Кіріспе

Шығарма кейіпкерлері

Джо, Уильям, Джек және Аверелл Далтон, бірге Далтондар немесе Далтон ағайындылары деп белгілі, Lucky Luke батыс комикс сериясындағы ойдан шығарылған кейіпкерлер. Төрт бауыр және заңнан тыс өмір сүрушілер, басты кейіпкер Лакки Люктің ең көп кездесетін жаулары ретінде танымал, оларды суретші Моррис және жазушы Рене Госсиньи жасаған. 1890 жылдардың басында АҚШ-та белсенді болған нақты Далтон бандасынан (олардың өзі 1954 жылғы Lucky Luke оқиғасында «Заңнан тыс» атпен пайда болған) шабыттанған Далтондар алғаш рет 1958 жылғы Lucky Luke комиксінде, «Джосс Жамонға қарсы» атты туындыда бір кадрлық эпизодтық рөлде пайда болды, ал сол жылы кейінірек «Далтон туыстары» комиксінде (ол төрт бауырдың Lucky Luke әлеміндегі нақты әріптестерінің туыстары екені атап өтіледі) маңызды рөлде ойнады. Моррис нақты Далтон бауырларын зұлым және сәтті деп бейнелесе, ал ойдан шығарылған Далтондар ұқыпсыз, шатақ және нашар дағдылы. Олардың арасында тек бойлары ғана ерекшеленеді: ең үлкен және ең кішкентай Жо ең ақылды және ең айлакер, ал ең кіші және ең биік Аверелл ақымақ және толыққанды қабілетсіз; ортаңғы бауырлар Уильям мен Джек өзге бауырларына қарағанда көңілсіз мінезге ие және аз сөйлейді. Олардың оқиғалары көбінесе топтың түрмеден қашуымен басталады, одан кейін түрме иті Рантанплан, содан кейін Лакки Люк оларды қуып жетеді, олар Джоның немесе олардың анасы Ма Далтонның жоспарларын орындауға тырысады; әдетте олар оқиға соңында ұсталып, қайта түрмеге қамалады. Бұл кейіпкерлер түрлі бейімделулерде пайда болды, соның ішінде 1984 жылғы анимациялық телесериал, 1991 жылғы фильм және 1992 жылғы телесериал; тіпті 2004 жылғы «Les Dalton» фильмі және 2010 жылғы «The Daltons» телесериалы сияқты бірнеше туынды туындылардың басты кейіпкерлері болды.

Бастапқы топтың сыртқы келбеті

"Нағыз" Далтондар – Боб, Билл және Эммет – 1951 жылы Моррис жазған және сурет салған "Hors la loi" атты Лакки Люк оқиғасында пайда болады. Моррис оларды бойынан басқа барлық жағынан бірдей суреттеді: Боб ең кішкентай және ең қауіпті деп бейнеленген (ол тарихи топты жетектеді), ал Эммет ең үлкен (тарихи деректер бойынша ең жас). Осы оқиғаның соңында, Канзас штатының Коффивилл қаласындағы екі банк тонау әрекетінде барлық Далтондар қаза табады. Тарихи деректерге сәйкес, Боб пен Грат сол жерде өлтірілді, бірақ Эммет ауыр жарақаттардан аман қалды және 14 жыл түрмеде отырды, ал Билл мүлдем қатыспады. Кейінірек шыққан Лакки Люк оқиғасында Эммет Коффивиллдегі атыстан аман қалғандығы және содан бері ұл тауып, оған Далтон туыстары мұрагерлік құқығын таластырып жатыр. Эммет кіші Аверел сияқты шексіз тамақ жеуге құмар және бала мінезді болып сипатталады.

Көркем туғандар

Моррис оқырмандар арасында танымал болған Далтон тобын жойғанына өкінді. Сондықтан ол тарихи тұлғалардың туыстары ретінде ұсынылған екінші топты құрды. Осы кезде ол сериалды көбірек юмористик етуге, зорлық-зомбылықты комедиялық және өлімге жеткізбейтін етіп көрсетуге тырысты. Толығымен ойдан шығарылған бауырлар – Джо, Джек, Уильям және Аверелл. Олар өздерінің «туыстарындарына» ұқсас. Әрқайсысы алдыңғысынан биік, бірақ мінездері әртүрлі: ыстыққан жетекші Джодан бастап, көбінесе тамақ туралы ойлайтын, ақымақ, жаңылған, бала тірлігіне құмар Авереллге дейін. Бұл Далтондар Лакки Люктің көптеген оқиғаларында кездеседі, әдетте олар басында түрмеден қашып шығып, соңында Люк оларды қайтадан түрмеге жібереді. Түрмедегі ит Рантанплан көбінесе Люкке оларды іздеуге көмектесуге тағайындалады. Далтондар «Рантанплан» атты жекелеген сериалда, сондай-ақ «Лакки Люк» анимациялық сериалдарының көптеген эпизодтарында да пайда болады. Тағы бір жекелеген сериал, «Бақытты бала» да, олар «Оклахома Джим» атты оқиғада бала кезінде Лакки Люкпен алғаш рет кездеседі.

Джо Далтон

Жүсіп "Джо" Дальтон – бауырларының ең кішісі, ең ескісі, ең ашулысы, ең жамансы және ең ақымақ емесі. Ол әдетте түрмеден қашуларын және түрлі схемаларын жоспарлайтын топтың басшысы. Мұңғазарып, Лакки Люк пен Рантанпланға деген өшпенділігімен қозғалатын Джо кіші інісі Аверелді ақылының кемдігі үшін жиі ұрып-соғады. Джо мылтығын тез тартады, бірақ, әйтеуір, жақсы мерген емес. "Cavalier seul" фильмінде бауырлары тарағанда, Джо ғана банктерді, дилижанстарды және пойызды тонауды жалғастырады; ол жаңа байлығын тойын қуып, қират қалаға қоныстанды. Кейде ол Лакки Люктің әнін пародиялап айтады. "Мен жалғыз, кедей ковбоймын, үйден алысмын" дегеннің орнына "Мен бай, жалғыз заңнан тысмын, үйден алысмын" деп жырлайды.

