Кіріспе
Джек Кардифф (18 қыркүйек 1914 – 22 сәуір 2009) – британдық оператор, кино және теледидар режиссері, фотограф. Оның мансабы киноның даму барысында, үнсіз фильмдерден бастап, Technicolor-дегі алғашқы тәжірибелерге дейін, содан кейін жарты ғасырдан астам уақыт өткен соңғы туындыларға дейін жалғасты. Ол, ең алдымен, Пауэлл мен Прессбургердің ("Өмір мен өлім", "Қара Нарцисс" және "Қызыл туфлі") сияқты режиссерлерге жасаған әсерлі түсті түсірілімдерімен, Джон Хьюстонның ("Африка королевасы") және Альфред Хичкок ("Есаудың шатыры") фильмдеріндегі жұмысымен танымал. Ол режиссер ретінде де белгілі, әсіресе 1960 жылғы "Ұлдар мен ғашықтар" фильмі үшін "Оскар" сыйлығының "Ең үздік режиссер" номинациясына ұсынылған. 2000 жылы Британ империясы орденінің офицері атағымен марапатталды, ал 2001 жылы кино өнеріне қосқан үлесі үшін Академияның арнайы сыйлығына ие болды. Джек Кардиффтің өмірі мен жұмысына арналған деректі фильм "Камерамен: Джек Кардиффтің өмірі мен жұмысы" (2010) және Терри Джонсонның "Призма" (2017) сахналық пьесасы жарық көрді.
Jack Cardiff, (18 September 1914 – 22 April 2009) was a British cinematographer, film and television director, and photographer. His career spanned the development of cinema, from silent film, through early experiments in Technicolor, to filmmaking more than half a century later. He is best known for his influential colour cinematography for directors such as Powell and Pressburger (A Matter of Life and Death, Black Narcissus, and The Red Shoes), John Huston (The African Queen) and Alfred Hitchcock (Under Capricorn). He is also known for his work as a director – in particular, his critically acclaimed film Sons and Lovers (1960) for which he was nominated for the Academy Award for Best Director. In 2000, he was appointed as an Officer of the Order of the British Empire and, in 2001, he was awarded an Academy Honorary Award for his contribution to the cinema. Jack Cardiff's work is reviewed in the documentary film Cameraman: The Life and Work of Jack Cardiff (2010) and Terry Johnson's stage play Prism (2017).
Ерте өмір
Кардифф Норфолк графтығының Ұлы Ярмут қаласында Флоренс пен Джон Джозеф Кардиффтің ұлы ретінде дүниеге келді, олар эстрада әртістері болған. Ол өте ерте жасынан бастап актерлікпен айналысты, эстрадада да, көптеген нұсқаусыз фильмдерде де ойнады, соның ішінде "Ұлым, ұлым" (1918), "Биллидің раушаны" (1922), "Шотландия патшайымы Мэридің махаббаты" (1923) және "Тип Тоес" (1927) фильмдерінде. 15 жасында ол британдық халықаралық фильмдер компаниясы үшін оператордың көмекшісі, клаперші және өндіріс жұмыскері болып жұмыс істеді, оның ішінде Альфред Хичкоктың "The Skin Game" (1931) фильмі де бар.
Кино түсіру
1935 жылы Кардифф камера операторы және кейде суретші болып бітірді, көбінесе «Лондон фильмдері» компаниясында жұмыс істеді. Ол Ұлыбританияда Техниколорда түсірілген алғашқы фильм – «Таңғы қанаттар» (1937) фильмінің операторы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол халыққа арналған ақпараттық фильмдерде суретші болып жұмыс істеді. Ол Үндістан туралы бірнеше фильм түсірді, онда британдықтар Делидің жаңа елордасын көрсеткісі келді. Оның мансабындағы шешуші кезең – Пауэлл мен Прессбергердің «Полковник Блимптің өмірі мен өлімі» (1943) фильмінде екінші топ Техниколор операторы болып жұмыс істегені болды; олар Кардиффті соғыстан кейінгі Техниколор фильмі «Өмір мен өлім туралы» (1946) суретшісі ретінде жұмысқа алуға жеткілікті әсер етті. Олардың ынтымақтастығы «Қара нарцисс» (1947) фильмімен жалғасты, ол Кардиффке «Оскар» және «Алтын глобус» сыйлықтарын жеңіп әкелді, содан кейін «Қызыл туфли» (1948) фильмі түсірілді. Бұл фильмдер Кардиффтің талантына жоғары сұраныс тудырды, содан кейін көп бюджеттік фильмдер жасалды. 1995 жылы Британдық суретшілер қоғамы Кардиффке өмірінің жемісі үшін марапаттау жүлдесін табыс етті.
