Америка Азамат Соғысы: Мэриленд науқаны және Лидің Солтүстікке шабуылы

Кіріспе

1862 жылы Солтүстік Америка Құрама Штаттарына жасалған шабуыл

Мэриленд науқаны (немесе Антиэтам науқаны) 1862 жылдың 4-20 қыркүйегі аралығында Американдық Азамат соғысы кезінде болды. Бұл генерал Роберт Лидің Солтүстікке жасаған алғашқы шабуылы болды. Оған генерал-майор Джордж Б. Макклеллан басқаратын Потомак армиясы қарсы тұрды. Макклеллан Ли мен оның Солтүстік Вирджиния армиясын тоқтату үшін қозғалды және ақырында Шарпсбург, Мэриленд маңында шабуыл жасады. Антиэтам шайқасы – Американ тарихындағы ең қанды шайқас. Ли Солтүстік Вирджиниядағы шайқаста жеңіске жеткеннен кейін, 4 қыркүйекте 55 000 әскермен Шенноа аңғары арқылы солтүстікке қарай жылжыды. Оның мақсаты – соғыстан қираған Вирджиния аймағынан тыс жерде армиясын қайта жабдықтау және қарашадағы сайлау алдында Солтүстіктің рухын құлатқан. Ли қауіпті қадамға барып, армиясын екіге бөлді: бір бөлігі Мэрилендке қарай жылжуын жалғастырды, ал екіншісі Харперс-Ферридегі федералды гарнизон мен арсеналды басып алуға тырысты. Макклеллан Лидің қолбасшыларына берген бұйрықтарының көшірмесін кездейсоқ тауып алып, Ли армиясының бөлінген бөліктерін оқшаулап, жеңуді жоспарлады. Конфедерация генерал-майоры Стоунволл Джексон Харперс-Ферриді қоршап, бомбалап, 12-15 қыркүйек аралығында басып алды. Ал Макклелланның 102 000 әскері Лиден бөліп тұрған Оңтүстік тау өткелдері арқылы жылдам өтуге тырысты. 14 қыркүйектегі Оңтүстік тау шайқасы Макклелланның жылжуын баяулатты және Лиге әскерінің көп бөлігін Шарпсбургке шоғырландыруға уақыт берді. 17 қыркүйектегі Антиэтам (немесе Шарпсбург) шайқасы – 22 000-нан астам қаза болғандықтан, Американ әскери тарихындағы ең қанды күн. Лидің күштері екі есе көп болғандықтан, ол қорғаныс күштерін әр шабуылды тойтару үшін жылжытты, бірақ Макклеллан жеңіске жеткен жерлерде конфедераттарды жою үшін армиясының резервтерін толық қолданбады. 18 қыркүйекте Ли Потомак өзенінен кері шегінуге бұйрық берді, ал 19-20 қыркүйекте Шепердстаундағы Лидің артқы күзетінің шайқасы науқанды аяқтады. Антиэтам тактикалық тұрғыдан теңдікке келсе де, Лидің Мэриленд науқанының стратегиясы сәтсіз аяқталды. Президент Авраам Линкольн осы одақтың жеңісін Конфедерацияға еуропалық қолдау көрсету қаупін тоқтатқан Эмансипациялық жариялауын жариялау үшін пайдаланды.

The Maryland campaign (or Antietam campaign) occurred September 4–20, 1862, during the American Civil War. The campaign was Confederate General Robert E. Lee's first invasion of the North. It was repulsed by the Army of the Potomac under Maj. Gen. George B. McClellan, who moved to intercept Lee and his Army of Northern Virginia and eventually attacked it near Sharpsburg, Maryland. The resulting Battle of Antietam was the bloodiest day of battle in American history. Following his victory in the northern Virginia campaign, Lee moved north with 55,000 men through the Shenandoah Valley starting on September 4, 1862. His objective was to resupply his army outside of the war torn Virginia theater and to damage Northern morale in anticipation of the November elections. He undertook the risky maneuver of splitting his army so that he could continue north into Maryland while simultaneously capturing the Federal garrison and arsenal at Harpers Ferry. McClellan accidentally found a copy of Lee's orders to his subordinate commanders and planned to isolate and defeat the separated portions of Lee's army. While Confederate Maj. Gen. Stonewall Jackson surrounded, bombarded, and captured Harpers Ferry (September 12–15), McClellan's army of 102,000 men attempted to move quickly through the South Mountain passes that separated him from Lee. The Battle of South Mountain on September 14 delayed McClellan's advance and allowed Lee sufficient time to concentrate most of his army at Sharpsburg. The Battle of Antietam (or Sharpsburg) on September 17 was the bloodiest day in American military history with over 22,000 casualties. Lee, outnumbered two to one, moved his defensive forces to parry each offensive blow, but McClellan never deployed all of the reserves of his army to capitalize on localized successes and destroy the Confederates. On September 18, Lee ordered a withdrawal across the Potomac and on September 19–20, fights by Lee's rear guard at Shepherdstown ended the campaign. Although Antietam was a tactical draw, it meant the strategy behind Lee's Maryland campaign had failed. President Abraham Lincoln used this Union victory as the justification for announcing his Emancipation Proclamation, which effectively ended any threat of European support for the Confederacy.

