Кіріспе

Ф. Пол Уилсонның ойдан шығарылған кейіпкері Жөндеуші Джек – Ф. Пол Уилсонның романдар сериясындағы ойдан шығарылған тұлға. Романдар стилі жағынан «реалистік» және триллерлік, сонымен бірге табиғаттан тыс құбылыстарды қамтиды. Бұл, техникалық тұрғыдан алғанда, үлкен, біртұтас табиғаттан тыс қорқыныш сериясы – «Антагонист циклінің» жеке тармағы болып табылады.

Шолу

Жөндеуші Джек өзін "мәселе шешуші" деп атайды, бірақ бұл әдеттегі шеберхана мағынасында емес. Ол – құпия жалдамалы, қарапайым адамдар заң арқылы шешілмейтін жағдайларды (мысалы, шантаж арқылы) шешу үшін жалдайды. Ол кімге көмектесуге келісетінін мұқият таңдайды, көбінесе зәру, әділ адамдарды, басқа біреуге жүгінуге мүмкіндігі жоқ жағдайларда қорланудан қорғайды. Джек кісі өлтіруге қатысты тапсырыстарды қабылдаудан қатаң бас тартады және жұбайлар арасындағы жанжалдарға, адам ұрлауға немесе жоғалған адамдарды іздеуге ешқашан араласпайды, себебі полиция сияқты қоғамдық нормалар – Джек жеке атауымен «ресмилік» деп санайды, олардың артық мүмкіндіктері бар екенін ескере отырып, осындай жағдайларда ең жақсы шешім болып табылады. Мұндай мәселелер көбінесе қарапайымнан басталады, бірақ кітаптардың жалғасуымен ғылыми фантастика мен мистикалық элементтерді қамтитын күрделі проблемаларға айналады. Екінші кітап, «Мұралар», мистикалық элементтерден толығымен бос жалғыз туынды. Джектің шешетін барлық мәселелері – бүгінгі күннің өзекті мәселелері, қастандық топтары, халықтық қозғалыстар, есірткі саудасы, жаппай оқ жару, террористер, заңдық келісімдер және ғылыми-биологиялық тәжірибелер сияқты тақырыптарды қамтиды. Джек өзінің ақылына, шеберлігіне, тәжірибесіне және нақты қару-жарақ пен техникасына сенеді, сонымен қатар мистикалық ақпарат көздерін (рухани медиум) жиі пайдаланады, бірақ әзірге шайқаста мистикалық қару немесе қабілеттерді қолданған емес. Джек өзінің кім екенін үкіметтен жасырады және өз ізін қалдырмауға тырысады. Ол қызметтерін тек ауызша және анонимді веб-сайт арқылы жарнамалайды.

Жеке өмір

Джектің екі үлкен бауыры мен қарындасы бар, және романдар барысында оның отбасы тарихының күрделігі ашылады, сонымен қатар оның отбасының әрбір мүшесіне қатысты үлкен мақсаттар да белгілі болады. Оның кішкентай қызы бар әйелді сүйеді, оған шексіз адал. Джектің ең жақсы досы қару-жарақ сатушы және ақпарат саласындағы маман, ал тағы бір жақсы досы барды басқарады, оны Джек потенциалды клиенттермен кездесу үшін жиі пайдаланады.