Уильям және Джек Далтон

Төрт ағайындының арасында Уильям Далтон мен Джон "Джек" Далтон ортаңғылары. Олардың мінездері шамалы ғана ерекшеленеді және көбінесе Джо мен Авереллдің арасында аралықтағы рөл атқарып, біріншісін тыныштандырып, екіншісін үнсіздікке мәжбүр етеді. Олар жиі бір сөзді қайталайды: "Жо, тыныштал" және "Жо, сабырлы бол". Алғашқы рет пайда болғанда Джек қару-жараққа құмар маньяк, ал Уильям маскировка шебері болған, бірақ кейінгі комикстерде бұл ерекшеліктері сақталмады. Моррис ағайындыларды жасағанда Уильям әдетте екеуінің арасында кішкентайы болған, бірақ кейбір оқиғаларда, сондай-ақ анимациялық сериалдарда Уильям екеуінің арасында үлкені болып келеді. Дегенмен, олардың мінездері өзгеріссіз қалады. "Cavalier seul" комиксінде Уильям заңсыз құмар ойындар ошағының басшысы, ал Джек – жемқор саясаткер болады. Екі жағдайда да Бақытты Лұқа оларды қамауға ордермен келгенде, әр ағайынның жаңа мәртебесін заңдық иммунитет алу үшін пайдаланғанын көреді. Xilam анимациялық сериалында Джек Джоның жақын көмекшісі болып табылады, көбінесе Джоның жоспарларын сұрап, қолдайды, ал Уильям – топтың білімдісі, топ көбінесе назар аудармайтын тақырыптарды біледі және кейде көрерменге нақты фактілерді түсіндіру үшін «төртінші қабырғаны» бұзады (батық субе қайық тұжырымы, 19 ғасырдағы әйелдер құқықтары және т.б.).

Аверелл Далтон

Аверелл Далтон – Далтон ағаларының ең биік, ең жас және ең ақылсыз мүшесі. Авереллдің ең басты құштарлығы – тамақ, сондықтан ол кейде жеуге жарамайтын нәрселерді жеп қояды, мысалы, сабын мен шамдарды, оларды өте дәмді деп есептейді. Оның жағдайды түсіну қабілеті өте шектеулі және қарама-қарсылыққа бейімділігі оны топтың ең әлсіз буынына айналдырады. Аверелл шынтуадында жақсы мінезді және қылмыстық іс-әрекеттерге қызығушылық танытпайды, бірақ өзінің еркі жоққа жақын және бауырларының соңынан ғана ілеседі. Оған тігіс және би сияқты «қыздарға тән» нәрселер ұнайды. Жақсы мінезі мен ақымақтығының арқасында оны ұстағанда сыйақысы бауырларына қарағанда әлдеқайда төмен болады. Дегенмен, бірнеше комикстерде көрсетілгендей, Аверелл өз күтімін өзі шеше алады. Ол Лакки Люкті жекпе-жекке шақырып, онымен бірге отырған салонның алдында төбелес шығарады. «Cavalier seul» комиксінде ағаларынан бөлінгеннен кейін Аверелл итальяндық шеф-аспазбен дос болады, ол асханада жұмыс істеп, тағамдардың ассортиментін кеңейтеді, ал кейіннен брендті дамыту үшін мафиялық тәсілдерге және айналасындағы мейрамханаларды қорқытуға қатысады. Лакки Люк оны тұтқындауға жарлықпен келгенде, жаңа «отбасысының» Авереллдің арқасында заңнан қол сұғылмағандыққа ие болғанын біледі. «La corde au cou» комиксінде Авереллдің үйленген өміріне ризашылығы байқалады, бұл оның ағаларынан мүлдем өзгеше (бірақ олардың үнді жұбайларының мінез-құлқы да рөл атқаруы мүмкін). Көбінесе мейірімді болғанына қарамастан, Аверелл кейде өте жаман мінез танытады. Оның Рантанпланмен қарым-қатынасы да өзгеріп отырады. Кейбір комикстерде ол оны жақсы көреді, ал басқаларында жек көреді, қарғыс айтады және тепседі. Ерекше айта кететін жайт, Аверелл тамаққа деген шексіз құштарлығына қарамастан, аспаздық шеберлігі өте жақсы емес, бірақ тағамының сапасы туралы сұрақтарды ұнатпайды, мысалы, Далтон Ситиде Лакки Люк оның ерекше тағамын – карри мен жұмыртқасын сынағанда Джоның мылтығын сұрайды (дегенмен, барлық жейтін Рантанплан бұл тағамды жақсы көреді).

Басқа медиада

Джо Дассеннің 1967 жылы шыққан "Les Dalton" атты хит-жазуы осы кейіпкерлерге шабыттанды. "Les Dalton prennent le train" кітабы 1967 жылы винил түрінде жарық көрді. Бельгиядағы Уалиби ойын-сауық паркінде "Далтон терроры" деп аталатын, Далтонға шала-шала байланысты құлап түсетін аттракцион бар. 2019 жылы YouTube-та "Далтон арнасы" ашылды. Брюссельдегі "Далтонның қашуы" атты эскейп-бөлмесі комикс стилінде безенілген, онда келушілер Далтон киімін кие алады.