Әскери жағдай

1862 жыл Шығыс майданында Одақ әскерлері үшін сәтті басталды. Джордж Б. Макклелланның Потомак армиясы Вирджиния түбегіне түбегі науқаны барысында шабуыл жасады және маусым айында Конфедерация астанасы Ричмондқа бірнеше шақырым жетіп келді. Бірақ 1 маусымда Роберт Ли Солтүстік Вирджиния армиясының басшылығын қабылдағаннан кейін жағдай өзгерді. Ли маусымның соңында Жеті күндік шайқаста Макклелланға қарсы күшті шабуыл жасады; Макклеллан қайраттан басып, әскері түбекке кері шегінді. Шілдеде Ли Солтүстік Вирджиния науқанын жүргізді, онда ол генерал-майор Джон Поупті және оның Вирджиния армиясын жеңіп, ең маңыздысы Екінші Булл-Ран шайқасында (Екінші Манассас) танылды, Макклеллан корпусы Поупқа көмектесе алмай қалды. Лидің Мэриленд науқанын Шығыс майданында Федералды күштерге қарсы жазғы науқанның логикалық тұрғыдан байланысқан үш шайқасының соңғы бөлігі деп санауға болады. Жазғы науқандардан кейін Конфедерация әскерлері көптеген сарбаздарын жоғалтты. Дегенмен, Ли өзінің армиясы үлкен сынаққа дайын екенін түсінді: Солтүстікке шабуыл жасау. Оның мақсаты Мэриленд және Пенсильвания штаттарына жетіп, Вашингтонды жабдықтаумен қамтамасыз ететін Балтимор және Огайо темір жолын кесіп тастау еді. Оның қимылдары Вашингтон мен Балтиморға қауіп төндіріп, «жауды мазалап, қинауға» тиіс болды. Лидің шабуылға шығуына бірнеше себеп болды. Біріншіден, ол әскерін азық-түлікпен қамтамасыз етуі керек еді және Солтүстіктің шаруашылықтары Вирджиниядағыдай соғысқа ұшырамағанын білді. Соғысты солтүстікке жылжыту Вирджинияға түскен қысымды азайтар еді. Екіншісі – Солтүстіктің моральдық жағдайы. Ли Конфедерацияның Солтүстікті әскери жолмен жеңуі міндетті емес екенін білді; ол Солтүстік халқы мен үкіметінің күресті жалғастыруға ықыласын жоғалтуын қамтамасыз етуі керек еді. 1862 жылғы Конгресс сайлауы қараша айында жақындаған кезде Ли Солтүстікке шабуыл жасаған армия Конгрестің теңгерімін Демократиялық партияға бұрып, Абрахам Линкольнды соғысты тоқтату туралы келіссөздерге мәжбүрлей алады деп сенді. 3 қыркүйекте ол Конфедерация президенті Джефферсон Дэвиске жазған хатында жаудың «көп әлсіреп, рухы құлаған» екенін айтты. Басқа да себептер болды. Конфедерацияның шабуылы Мэрилендте көтеріліс тудыруы мүмкін, әсіресе ол штат құлдар ұстайтын штат болғандықтан және оның көптеген азаматтары Оңтүстікке жақсы көзбен қарады. Конфедерация саясаткерлерінің кейбіреулері, Джефферсон Дэвис сияқты, Конфедерацияның шетелдерден мойындылығы Солтүстік жеріндегі әскери жеңіс арқылы күшейеді деп сенді, бірақ Лидің Оңтүстік өзінің әскери жоспарларын осы мүмкіндікке негіздеуі керек деп ойлағанына ешқандай дәлел жоқ. Дегенмен, Екінші Булл-Ран шайқасының жеңісі және Лидің басып кіруінің басталуы Конфедерациялық штаттар мен Франция және Ұлыбритания арасындағы дипломатиялық белсенділікті күшейтті. Сонымен қатар, Батыс майданындағы генералдар Брэкстон Брэгг пен Эдмунд Кирби Смит Дон Карлос Бьюэллді жеңіп, Шығыс Теннессиден Кентукки штатының шекаралық аймағына Ричмонд шайқасы арқылы жетті, бұл Конфедерацияның Шығыстағы жеңістерімен бір уақытта болды. Екінші Булл-Ран шайқасында Поуптың жеңілісінен кейін президент Линкольн бұрынғысынша сынған армияны жаңартқан Джордж Б. Макклелланға қайта оралды, ол оны Булл-Ран шайқасының біріншісінде (Бірінші Манассас) Одақтың жеңілісінен кейін жасаған еді. Ол Макклелланның күшті ұйымдастырушы және әскерді жаттықтыруға шебер екенін білді, Поуп армиясының бөлімшелерін Потомак армиясымен одан да жылдам біріктіре алатынын және осы жұмысқа Бернсайдтан басқа лайықты таңдау жоқ екенін түсінді, оған армияға басшылық етуді ұсынды, бірақ ол бас тартты. 2 қыркүйекте Линкольн Макклелланды «Вашингтонның бекіністеріне және астананы қорғауға арналған барлық әскерге» басшылық етуге тағайындады. Бұл тағайындау Министрлер кабинетінде дау тудырды, олардың көпшілігі президентке «біздің осы уақытта генерал-майор Макклелланға АҚШ-тың кез келген армиясының басшылығын тапсыру қауіпсіз емес деген пікірімізді білдіретін петицияға қол қойды». Президент бұл «иттің шашымен тістегенді емдегенге» тең екенін мойындады. Бірақ Линкольн өзінің хатшысы Джон Хейге: «Бізде бар құралдарды пайдалануымыз керек. Армияда осы бекіністерді басқаратын және біздің әскерлерімізді оның жартысына дейін жақсарта алатын адам жоқ. Егер ол өзімен күресе алмаса, онда ол басқаларды күреске дайындауда ең шебер».

