Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Морис Метерлинктің "Пеллёс және Мелисанда" пьесасы
Play by Maurice Maeterlinck
"Пеллёс және Мелисанда" – бельгиялық драматург және жазушы Морис Метерлинктің символистік пьесасы. Ол пьесаның атау персонаждарының тыйым салынған, қасіретке ұшыраған махаббаты туралы айтады және алғаш рет 1893 жылы сахнада қойылды. Клод Дебюссидің опералық қойылымынан басқа, бұл туынды сахнада үлкен жетістікке жете алмады, бірақ сол кезде Стриндберг және Рилке сияқты символистік әдеби элитасы тарапынан кеңінен оқылды және жоғары бағаланды. Ол Габриэль Форе, Арнольд Шёнберг, Жан Сибелиус және Мел Бонис сияқты басқа да замандас композиторларға шабыт берді.
Pelléas and Mélisande is a Symbolist play by the Belgian playwright and author Maurice Maeterlinck. It's about the forbidden, doomed love of the title characters and was first performed in 1893. The work never achieved great success on stage, apart from operatic setting by Claude Debussy, but was at the time widely read and admired by the symbolist literary elite, such as Strindberg and Rilke. It inspired other contemporary composers, like Gabriel Fauré, Arnold Schoenberg, Jean Sibelius, and Mel Bonis.
Қысқаша мазмұны
Голо Мелисанды ормандағы өзен бойында табады. Ол тәжін суға түсіріп алған, бірақ оны қайтаруға ниеті жоқ. Олар үйленеді, және ол бірден Алемонд патшасы, Голоның әкесі Аркельдің құрметіне бөленеді, Аркель ауруға шалдыққан еді. Олар фонтан жанында кездеседі, онда Мелисанда неке сақинасын жоғалтады. Голо олардың махаббатына күдікпен қарап, ұлы Йниолдты олардың арасын тыңдауға жібереді, сосын оларды құшақтасқанда көріп, Пеллеасты өлтіріп, Мелисанданы жаралайды. Кейін ол өте кішкентай қызды дүниеге келтіргеннен кейін қайтыс болады.
Golaud finds Mélisande by a stream in the woods. She has lost her crown in the water but does not wish to retrieve it. They marry, and she instantly wins the favor of Arkël, Golaud's grandfather and king of Allemonde, who is ill. She begins to be drawn to Pelléas, Golaud's brother. They meet by the fountain, where Mélisande loses her wedding ring. Golaud grows suspicious of the lovers, has his son Yniold spy on them, and discovers them caressing, whereupon he kills Pelléas and wounds Mélisande. She later dies after giving birth to an abnormally small girl.
Тақырыптар
Бұл пьеса әйел, күйеу және сүйіктінің таныс үшбұрышын көрсетеді. Оқиғаның соңында күйеуінің қолынан әйел де, сүйіктісі де қаза табады. Осы үшбұрыштың ең белгілі мысалы – Паоло мен Франческа Риминидің тарихы, ол 1890 жылдарға жататын Габриэле Д’Аннунцио мен ағылшын драматургі Стивен Филлипстің екі сәтті пьесасында бейнеленген. Пьесаның қысқаша мазмұны Мелисандаға ең көп назар аударады. Пьесаның басында ол күйеуінен қашып шығып, одан қатты жарақаттанғандықтан өзін де, өзінің өткенін де жақсы есіне алмайды. Ол Голоға өз еркімен үйленеді және одан мүлдем алшақтап кетеді. Көрермендер оның Пеллеасқа ғашық бола бастағанын өзі түсінуден бұрын байқайды. Өлім төсегінде ол Пеллеаспен болған соңғы кездесуін және оның өлімін ұмытып, өзі өліп бара жатқанын сезбей қайтыс болады. Бұл және пьесаның барлығы – ешбір басқа кейіпкерлер де білмейтін – адамдар өзіне де, бірін-біріне де, әлемге де түсініксіз екенін көрсетеді. Мәселе адамның соқырлығында емес, білуге болатын нақты және анықталған шындықтың жоқтығында. Осы – Сэмюэл Бекеттің пьесаларына жол ашқан Метерлинк. Пьесаның маңызды бір бөлігі – оқиғаның өтетін жері, ол сахналық безендіруде көрінетін немесе диалогта сипатталатын орын. Оқиға көне, құлдырап бара жатқан қамал ішінде өтеді, оның айналасында күн сәулесі сирек кіретін терең орман бар, ал қамалдың астында жұқпалы ауамен тыныс алатын және құлау қаупі бар үңгірлер орналасқан. Көптеген сыншылар атап өткендей, мұның бәрі адамзат үшін қатаң тағдырдың үстемдік ететін күшін бейнелейді.
