Кіріспе

Ұсынылған тілдер туысы

Көптеген жіктелімдерде Шығыс Судан тілдері – Нило-Сахара тілдер отбасының бір тармағын құрайтын тоғыз тілдер тобы. Шығыс Судан тілдері Мысырдың оңтүстігінен Танзанияның солтүстігіне дейін таралған. Нубия (немесе Меройт) тілінде африка тілдерінің ең ерте жазбалары кездеседі. Дегенмен, ең ірі тармақ – Нилот тілдері, ол Шығыс Африка бойынша кеңінен және салыстырмалы түрде жақында тарады. Нилот тілдерінің таралуына дейін Шығыс Судан тілдері қазіргі Судан аймағында шоғырланған. "Шығыс Судан" атауы Судан мемлекеті орналасқан Судан аймағының шығыс бөлігін білдіреді және Орталық Судан мен Батыс Суданнан (қазіргі Манде тілдері, Нигер-Конго отбасында) ерекшеленеді. Лионель Бендер (1980) *kutuk "ауыз", *(ko)TVS (Vg) "үш", және *ku lug ut немесе *kVl(t) "балық" сияқты бірнеше Шығыс Судан тілінің изоглоссаларын (сөздерді анықтайтын ерекшеліктерін) ұсынады. Meinhof (1911) сияқты ескі жіктелімдерде бұл термин қазіргі Шығыс Судан тілдерін білдірген, бұл Нилот тілдерінсіз қазіргі Нило-Сахара тілдерінің ең ірі құрамы болып табылады. Гюльдеман (2018) Шығыс Судан тілдерінің қазіргі зерттеулер деңгейінде дәлелденбегенін айтады. Ол Нилот және Сурмик тілдері арасындағы байланысты "нақты" деп мойындайды, ал Риллидің (төменде қараңыз) Нубия, Нара, Нима, Таман және Мероит тілдерін қамтитын солтүстік топқа қатысты дәлелдері "күмәнінсіз перспективалы" екенін мәлімдейді. Glottolog (2023) тіпті Сурмик-Нилот байланысын да қабылдамайды.

Ішкі жіктеу

Шығыс Судан тілдерінің бірнеше әртүрлі жіктемелері бар.

Рилли (2009)

Клод Рилли (2009:2) Шығыс Судан тілдерінің келесі ішкі құрылымын келтіреді.

Бленч (2019, 2021)

Роджер Бленч (2019) және (2021), Старостин сияқты, Бендердің солтүстік тармағын ғана қолдайды. Бленч морфологиялық деректермен негізделген келесі ішкі құрылымды ұсынады.