The year 1862 started out well for Union forces in the Eastern Theater. George B. McClellan's Army of the Potomac had invaded the Virginia Peninsula during the Peninsula Campaign and by June stood only a few miles outside the Confederate capital at Richmond. But, when Robert E. Lee assumed command of the Army of Northern Virginia on June 1, fortunes reversed. Lee attacked McClellan aggressively at the end of June in the Seven Days Battles; McClellan lost his nerve, and his army retreated down the Peninsula. In July Lee then conducted the northern Virginia campaign in which he outmaneuvered and defeated Maj. Gen. John Pope and his Army of Virginia, most significantly at the Second Battle of Bull Run (Second Manassas), before McClellan's corps could reinforce Pope. Lee's Maryland campaign can be considered the concluding part of a logically connected, three campaign, summer offensive against Federal forces in the Eastern Theater. The Confederates had suffered significant manpower losses in the wake of the summer campaigns. Nevertheless, Lee decided his army was ready for a great challenge: an invasion of the North. His goal was to reach the major Northern states of Maryland and Pennsylvania, and cut off the Baltimore and Ohio Railroad line that supplied Washington, D. C. His movements would threaten Washington, D. C., and Baltimore, so as to "annoy and harass the enemy." Several motives led to Lee's decision to launch an invasion. First, he needed to supply his army and knew the farms of the North had been untouched by war, unlike those in Virginia. Moving the war northward would relieve pressure on Virginia. Second was the issue of Northern morale. Lee knew the Confederacy did not have to win the war by defeating the North militarily; it merely needed to make the Northern populace and government unwilling to continue the fight. With the Congressional elections of 1862 approaching in November, Lee believed that an invading army playing havoc inside the North could tip the balance of Congress to the Democratic Party, which might force Abraham Lincoln to negotiate an end to the war. He told Confederate President Jefferson Davis in a letter of September 3 that the enemy was "much weakened and demoralized." There were secondary reasons as well. The Confederate invasion might be able to incite an uprising in Maryland, especially given that it was a slave holding state and many of its citizens held a sympathetic stance toward the South. Some Confederate politicians, including Jefferson Davis, believed the prospect of foreign recognition for the Confederacy would be made stronger by a military victory on Northern soil, but there is no evidence that Lee thought the South should base its military plans on this possibility. Nevertheless, the news of the victory at Second Bull Run and the start of Lee's invasion caused considerable diplomatic activity between the Confederate States and France and the United Kingdom. Additionally, generals Braxton Bragg and Edmund Kirby Smith in the Western Theatre outmaneuvered Don Carlos Buell to reach the border state of Kentucky from eastern Tennessee through the Battle of Richmond which coincided with Confederate victories in the East. After the defeat of Pope at Second Bull Run, President Lincoln reluctantly returned to the man who had mended a broken army before—George B. McClellan, who had done it after the Union defeat at the First Battle of Bull Run (First Manassas). He knew that McClellan was a strong organizer and a skilled trainer of troops, able to recombine the units of Pope's army with the Army of the Potomac faster than anyone, and there was no other viable choice for the job except Burnside, who was asked and declined command of the army. On September 2, Lincoln named McClellan to command "the fortifications of Washington, and all the troops for the defense of the capital." The appointment was controversial in the Cabinet, a majority of whom signed a petition declaring to the president "our deliberate opinion that, at this time, it is not safe to entrust to Major General McClellan the command of any Army of the United States." The president admitted that it was like "curing the bite with the hair of the dog." But Lincoln told his secretary, John Hay, "We must use what tools we have. There is no man in the Army who can man these fortifications and lick these troops of ours into shape half as well as he. If he can't fight himself, he excels in making others ready to fight."