Сыртқы келбеті мен мінез-құлқы

Джек – өзін «ресмилікке» жатпайтын адам ретінде ұстайтын, жұмысқа орналасудан бас тартатын (және АҚШ Әлеуметтік қамсыздандыру нөмірі жоқ екенін айтатын) адам. Осы себепті және жылдар бойы көптеген жауларын жинағандықтан, оның сыртқы келбеті «орташа» сөзін толық бейнелейді: орташа бойлы, орташа дене бітімі, қоңыр шашы мен көзі бар. Джек өзіне ешқандай назар аудартпау үшін сыртқы түрін қалыптастырады, себебі оны ешкім есте қалдырмайтын, екі рет қарамайтын адам деп сипаттайды, бұл оның көптеген жұмыстарында өте құнды. Ол дене тәрбиесімен айналысады, бірақ бұл оның жаттығуларында күнделікті қатаң дене шынықтырулармен шектеледі; ол сенімді жекпе-жекші және қару қолдануда шебер. Джек өзін жақсы актер ретінде көрсетті, түрлі рөлдерде ойнап, жұмыстарында өзін жоғары деңгейдегі жылжымайтын мүлік агенті, усақ-айдарлы көп миллионер және қарапайым қылмыскер ретінде таныстырды. Джек ашуға бейім, жағдайларға асығыс кіріседі, бірақ көбінесе сәттілік, шеберлік және шығармашылық импровизациясы оған көмектеседі. Джек клиенттерінің тілектерін орындауды айлакерлікпен және шеберлікпен атқарады, бұл оның жеке мақтанышы. Әдетте өзіне жақын болса да, Джек жақындарына адал және оларды қорғайды. Оның отбасын қорғау қажеттілігі – оның кейінгі іс-әрекеттерінің көп бөлігін, сонымен қатар туа біткен әділдік сезімін қозғайды. Ол алаяқтармен және қылмыскерлермен ойын ойнауды ұнатады, сондай-ақ, оның юморы кейде өткір, ал кейде қараңғы болады. Джек белгілі бір жағдайларда кекшіл және суыққанды болуы мүмкін; ол өлімге лайық деп санайтындарды өлтіруге көбінесе бейжай қарайды.

Мотивация

Жас кезінде Джек алғаш рет "Түзетуші" рөлін орындады. Бір вандал көршісінің газонды көлігімен үнемі қиратып жүрді, ол зақымды жөндеу ғана емес, сондай-ақ, мұндай оқиға қайталанбауы үшін де көмектесуді ұсынды. Келісімге келген соң, Джек ауланы қоршап тұрған қалың бұталардың ішіне бірнеше нығайтылған металл тікенектерді жасырды. Вандал тағы да газонды бұзуға тырысқанда, оның көлігінің дөңгелектері мен қозғалтқышы зардап шекті. Бұл Джек жасаған көптеген "түзетулердің" сипаттамасы еді – қарапайым, бірақ тапқыр жоспарлар, олар басқалардың қиратушылық әрекеттерін олардың өздеріне қарсы қолданды. Ол колледж студенті болғанда, Джек пен оның әкесінің алдында анасы кірпіш сынығының көпірден ұшып келгенінен қаза тапты. Бұл Джекты алғаш рет жеке кәсіпкерлікпен айналысуға мәжбүр етті – полиция қылмысты шеше алмайтындықтан, оның өзі тергеу жүргізуге кірісті. Соңында Джек кінәліні тапты – сол күні және сол жерде, көпірден кірпіш сынығын лақтырғанын мақтан тұтқан вандал. Кінәлі Джекке толыққанды анықталды, бірақ ол қиын жағдайға түсті: қылмысты дәлелдеу мүмкін емес еді, себебі айғақ ретінде қолдануға болатын ешқандай жазба немесе куәлік болмады. Сондықтан Джек вандалды қауырсынуға, өзін анасын өлтірген адамның ұлы ретінде таныстыруға және оны көпірдің астынан іліп қоюға шешім қабылдады. Ол мұндай биіктікте іліп қойды, оның денесі өтетін жүк көліктерімен соқтығысатын, бірақ кабиналарына тимейтіндей болды. Вандалдың денесі көп уақыттан кейін табылды, көпірден алыс жердегі жүк көліктерінде қан іздері табылғаннан соң, олар көпірге дейін жетеді. Өзінің алғашқы әрекеті үшін ешқандай өкініш сезінбесе де, ол өзін өзгерткенін сезінді, сондықтан ескі өмірінде өзіне орын жоқ екенін түсінді. Ол оқуын тастап, "ресми қызметтен" бас тартып, Нью-Йорктегі жасырын өмір салтына енді, отбасы мен достарынан бас тартып, тек сирек телефон соққанда және әкесіне өте сирек баратын.