Режиссерлік жұмыс
1950 жылдардың аяғында Кардифф режиссерлік жұмысты бастады, "Өлімге ниет" (1958) және "Дәлелдер торы" (1959) фильмдерімен екі шағын жетістікке қол жеткізді. Оның Тревор Ховард, Венди Хиллер және Дин Стоквелл бас рөлдерде ойнаған Д. Х. Лоуренстің "Ұлдар мен махаббаттар" (1960) романының бейімделуі сыншылардың да, кассаның да назарына ілікті. Фильм жеті "Оскар" сыйлығына ұсынылды (соның ішінде Кардиффтің "Үздік режиссер" номинациясы) және Фредди Фрэнсис "Үздік қара-ақ түсіру операторы" номинациясында жеңіске жетті. Кардифф "Алтын глобус" сыйлығын "Үздік режиссер" ретінде алды.
Кейінгі өмірі
1960 жылдары режиссураға назар аударғаннан кейін, ол 1970 және 1980 жылдары АҚШ-тағы кең таралған коммерциялық фильмдерде жұмыс істей отырып, операторлыққа қайта оралды. Кардиффтің түсірген соңғы фильмдерінің бірі 2004 жылы Пайнвуд студиясында түсірілді, онда ол көрнекті актер сэр Джон Миллзді Маркус Диллистон режиссерлік еткен "Lights 2" атты қысқаметражды фильмде жарықпен суреттеді. Басты актер мен оператордың жасының қосындысы 186 жасқа тең болды, бұл рекордтық көрсеткіш.
Өлім
Кардифф 2009 жылдың 22 сәуірінде 94 жасында қайтыс болды, сол күні ол "Бесінші мушкетер" (1979) фильмінде бірге жұмыс істеген Кен Аннакин де қайтыс болды. Ол әйелі және төрт ұлынан аман қалды.
Фоторежиссер
Жыл Атауы Режиссер Ескертулер1939 Дели Ханс Нитер 1942 Ұлы мырза Хендель Норман Уокер 1946 Өмір мен өлім туралы Пауэлл мен Пресбургер 1947 Қара Нарцисс 1948 Қызыл туфлі 1949 Козерог астында Альфред Хичкок 1950 Қара Роза Генри Хатауэй 1951 Сиқырлы қорап Джон Боултинг Пандора және Ұшатын Голландиялық Альберт Левин Африка патшайымы Джон Хьюстон 1954 Жалбаңай графиня Джозеф Л. Манкивич 1956 Соғыс және бейбітшілік Король Видор 1957 Принц және шоу-қыз Лоренс Оливье Жоғалғандар туралы аңыз Генри Хатауэй 1958 Викингтер Ричард Флейшер 1961 Фанни Джошуа Логан 1973 Скалаваг Кирк Дуглас 1977 Принц және кедей Ричард Флейшер 1978 Нилдегі өлім Джон Гиллермин 1979 Бесінші мушкетер Кен Эннакин 1980 Ояну Майк Ньюэлл 1981 Аруақтар әңгімесі Джон Ирвин Соғыс иттері 1984 Алыс павильондар Питер Даффелл 1984 Конан жойқын Ричард Флейшер 1985 Мысықтың көзі Льюис Тиг 1985 Рамбо: Бірінші қан тамған бөлім II Джордж П. Косматос 1986 Тай Пан Дэрил Дюк 1987 Миллион долларлық құпия Ричард Флейшер
Мұра
Кардиффтің өмірі мен мансабы туралы толық метражды деректі фильм түсірілді, «Камерамен: Джек Кардиффтің өмірі мен жұмысы» (2010) Крейг Макколл режиссерлік жұмысы. Оның түсіріліміне 17 жыл кетті және Кардифф қайтыс болғаннан кейін ғана аяқталды. Фильмде Кардиффпен жасалған көптеген сұхбаттармен қатар, сэр Джон Миллс, Мартин Скорсезе, Тельма Шунмейкер, Кэтлин Байрон, Ким Хантер, Мойра Ширер, Лорен Баколл, Чарльтон Хестон және Кирк Дуглас сияқты тұлғалардың құрмет көрсетулері де бар. 2010 жылы бұл фильм Канн фестивалінде «Канн классикасы» ресми бағдарламасына, сондай-ақ сол жылғы тағы төрт маңызды кинофестивальға іріктелді. «Камерамен: Джек Кардиффтің өмірі мен жұмысы» 2014 жылы Ұлы Ярмут өнер фестивалі аясында көрсетілді, сонымен қатар фильмдерді түсіру алдындағы жарықтандыру жоспарлары ретінде түсірілген оның фотосуреттері де қоса тіркелді. Оның туған күнін тойлауға арналған шаралар қыркүйек айында, әсіресе Ұлы Ярмут қаласындағы Уақыт және Толқын мұражайында жалғасты. Кардиффтің өмірі 2017 жылы Терри Джонсонның «Призма» атты сахналық қойылымында да жан-жақты зерттелді.