Бастапқы қозғалыстар

3 қыркүйекте, Шантилли шайқасынан кейін екі күн өткен соң, Ли президент Дэвисқа президент қарсылық білдірмесе, Мэрилендке өтуге шешім қабылдағанын жазды. Сол күні Ли әскерін Шантиллиден Вирджиния штатының Лисбург қаласына қарай солтүстікке және батысқа жылжыта бастады. 4 қыркүйекте Солтүстік Вирджиния армиясының алдыңғы қатарлары Лудун округы арқылы Мэрилендке өтті. Әскердің негізгі бөлігі 7 қыркүйекте Мэриленд штатының Фредерик қаласына жетті. 55 мың сарбазды Ричмондты қорғаған генерал-майор Д.Х. Хилл мен Лафайет МакЛоус дивизиялары, сондай-ақ генерал-бригадир Джон Джордж Уолкердің басқаруындағы екі бригада күшейтті, бірақ олар Булл-Ран мен Шантиллиде жоғалған 9 мың сарбаздың орнын толтырды ғана. Лидің басып кіруі Конфедерацияның тағы бір стратегиялық шабуылымен сәйкес келді. Генералдар Брэкстон Брэгг пен Эдмунд Кирби Смит бір уақытта Кентуккиге шабуыл жасады. Джефферсон Дэвис үш генералға да ашық хабарламаның жобасын жіберді, онда олардың басып алған күштері қай штатқа жетсе, сол штатты атау үшін бос орындар қалдырылған. Дэвис Оңтүстік өз стратегиясын өзгертіп жатқандай көрінетінін жұртшылыққа (және тікелей Еуропа елдеріне) түсіндіру үшін жазды. Осыған дейін Конфедерация өзі агрессияның құрбаны болғанын және тек "шетелдік шапқыншылықтан" қорғанып жатқанын мәлімдеген. Дэвис Конфедерацияның әлі де өзін-өзі қорғау үшін соғыс жүргізіп жатқанын түсіндірді. Ол "басқыншылықты жоспарламағанын" және шабуылдардың мақсаты Линкольн үкіметін Оңтүстікті бейбіт түрде бөлініп кетуге мәжбүрлеу ғана екенін жазды. "Бізді аяусыз қудалап, түсініксіз жаулық көрсетіп жүрген жаудың жеріне соғысты көшіру арқылы өз елімізді қорғауға мәжбүрміз". Дэвистің хабарлама жобасы оның генералдарына олар өз хабарламаларын жариялағаннан кейін ғана жетті. Олар осы шекаралық штаттарға жаулап алушылар емес, азат етушілер ретінде келгендерін баса көрсетті, бірақ Дэвис тілегендей, Конфедерация стратегиясының өзгеруіне қатысты маңызды мәселені қарастырмады. Лидің хабарламасында Мэриленд халқына оның әскері "Оңтүстік штаттарымен берік әлеуметтік, саяси және экономикалық байланыстары бар, осы мемлекеттің азаматтарына жасалған зұлымдықтарға терең қайғымен, осы шетелдік иеліктен құтылуға, еркін адамдардың бұзылмас құқықтарын қайта қалпына келтіруге көмектесу үшін келгенін" жариялады.