Сериялар сызбасы

Джек қазіргі заманғы Нью-Йорк қаласында өмір сүреді; ол көптеген "кәдімгі" жағдайларға қатысады, онда ол бандиттермен, қылмыскерлермен, секталармен, алаяқтармен және ұрлаушылармен күреседі, бірақ ол сонымен қатар заңсыз мәмілелерге байланысты табиғаттан тыс жаратылыстар мен жандарға да тап болады. Әдетте, Джек әр романның ішінде бірнеше мәселені шешеді, көбінесе олардың бірі үлкен проблемаға айналып, оны табиғаттан тыс күштермен күресуге итермелейді. Джек сондай-ақ жақындарының осы күштерден қауіп көріп жатқанын байқай бастайды, және өмірін бақылауға тырысқанда, ішкі қиындықтарға да тап болады, мысалы, өзінің бүкіл ересек өмірінен бас тарту мүмкіндігімен бетпе-бет келеді. Серия дами келе, табиғаттан тыс жаратылыстар мен жағдайлардың пайда болуы Джекты үлкен, ғаламдық күреске араластырады. Ол өзінің қатысуын жоққа шығарса да, әр романмен бірге алауыздық пен хаосқа - барлық болмыстың үшін ғаламдық шайқастың көрінетін әсерлеріне тереңірек тартылады. Осы екі басты күшті (жердегі өкілдерімен) Одақтас және Басқалық деп атайды. Одақтас әлемдерді естелік ретінде "жинақтайды", ал Басқалық әлемдерді жыртқыштай "тұтынады". Сондықтан бұл қақтығыс "жақсылық пен жамандық" мәселесі емес, "бейтараптық пен жаулық" мәселесі. Романның ішінде екі күштің де барлық тіршілікті бақылауға ұмтылғаны, жеке әлемдердің құндылығы мардымсыз екені қайта-қайта айтылады, бірақ Жердің орташадан жоғары құндылығы бар екені де айтылады, өйткені ол саналы тіршілік иелері бар әлем. Саналылық сирек кездеседі, бұл әлемді Одақтас үшін ерекше пішіні бар тасқа ұқсатып тартымды етеді. Басқалық (және оның агенттері) жойылудан күш алады және сондықтан саналы өмірді пайдалы деп санайды, өйткені оны қоршаған ортаны және өзін-өзі жоюға бағыттауға болады. Осы бейтарап күшті Одақтас деп атаудың себебі осы, бірақ бұл анықтама тек адам баласына оның мақсаттарына қызмет еткен кезде ғана қолданылады. Басқалықтың қарсыласы деп аталатын күшті жауынгері бар - бұрынғысы Расалом атымен белгілі зұлым сиқыршы. Көп қасыр бұрын Расалом Басқалықпен келісім жасады; билік пен мәңгілік өмір үшін ол Басқалықтың қол астындағыларын - зұлым табиғаттан тыс тұлғаларды - Одақтасқа қарсы күресте жетекшілік ететін болды. Джек онымен бірнеше рет кездесіп, әр жолы қиындықтардан аман қалды. Одақтастардың бір кезде "Күзетші" деп аталатын жауынгері болды. Расаломға күш берілгеннен кейін, Глейкенге сиқырлы қылыш берілді, ол оны күшті етіп, жарақаттан сауықтырып, Басқалықтың агенттерін әлсіретіп, зиян келтірді. Осылайша, оған Расаломға қарсы Одақтастардың мүддесі үшін күресуге тәрбиеленген Йеничеридің жетім балаларына басшылық ету тапсырылды. 1000 жылдан астам уақыт бұрын Глейкен Йеничериден алыстап, оларды өздеріне қалдырды. Қарсылас пен Күзетші арасындағы шайқастар жалғасты - Глейкен бірнеше рет Расаломды уақытша өлтіргенге дейін. Ақыры, Глейкен оны шамамен мың жыл бұрын жеңіп шықты. Алайда Глейкен өзінің жасы жетпеуін ұната бастады және бұл Расаломның өлімімен аяқталатынын білді. Осылайша ол оны Карпат тауларындағы қорғанысқа бекітіп, қылышының тұтқасын қолданды. Бұл тұтқындау "Қорған" оқиғалары кезінде аяқталды; Расалом (көрінерлік) қылышпен бірге жойылды, ал Глейкен адам ретінде қартайды. Глейкен 1940 жылдардың соңынан бастап қалыпты түрде