This play treats the familiar triangle of wife, husband and lover. It ends with the death of both the wife and the lover at the hands of the husband. The best known example of this triangle is the story of Paolo and Francesca of Rimini, treated in two highly successful plays also dating to the 1890s by Gabriele D'Annunzio and the English playwright Stephen Phillips. A brief summary of the play will concentrate best on Mélisande. At the beginning of the play she has just escaped from a failed marriage that has so traumatized her that she scarcely remembers either it or her past. She marries Golaud with no choice of her own, and remains essentially distant from him. The audience realize she is falling in love with Pelléas long before she does. On her deathbed she has quite forgotten her final meeting with Pelléas and his death, and dies without realizing that she is dying. This and the whole play—for none of the other characters are wiser—expresses a sense that human beings understand neither themselves nor each other nor the world. The problem is not simply human blindness, but the lack of a fixed and definable reality to be known. This is the Maeterlinck who paved the way for the plays of Samuel Beckett. A key element in the play is the setting, whether visible in the stage scenery or described in the dialogue. The action takes place in an ancient, decaying castle, surrounded by deep forest, which only occasionally lets sunlight in, and with caverns underneath it that breathe infected air and are in danger of collapse. As numerous critics have pointed out, all this symbolizes the dominating power throughout the action of a destiny fatal to mankind.
Премьера
Пеллеас пен Мелисанданың премьерасы 1893 жылғы 17 мамырда Аурельен Лугане Поның режиссерлігімен Париждің «Буффес» театрында өтті. Луга По, шабытты «Набилер» авангардтық символист суретшілер тобынан алған болуы мүмкін, сахнада өте аз жарық қолданды. Ол сондай-ақ аяқ шамдарын да алып тастады. Сахнаға газ матасын керді, бұл қойылымға арманды және түс көру сияқты әсер берді. Бұл сол кездегі француз театрында танымал болған реализмге қарама-қарсы еді. Матерлинк премьера күні қатты шаршап, қатысудан бас тартты. Тәбіршілер қойылымды сынады, бірақ Матерлинктың әріптестері оны жақсы қабылдады. Матерлинк пьесасын арнаған Октав Мирбо осы жұмыстан әсер алып, сахна безендіруі мен театр өнеріне жаңа бағыт берді.
Pelléas and Mélisande premiered on 17 May 1893 at the Bouffes Parisiens under the direction of Aurélien Lugné Poe. Lugné Poe, possibly taking inspiration from The Nabis, an avant garde group of Symbolist painters, used very little lighting on the stage. He also removed the footlights. He placed a gauze veil across the stage, giving the performance a dreamy and otherworldly effect. This was the antithesis to the realism popular in French theatre at the time. Maeterlinck was so nervous on the night of the premiere that he did not attend. Critics derided the performance, but Maeterlinck's peers received it more positively. Octave Mirbeau, to whom Maeterlinck dedicated his play, was impressed with the work, which stimulated a new direction in stage design and theatre performance.
Музыка саласында
Бұл пьеса бірнеше музыкалық шығарманың негізі болды. Ең танымал болғаны – Клод Дебюссидің 1902 жылы жазған сол аттас операсы. 1898 жылы Габриэль Форе Лондондағы пьеса қойылымдары үшін қосымша музыка жазды және оны оркестрлеуді Чарльз Кохлиннен сұрады, одан ол кейін сюита жасады. Сол жылы Мель Бонис «Mélisande» атты фортепиано шығармасын жазды. Бұл оқиға Арнольд Шенбергтің 1902–1903 жылдардағы «Pelleas und Melisande» симфониялық поэмасына шабыт берді. Жан Сибелиус 1905 жылы оған қосымша музыка жазды; «Қала қақпасында» бөлімі BBC-нің «Түнгі аспан» бағдарламасының танымал музыкасы ретінде белгілі болды. 2013 жылы «Orchestre National des Pays de la Loire» тапсырысымен Александр Десплат флейта мен оркестрге арналған «Sinfonia Concertante» шығармасын жазды, ол Матерлинктың «Пеллеас пен Мелисанда» пьесасынан шабыт алды. 2024 жылы Лоре Луссиер пьесаға арналған 50 минуттық электроакустикалық шығарма жазды. Ол неміс лейблі Adventurous Music-те жарық көрді.
The play has been the basis of several pieces of music. Perhaps the best known is the opera of the same name (1902) by Claude Debussy. In 1898, Gabriel Fauré had written incidental music for performances of the play in London and asked Charles Koechlin to orchestrate it, from which he later extracted a suite. In the same year Mel Bonis wrote a piano piece named 'Mélisande'. The story inspired Arnold Schoenberg's early symphonic poem Pelleas und Melisande of 1902–03. Jean Sibelius also wrote incidental music for it in 1905; the section "At the castle gate" has found fame as the signature music of the BBC The Sky at Night programme. In 2013, Alexandre Desplat, commissioned by the "Orchestre National des Pays de la Loire", composed a Sinfonia Concertante for Flute and Orchestra, inspired by Maeterlinck's Pelléas and Mélisande. In 2024, Lauré Lussier composed a 50 minute long electroacoustic work of the play. It has been released on the German label Adventurous Music.