Кіріспе

J. M. (John Michael) Cohen (5 ақпан 1903 – 19 шілде 1989) – еуропалық әдебиетті ағылшын тіліне көптеп аударған белгілі қауыртпақ.

Өмір

Лондонда туған Ж. М. Коэн Сент-Пол мектебінде және Кембридж университетінің Куинз колледжінде білім алған. 1925 жылдан 1940 жылға дейін әкесінің өндірістік бизнесінде жұмыс істегеннен кейін, соғыс кезінде мұғалімдердің жетіспеушілігіне байланысты мектеп мұғалімі болды. Жастарға сабақ берумен қатар, ол соғыс жылдарында өзі испан және орыс тілдерін үйренді, ал аудармашылық мансабын Борис Пастернактың сол кезде Совет Одағынан тыс жерде белгілі болмаған өлеңдерінің алғашқы ағылшын аудармасымен бастады. Пастернактың аудармасы американдық ақын Джон Эшберидің «Басқа дәстүрлер» кітабында жоғары бағаланды. 1946 жылы «Пингвин Букс» баспасынан «Дон Кихот» кітабын аударуға тапсырыс алғаннан кейін Коэн оқытушылық жұмысын тастап, өзін толық уақыт жазу мен аудармаға арнады. 1950 жылы жарық көрген «Дон Кихот» аудармасы еңбекқор және дәлдігімен мақтауға ие болды және 2000 жылға дейін басылымда болды. Алайда, кейбір сыншылар Коэннің «түпнұсқаға тым адал» болғаны үшін оны Сэмюэл Путнамның аудармасымен салыстырып, оған теріс баға берді. «Пингвин» баспасы үшін испан және француз әдебиетінің маңызды туындыларын аударғаннан басқа, Коэн испан және Латын Америкасы әдебиетінің бірнеше маңызды антологияларын, сондай-ақ көптеген «Пингвин Классикаларын» (Е. В. Рьемен бірге) редакциялады. Ол Хорхе Луис Борхес, Октавио Пас және Карлос Фуэнтес туындыларын аудару арқылы, сондай-ақ Габриэль Гарсия Маркестің туындыларын болашақ ағылшын баспасының назарына жеткізу арқылы 1960 жылдардағы Латын Америкасы әдебиетінің өркендеуіне үлкен үлес қосты. Ол сонымен қатар әдеби сын және өмірбаяндық еңбектер де жазды. «Таймс» газетінің некрологында ол «заманымыздың шетелдік классикалық прозасын аударған» деп сипатталды. «Гардиан» газеті оны «өз буынындағы ешкімнен гөрі көп үлес қосып, әлемдік әдебиет классикаларын ағылшын тіліндегі жақсы, заманауи аудармаларда британдық оқырмандарына таныстырды» деп мәлімдеді.

Коэннің таңдамалы аудармалары

Борис Пастернак, "Таңдалған өлеңдер", Лондон: Драммонд, 1946. Мигель де Сервантес, "Дон Кихот", Пингвин, 1950. Жан Жак Руссо, "Өзінің мойындамалары", Пингвин, 1953. Франсуа Рабле, "Гаргантуа мен Пантагруэль тарихы", Пингвин, 1955. Авилалық қасиетті Тереза, "Авилалық қасиетті Терезаның өмірбаяны", Пингвин, 1957. Мишель де Монтень, "Эсселер", Пингвин, 1958. Берналь Диас, "Жаңа Испанияны жаулау", Пингвин, 1963. Фернандо де Рохас, "Ла Селестина немесе испандық әйел", Калисто мен Мелибеаның трагедиялық комедиясы, Пингвин, 1964. Пьер Тейяр де Шарден, "Адамның пайда болуы", Лондон: Коллинз, 1965. Агустин де Зарат, "Перуді ашу және жаулау", Пингвин, 1968. Кристофер Колумб, "Кристофер Колумбтың төрт саяхаты; Оның жеке күндегі жазбалары, хаттары және экспедициялары, ұлы Эрнандо Колон және басқа да замандас тарихшылардың адмирал өмірінен алынған мәліметтер", Пингвин, 1969. Хеберто Падилла, "Ойыннан шығарылған: Хеберто Падилла өлеңдерінен таңдама", Лондон: Дойч, 1972.