On September 3, just two days after the Battle of Chantilly, Lee wrote to President Davis that he had decided to cross into Maryland unless the president objected. On the same day, Lee began shifting his army north and west from Chantilly towards Leesburg, Virginia. On September 4, advance elements of the Army of Northern Virginia crossed into Maryland from Loudoun County. The main body of the army advanced into Frederick, Maryland, on September 7. The 55,000 man army had been reinforced by troops who had been defending Richmond—the divisions of Maj. Gens. D. H. Hill and Lafayette McLaws and two brigades under Brig. Gen. John George Walker—but they merely made up for the 9,000 men lost at Bull Run and Chantilly. Lee's invasion coincided with another strategic offensive by the Confederacy. Generals Braxton Bragg and Edmund Kirby Smith had simultaneously launched invasions of Kentucky. Jefferson Davis sent to all three generals a draft public proclamation, with blank spaces available for them to insert the name of whatever state their invading forces might reach. Davis wrote to explain to the public (and, indirectly, the European Powers) why the South seemed to be changing its strategy. Until this point, the Confederacy had claimed it was the victim of aggression and was merely defending itself against "foreign invasion." Davis explained that the Confederacy was still waging a war of self defense. He wrote there was "no design of conquest," and that the invasions were only an aggressive effort to force the Lincoln government to let the South go in peace. "We are driven to protect our own country by transferring the seat of war to that of an enemy who pursues us with a relentless and apparently aimless hostility." Davis's draft proclamation did not reach his generals until after they had issued proclamations of their own. They stressed that they had come as liberators, not conquerors, to these border states, but they did not address the larger issue of the Confederate strategy shift as Davis had desired. Lee's proclamation announced to the people of Maryland that his army had come "with the deepest sympathy [for] the wrongs that have been inflicted upon the citizens of the commonwealth allied to the States of the South by the strongest social, political, and commercial ties to aid you in throwing off this foreign yoke, to enable you again to enjoy the inalienable rights of freemen."

Ли әскерін бөлу

Ли әскерін төрт бөлікке бөліп, Мэрилендке қарай жылжыды. Чемберсбургте жасақтардың белсенділігі туралы хабар алғаннан кейін Ли генерал-майор Джеймс Лонгстритті Бунсбороға, содан кейін Хагерстаунға жіберді. Лидің барлауы қауіпті жоғары бағалаған, себебі сол кезде Чемберсбургте бар болғаны 20 жасақшы болды. Генерал-майор Томас Дж. "Стоунволл" Джексонға үш жеке колоннамен Харперс-Ферридегі Одақ арсеналын басып алуға бұйрық берілді. Бұл Оңтүстік тауында әскердің тылын қорғауға генерал-майор Дж.Э.Б. Стюарттың сирек орналасқан кавалериясы мен генерал-майор Д.Х. Хиллдің дивизиясын қалдырды. Лидің Харперс-Ферриді басып алу үшін әскерін бөлудің қауіпті стратегиясын таңдауының нақты себебі белгісіз. Бір мүмкіндік – ол оның Шенноа аңғарындағы жабдықтау жолдарына қадағалап отырғанын білген болуы мүмкін. Мэрилендке кірмес бұрын ол Винчестер, Мартинсбург және Харперс-Ферридегі федералды гарнизондар бір оқ атпай-ақ қоршалып, тасталып кетеді деп есептеген (іс жүзінде Винчестер мен Мартинсбург екеуі де эвакуацияланды). Тағы бір мүмкіндік – бұл көптеген маңызды жабдықтары бар, бірақ іс жүзінде қорғануға мүмкін емес, өйткені барлық жағынан жоғары жерлер басып тұрған тартымды нысана болды.

