның зерттеу саласына қадамын басуына көмектесті. Танль физиологияның физикалық химияның берік біліміне негізделуін қатаң талап еткендіктен, Поланьидің осы саладағы қызығушылығы арта түсті. 1903-1914 жылдары Танль Будапешт университетінің химия факультетінің медицина химиясы кафедрасын басқарды, бұл қызметке ол өзінің ізашары Плаósz Béla қаза болғаннан кейін тағайындалды. 1914-1917 жылдары Будапешт университетінде физиология профессоры болды. Сол кезде ол құстардың және олардың ұрықтарының дамуын, энергияны және метаморфоз кезіндегі жәндіктердің метаболизмін зерттеуге маңызды үлес қосты. Ол ветеринариялық медицина колледжінің физиология және биохимия, анатомия және гистология кафедраларын құрушылардың бірі болды. 1917 жылдың 19 желтоқсанында, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Будапешттегі жағдайдың шиеленіскен кезінде ол жұмысын жалғастырды, бірақ сол күні үйіне қайтып бара жатқанда, қате оққа түсіп, жұмыс орнынан бірнеше метр қашықтықта көз жұмды. 1917 жылдың 22 желтоқсанында Керепеси зиратына жерленді. Оның денесі 1954 жылы қайтадан қазылып алынып, Фаркасрети зиратына көшірілді.
In 1902, Tangl began as a correspondent to the Hungarian Academy of Science, and in 1910 became a regular professor there. This first year as a teacher, Michael Polányi was an assistant in his laboratory the Institute of Pathology and Physiological Chemistry. Tangl noticed his intelligence and got him a three year scholarship, which furthered a turn toward research itself. Tangl's insistence that physiology be based on sound knowledge of physical chemistry furthered Polanyi's interest in that area. 1903 1914, Tangle was appointed ordinarius in charge of medical chemistry at University of Budapest Chemistry Department following the death of the predecessor, Plósz Béla. From 1914 1917, he was regular professor of physiology at Budapest University. While there, he contributed significant research into the study of the development, bird embryo, energy and the metabolism of insects during metamorphosis. He was a founder of the College of veterinary medicine, Department of Physiology and Biochemistry, and Anatomy and Histology. On December 19, 1917, amidst troubles within Budapest due to the 1st World War, he continued his work, but later that afternoon, while he was going to go back home, he was shot by a stray bullet and he died on the spot, several meters outside his work place. 1917, December 22, he was buried in the Kerepesi Cemetery. His body was exhumed in 1954 and moved to the Farkasréti cemetery.
Таныс алу
Ол Венгрия табиғи тарих қоғамының арнайы физиология бөлімінің вице-президенті (1901-1903) және екі рет президенті (1907-1912, 1914-1916) болды. 1912 жылы ол өзінің еңбегі үшін король сарайынан кеңесші атағын алды. 1996 жылғы 28 мамырда Венгрия Корольдік жануар физиологиясы және тамақтандыру эксперименталды станциясының құрылғанына 100 жыл толуына орай, ветеринария ғылымдары университетінің хирургия және офтальмология кафедрасының қабырғасына Ласло Фесус, бас директор және Ласло В. Френйо, ректордың қатысуымен тақта орнатылды.
He was the Hungarian Natural History Society's vice president of Special Physiology (1901 1903) and president twice (1907 1912, 1914 1916). In 1912 he received recognition of his work from the King’s court, the title of councilor. A tablet was placed on the wall of the Department of Surgery and Ophthalmology, University of Veterinary Science on May 28, 1996, on the occasion of the centenary of the establishment of the Hungarian Royal Animal Physiology and Feeding Experimental Station with the participation of László Fésüs, director general, László V. Frenyó, rector.
Отбасы
Оның ағасы Тангль Кароли физик және Лорánd Эöтвöспен оқыған. Одан кейін ұлы Тангл Харанд, физиолог және дәрігер қалды.
His brother Tangl Károly was a physicist who studied under Loránd Eötvös. He was survived by his son Tangl Harand, a physiologist and doctor.