қартайып келеді және қазір қарт адам. Алайда, Расаломның өлімі уақытша болды - ол 1960 жылдардың соңында қайта туылған оқиғалар кезінде өзін қайта тірілте алды. Көп ұзамай "Егіздер" деп аталатын (қара киім киген еркектерді дүниежүзі бойынша байқауға жауапты) екі күшті тұлға Йеничериге басшылықты қолға алды. Қайта туылғаннан бері Расалом Глейкен, Егіздер немесе Йеничери назарын аудармау үшін жасырын жүрді. Қазіргі заманда Джек өзінің білмеуі мен қалауына қарамастан Одақтасты білдіру үшін таңдалды. "Жебегінің бұтақтары жоқ" деген сөз тіркесі оған жиі қолданылады, өйткені Одақтас оны жалғыздыққа ұшыраған, қатал жауынгерге айналдыруға тырысады. Кейіннен ол Одақтастың оны Одақтастың күштерінің екінші кезегінде деп белгілегенін біледі. Егіздерді Басқалық жойды, ал Одақтастың алғашқы чемпионы Глейкен, лақап аты - Күзетші, қартайған және сәтсіздікке ұшырады. Осы сәтте Джек мұрагер ретінде танымал, өйткені Глейкен қайтыс болса, Джек Одақтастың жаңа чемпионы болады немесе Жерді қорғанышсыз қалдырады. "Түнгі әлем" сериясы, "Жөндеуші Джек" сериясының ата-анасы, Джекті ғаламдық соғыстың басты жауынгері ретінде таниды. Бірнеше роман өткен соң, күш күресінде үшінші күш өзінің бар екенін түрлі өкілдер арқылы білдіреді: Ханшайым, көрінетін түрлі әйелдердің бірі, олардың барлығында ешқандай ортақ белгілер жоқ, тек ерекше иттік серіктері мен болашақты болжай білу қабілеттері бар. Ханшайым мен оның иті білдіретін күш алғашқыда белгісіз, бірақ ол Басқалық пен Одақтас екеуінен де жиіркеніп, оларға қарсы шығады. Алайда, ол Джекке ашыққандай көмектеседі және оның күшін қолдайды, сондықтан оның мақсаты Одақтасқа ұқсас, бірақ ол екеуінің де болмауына ниеттенген. Ол болашақты көре алады және белгілі бір күшті қабілеттерге ие. Оның өкілдігіндегі күш Басқалық немесе Одақтас сияқты күшті емес: ол Басқалықты жолдай алмайды және оның түрлері Басқалықтың жаратылыстарынан өлтірілуі мүмкін (бірақ кез келген жергілікті қауіптен қорғалғандай көрінеді), және ол Одақтастың үстемдігіне келе алмайды. Расалом оны Ханшайым деп біледі және алғашқыда одан қорқады. Бастапқыда Ханшайым "Ана-Жер" бейнесі екені болжалды, өйткені ол Джек пен басқа адамдарды "ұлымдарым" деп шақырады. Сондай-ақ, Басқалықтың агенті әлем бойынша табиғаттан тыс қара артефакттарды жасырғанда, оның барлық түрлері артефакттардың орналасқан жерін көрсететін жарақаттардың үлгісін көрсетті. Тағы бір белгісі - суғаруға тыйым салынған кезде оның ауласы өте жасыл және гүлді болды. Соңғы белгісі - ол бір кезде өзін Герта деп атады, бұл Жер сөзінің анаграммасы. Алайда, "Нөлдік нүктеде" ол бұл шатастыру екенін, және ол сезімталдықтың физикалық көрінісі екенін ашты: ол және оның иті - Жердің сезімтал екенін жариялайтын тірі (және жартылай өлмес) шам. Ол жойылса, Одақтас Жерге деген қызығуын жояды. "Туған руда" Джек Басқалыққа одан да жақын екенін, зорлық-зомбылыққа бейімділігі дәлелденген ежелгі және күшті рудың ұрпағы екенін жасайды. Джекке жаңа қабілеттер беріліп, тепе-теңдік орнатыла ма, әлде ол "нағыз әлемге" берілген кейіпкер болып қала ма, әлі көреміз. "Қылышпен" романында цикл аяқталуға жақындап келеді, ал Түнгі әлем оқиғаларының алғашқы оқиғалары қайтадан енгізіледі; Джек Глейкенмен алғаш рет кездеседі, ал Қарсыласпен бетпе-бет кездесуге дайындалады.