Шабуылға қарсы реакциялар

Лидің жорығы бастапқыда қиындықтарға толы болды. Конфедерация армиясының сандық күші дезертирлік пен артта қалу салдарынан төмендеді. Ол Чантиллиден 55 мың адаммен аттанғанымен, 10 күн ішінде бұл сан 45 мыңға дейін азайды. Кейбір әскерлер Одақ аумағына басып кірудің өз штаттарын "Солтүстік агрессиясынан" қорғау ғана мақсатымен соғысып жатқандарына қатысты нанымдарына қайшы келетініне байланысты Потомак өзенін кесіп өтуден бас тартты. Көптеген әскерлер Мэриленд егістіктерінен піспеген жүгері жеп, диареяға шалдықты, ал тас жолдарда аяқ киімсіз қалғандарының табандары қанға батып, жарақат алды. Мэрилендке кіргеннен кейін Конфедерация әскерлері аз қолдау тапты. Керісінше, олар салқындықпен қабылдаудан бастап, көбінесе ашық жаулыққа дейін әртүрлі реакциялармен күшті. Роберт Ли штатта күтпеген қарсылыққа тап болды. Мэриленд құлдарды ұстаған штат болғанымен, төменгі және орта тап арасындағы Одаққа қолдау білдірушілер, құл еңбегіне толығымен тәуелді Оңтүстік Мэрилендтен шыққан сепаратистердің көпшілігінен гөрі айқынрақ байқалды. Сонымен қатар, Оңтүстік Мэриленд тұрғындарының көпшілігі соғыстың басында Вирджиниядағы Конфедерация армиясына қосылу үшін оңтүстікке қарай сапар шекті. Лидің Мэрилендтегі қатарларына "бірнеше ондаған" ғана адам қосылды. Мэриленд пен Пенсильвания жаулап алудан қорқып, ашуланып, бірден қаруға көтерілді. Пенсильвания губернаторы Эндрю Кертин 50 мың милицияны шақырып, оларды басқаруға Пенсильвания тумасы генерал-майор Джон Ф. Рейнольдсты тағайындады. Бұл Макклеллан мен Рейнольдстың корпусының командирі Джозеф Хукерге үлкен наразылық туғызды, бірақ бас қолбасшы Генри Халлек Рейнольдсты Кертинге бағынуға бұйрық берді және Хукерге жаңа дивизия командирін табуды айтты. Уилкс-Барреде, тіпті солтүстікте де, шіркеу және сот ғимаратының қоңыраулары ер адамдарды жаттығуға шақырып, естілді. Мэрилендтегі дүрбелең Пенсильваниядағыдан гөрі кеңінен тарады, себебі ол әлі тікелей қауіпке тап болған жоқ. Лидің сепаратистік ошақ деп қате санаған Балтимор, Конфедерация армиясы пайда болғанда көтеріліс күтетін Балтимор оған қарсы соғысқа шақырылды. Оңтүстік армиясы Потомак өзенін кесіп өткені туралы хабар Балтиморға жеткенде, бірден истериялық жағдай туды, одан кейін тез арада бекем шешім қабылдады. Көшеде газет кеңселерiнiң алдында соңғы хабарларды күтiп тұрған көп адам жиналды, ал ашулануды басу үшiн спирттi iшiмдiктердiң сатуы тоқтатылды. Тұрғындар қоршаудан қорқып, азық-түлік пен қажеттi заттарды жинады. Филадельфия да Хагерстауннан 240 шақырым қашықтықта және тiкелей қауiп-қатерге тап болмағанына қарамастан, қарбалас дайындықтарға көшті.

