Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ үкіметінің төтенше соғыс агенттігі – Соғыс кемесі басқармасы (WSA). Бұл агенттік АҚШ-тың соғыс жүргізуі үшін қажетті азаматтық кемелердің тоннажын сатып алу және оларды пайдаланумен айналысты. Кеме құрылысы (Теңіз комиссиясы арқылы) және кемелерді армия, флот немесе азаматтық қажеттіліктерге бөлу (WSA арқылы) вице-адмирал Эмори С. Лэндтің тікелей үйлестіруімен жүзеге асырылды. Ол бір мезгілде Теңіз комиссиясының төрағасы және WSA-ның басшысы болып қызмет етті.

Құру

Кемелердің жетіспеушілігі, оған қоса кемелерді қайта жарақтандыру және қаруландыру үшін қызметтен шығару қажеттілігі жағдайды одан да қиындатты, бұл ең жоғары деңгейде, оның ішінде президентті де алаңдатты. Қолда бар кемелердің тиімді пайдаланылмауы мүмкін деген ерекше алаңдаушылық соғысқа белсенді қатысқан кезде, Теңіз комиссиясының төрағасы, Армия Бас штабының бастығы, Әскери-теңіз күштерінің бастығы және мырза Гарри Хопкинс кіретін Стратегиялық кемелер кеңесінің құрылуына әкелді, ол тікелей президентке есеп берді. Ұйымдар арасындағы келіспеушіліктер және президенттен басқа шешуші биліктің болмауы кеңестің тиімділігін шектеді. Тағы бір қажеттілік – барлық одақтас сауда кемелерін үйлестіру үшін британдық сауда кемелерін басқаруды өз міндетіне алған Ұлыбританияның Соғыс көлігі министрлігімен тұрақты және тиімді өзара іс-қимыл жасау болды. WSA құрылғаннан кейін Стратегиялық кемелер кеңесі Біріккен штабтар басшылығы астында бұрынғыдан гөрі әлдеқайда төменгі рөлде жалғастырды. 1942 жылдың 7 ақпанында президент Франклин Делано Рузвельттің №9054 жарлығымен WSA құрылды. АҚШ соғысқа қатысқан 1942 жылдың 7 ақпанында. WSA 1936 жылы құрылған және сауда кемелерінің жобалау мен құрылысын бақылаған Америка Құрама Штаттарының Теңіз комиссиясынан әкімшілік тұрғысынан бөлінді. Бұл "Либерти" және "Виктори" кемелерін, сондай-ақ басқа да түрлерін өндіруді қамтыды. АҚШ флоты шамамен 3500 құрғақ жүк кемесінен және 900-ден астам жоғары жылдамдықты танкерден тұратын деңгейге жетті.

Операциялар

Практикалық тұрғыда Теңіз комиссиясы мен WSA әрқайсысының басшылығымен вице-адмирал Эмори С. Ландтың басқаруымен тығыз жұмыс істеді. Лэнд бұл қарым-қатынасты өзінің есебінде сипаттады, WSA президентіне 1943 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі прогресс туралы: 1936 жылғы Теңіз саудасы заңы бойынша АҚШ Теңіз комиссиясы теңіздегі кемелерді және кеме жасауды бағыттап, бақылау үшін тәуелсіз агенттік ретінде құрылды. Бұл ел соғысқа қадам басқанда, Теңіз комиссиясын толықтыру үшін соғысқа тән операциялық мәселелерді шешуге арналған арнайы агенттік қажеттігі бірден анықталды. Осы қажеттілік 1942 жылғы 7 ақпанда Соғыс кемелер әкімшілігінің құрылуына әкелді, ол кеме жасаудан басқа Комиссияның барлық негізгі заңдық функцияларын Теңіз комиссиясынан қабылдады. Осылайша WSA үкіметтің кемелерді басқару агенттігіне, ал Теңіз комиссиясы оның кеме жасау агенттігіне айналды. WSA-ның өкілеттігі кең болды. Президентке ұсынған сол есепте Лэнд жауапкершілікті былай сипаттады: 1942 жылғы 7 ақпандағы жарлық бойынша WSA-ның жауапкершілігі кемелерді сатып алу немесе өзінің немесе Армия, Әскери-теңіз күштері немесе басқа да үкіметтік органдардың пайдалануы үшін реквизициялауды, сондай-ақ WSA бақылайтын кемелерді және ленд-лиз бағдарламасы бойынша Достасқан елдердің кемелерін жөндеу, қаруландыру және дегауссингтеуді қамтыды; кемелерді әскер тасымалдауға, госпитальдық кемелерге және басқа да арнайы мақсаттарға түрлендіру; кеме экипажын оқыту және қамтамасыз ету, осы кемелердің қозғалысын басқару, тиеу, түсіру және жалпы бақылау; теңіз және соғыс тәуекелдерін сақтандыру заңдары мен қаражаттарын басқару, сондай-ақ терминалдар мен порттарды, экспедициялау және осыған байланысты мәселелерді бақылау кірді. Осы өкілеттік бойынша жүк кемелері саудаға, Армияға немесе Әскери-теңіз күштеріне бөлінді. Армияның көптеген кемелері мен Әскери-теңіз тасымалдаулары WSA арқылы бөлінді. WSA өз агенттері арқылы тікелей кемелерді қызмет көрсету және азаматтық қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін пайдаланды. WSA басқарған кемелердің ішінде ірі және жылдам әскер тасымалдау кемелері болды, олар көбінесе эскортсыз жүзе алатын. WSA басқарған Аргентина, Бразилия, Джон Эрикссон, Лурлайн, Марипоса, Монтерей және Уругвай кемелері осылардың қатарында болды. Бұдан өзге, WSA британдық Соғыс көлігі министрлігімен Біріккен кемелерді реттеу кеңесі арқылы қолданыстағы кемелердің корпустарын және жүк көлемін тиімді пайдалануды қамтамасыз ету үшін тығыз жұмыс істеді. «Бұл кемелердің қозғалысын тиеу, түсіру және жалпы бақылау» аясында WSA кеме сыйымдылығын пайдаланудың жақсартылған әдістерін әзірледі және жүзеге асырды, сондай-ақ коммерциялық және әскери қызметтердің кемелерді тиімсіз пайдалануына жол бермеді.

Соғыстан кейінгі кезең

Соғыстан кейін WSA кемелері "Солдат кілемі" операциясы аясында шетелдегі қарулы күштердің көптеген санын елдеріне қайтаруға қолданылды. 1945 жылдың 1 желтоқсанына дейін 3,5 миллионнан астам адам шетелден елдеріне жеткізілді. 1946 жылдың 1 қыркүйегінде WSA функциялары Теңіз комиссиясына қайтарылды.