Жөндеуші Джектің болашағы

Бірінші романның («The Tomb, немесе Rakoshi») негізінде Жөндеуші Джек туралы фильм түсірілуі мүмкін деген алдын ала хабарлар пайда болды. Түсірілім орнына байланысты сюжет орны мен бастапқы сюжет элементтері өзгеруі мүмкін. Жақтің жасөспірім шағы туралы жас тәжірибелі оқырмандарға арналған романдар трилогиясы жарық көрді. Олар ересек Жақтың өміріндегі оқиғаларды өзгерте қоймайды, бірақ Жақтың бұрынғы өмірі туралы романдардағы қысқаша айтқан нұсқауларын толықтыруы мүмкін. Біріншісі 2008 жылы жарық көрді және «Құпия тарихтар» деп аталды. Екіншісі 2010 жылдың ақпан айында «Құпия шеңберлер» деген атпен жарық көрді. Трилогияның үшінші романы «Құпия кек» 2011 жылдың ақпан айында жарық көрді. Осы трилогия арқылы Уилсонның әлемнен тыс және ғылыми фантастика арасындағы байланысы Джектің «Гурни ағасы» кейіпкері арқылы, оның «Липидлеггин» атты есірткі соғысы сатиралық әңгімесінің басты кейіпкері және алыс болашақтың экономикалық революционері Питер ЛаНагтың арғы атасы арқылы жарияланды. Ф. Пол Уилсон 2011 жылдың басында «The Dark at the End» және «Nightworld» негізгі сюжеттік желісі аяқталғаннан кейін «Жөндеуші Джек» трилогиясын жазуға келісімшартқа қол қойды. Жаңа трилогия Джек Нью-Йоркке көшкеннен кейінгі кезеңге арналған. Бірінші кітап, «Салқын қала» деген атпен 2012 жылдың қарашасында жарық көрді. Екінші роман, «Қараңғы қала» 2013 жылдың қазанында жарық көрді. Осы соңғы трилогияның үшінші кітабы, «Қорқыныш қаласы» 2014 жылдың қарашасында жарық көрді. 2019 жылы Уилсон «Соңғы Рождество» атты тағы бір «Жөндеуші Джек» романын жариялады, ол «Жер нүлі» оқиғасынан кейін, бірақ «Қателік» оқиғасынан бұрын өтеді.

Басқа

2012 жылдың қаңтар айында Ф. Пол Уилсон Byte технологиялық веб-сайты үшін, көбінесе Жөндеуші Джек кейіпкері ретінде жазуға кірісті.