Lee's invasion was fraught with difficulties from the beginning. The Confederate Army's numerical strength suffered due to straggling and desertion. Although he started from Chantilly with 55,000 men, within 10 days this number had diminished to 45,000. Some troops refused to cross the Potomac River because an invasion of Union territory violated their beliefs that they were fighting only to defend their states from "Northern aggression". Countless others became ill with diarrhea after eating unripe corn from the Maryland fields or disabled because their shoeless feet were bloodied on hard surfaced Northern roads. Upon entering Maryland, the Confederates found little support. Instead, they were met with reactions that ranged from a cool lack of enthusiasm, to — in most cases — open hostility. Robert E. Lee was disappointed at the state's resistance, which he had not anticipated. Although Maryland was a slaveholding state, Confederate sympathies were considerably less pronounced among the lower and middle classes, which generally supported the Union cause, than among the pro secession legislature, the majority of the members of which hailed from Southern Maryland, an area almost entirely economically dependent on slave labor. Furthermore, many of the fiercely pro Southern Marylanders had already traveled south at the beginning of the war to join the Confederate Army in Virginia. Only a "few score" of men joined Lee's columns in Maryland. Maryland and Pennsylvania, alarmed and outraged by the invasion, rose at once to arms. Pennsylvania Governor Andrew Curtin called for 50,000 militia to turn out, and he nominated Maj. Gen. John F. Reynolds, a native Pennsylvanian, to command them. This caused considerable frustration to McClellan and Reynolds's corps commander, Joseph Hooker, but general in chief Henry Halleck ordered Reynolds to serve under Curtin and told Hooker to find a new division commander. As far north as Wilkes Barre, church and courthouse bells rang out, calling men to drill. In Maryland, panic was much more widespread than in Pennsylvania, which was not yet immediately threatened. Baltimore, which Lee incorrectly regarded as a hotbed of secession merely waiting for the appearance of Confederate armies to revolt, took up the war call against him immediately. When it was learned in Baltimore that Southern armies had crossed the Potomac River, the reaction was one of instantaneous hysteria followed quickly by stoic resolution. Crowds milled in the street outside newspaper offices waiting for the latest bulletins, and the sale of liquor was halted to restrain the excitable. The public stocked up on food and other essentials, fearing a siege. Philadelphia was also sent into a flurry of frenzied preparations, despite being over 150 miles (240 km) from Hagerstown and in no immediate danger.

МакКелленнің ізденуі

Генерал-майор Джордж Б. Макклеллан және Потомак армиясы 7 қыркүйекте Вашингтондан 87 000 сарбаздық әскерімен баяу қозғалысқа шықты. Ол табиғатынан сақтықпен келетін генерал болғандықтан, 120 000-нан астам конфедерат әскерімен кездесуге дайын тұруы керек деп есептеді. Сонымен қатар, ол Вашингтондағы үкіметпен жанжалдасып, елорданы қорғаған күштердің тікелей оған бағынуын талап етті. Армияның моральдық жағдайы төмен болды, себебі олар Жарым аралда және Екінші Булл-Ранда жеңіліске ұшыраған, бірақ Мэрилендке өткеннен кейін штат азаматтарының «достық, тіпті құлшыныспен қарсы алуынан» рухтары көтерілді. Макклелланның артынан қуалайтын Ли өзінің армиясын екіге бөліп, Харперс-Ферриді басып алуға батыл қадам жасады. Генерал-майор Джеймс Лонгстриттің корпусы Хагерстаунға қарай солтүстікке жылжығанда, Ли Харперс-Ферриге үш бағыттан шабуыл жасау үшін әскер колонналарын жіберді. Джексон басқаратын ең ірі колонна (11 500 сарбаз) Потомак өзенін қайтадан кесіп, Харперс-Ферридің батысынан айналып, Боливар-Хайтстан шабуылдауға тиіс болды, ал генерал-майор Лафайетт Маклоу (8000 сарбаз) және бригада генералы Джон Г. Уокер (3400 сарбаз) басқаратын екі колонна Мэриленд және Лудон Хайтстарын басып алып, қаланың шығысы мен оңтүстігін бақылауға тиіс болды. Потомак армиясы 13 қыркүйекте Мэриленд штатындағы Фредерик қаласына жетті. Сол жерде 27-ші Индиана жұмыскерлік полкінің сержанты Бартон Митчелл Ли армиясының толық жоспарын жазылған құжатты – 191-ші бұйрықты үш сигарының ішінен таба алды. Бұйрықта Ли армиясын географиялық тұрғыдан бөліп, оның бөлімдерін оқшаулап, жеңілуге ұшыратуға болатыны көрсетілген. Осы ақпараттың маңыздылығын түсінген Макклеллан қолдарын жоғары көтеріп: «Енді не істеу керегін білемін!» деді. Ол бұл құжатты әскери досы, бригада генералы Джон Гиббонға көрсетіп: «Егер мен Боби Лиді жеңе алмасам, үйге қайтуға дайынмын» деді. Президент Линкольнге телеграмма жіберіп: «Менің алдымда бүкіл қарсыластар күші тұр, бірақ мен сенімдімін және уақытты ысырап етпеймін. Менің ойымша, Ли қателік жасады және оның жазасы ауыр болады. Мен қарсыластардың барлық жоспарларын білемін және егер менің сарбаздарым жағдайға лайық болса, оларды өз тұзағына түсіремін. Сізге трофейлер жіберемін» деді. Макклеллан осы ақпаратты пайдалану үшін 18 сағат күтті. Оның кешігуі Ли армиясын жою мүмкіндігін қарыштады. 13 қыркүйек күні түнінде Потомак армиясы Оңтүстік тауға қарай жылжыды, генерал-майор Амброз Бернсайдтың оң жақ қанаты Тернердің сағасына, ал бригада генералы Уильям Б. Франклиннің сол жақ қанаты Крамптонның сағасына бағытталды. Оңтүстік тау – Блю-Ридж тауларының Мэрилендке кіргеннен кейін жалғасы. Бұл Шенандоа және Камберленд аңғарларын Мэриленд штатының шығыс бөлігінен бөліп тұратын табиғи кедергі. Ли армиясына жетудің жалғыз жолы – Оңтүстік таудың асулары арқылы өту еді. Ли Макклелланның ерекше агрессивті әрекеттерін көріп, және конфедерат жақтастарының бірі арқылы оның бұйрығының құпиясы ашылғанын білгеннен кейін, әскерін шоғырландыруға асықты. Ол шабуылдауын тоқтатып, Вирджинияға қайтуды қаламады, себебі Джексон Харперс-Ферриді басып алуды әлі аяқтамаған еді. Оның орнына, ол Мэриленд штатындағы Шарпсберг қаласында тұрып қалуды шешті. Сол уақытта Солтүстік Вирджиния армиясының бөлімдері Оңтүстік таудың асуларын қорғауға дайын тұрды.

Maj. Gen. George B. McClellan and the Union Army of the Potomac moved out of Washington starting on September 7 with his 87,000 man army in a lethargic pursuit. He was a naturally cautious general and assumed he would be facing over 120,000 Confederates. He also was maintaining running arguments with the government in Washington, demanding that the forces defending the capital city report to him. The army started with relatively low morale, a consequence of its defeats on the Peninsula and at Second Bull Run, but upon crossing into Maryland, their spirits were boosted by the "friendly, almost tumultuous welcome" that they received from the citizens of the state. Although he was being pursued by McClellan, whose Army of the Potomac outnumbered his by more than two to one, Lee chose the risky strategy of dividing his army to seize the prize of Harpers Ferry. While the corps of Maj. Gen. James Longstreet drove north in the direction of Hagerstown, Lee sent columns of troops to converge and attack Harpers Ferry from three directions. The largest column, 11,500 men under Jackson, was to recross the Potomac and circle around to the west of Harpers Ferry and attack it from Bolivar Heights, while the other two columns, under Maj. Gen. Lafayette McLaws (8,000 men) and Brig. Gen. John G. Walker (3,400), were to capture Maryland Heights and Loudoun Heights, commanding the town from the east and south. The Army of the Potomac reached Frederick, Maryland, on September 13. There, Cpl. Barton Mitchell of the 27th Indiana Infantry discovered a mislaid copy of the detailed campaign plans of Lee's army—Special Order 191—wrapped around three cigars. The order indicated that Lee had divided his army and dispersed portions geographically, thus making each subject to isolation and defeat. Upon realizing the intelligence value of this discovery, McClellan threw up his arms and exclaimed, "Now I know what to do!" He waved the order at his old Army friend, Brig. Gen. John Gibbon, and said, "Here is a paper with which if I cannot whip Bobbie Lee, I will be willing to go home." He telegraphed President Lincoln: "I have the whole rebel force in front of me, but I am confident, and no time shall be lost. I think Lee has made a gross mistake, and that he will be severely punished for it. I have all the plans of the rebels, and will catch them in their own trap if my men are equal to the emergency. Will send you trophies." McClellan waited 18 hours before deciding to take advantage of this intelligence. His delay squandered the opportunity to destroy Lee's army. On the night of September 13, the Army of the Potomac moved toward South Mountain, with Maj. Gen. Ambrose Burnside’s right wing of the army directed to Turner's Gap, and Brig. Gen. William B. Franklin’s left wing to Crampton's Gap. South Mountain is the name given to the continuation of the Blue Ridge Mountains after they enter Maryland. It is a natural obstacle that separates the Shenandoah and Cumberland valleys from the eastern part of Maryland. Crossing the passes of South Mountain was the only way to reach Lee's army. Lee, seeing McClellan's uncharacteristic aggressive actions, and possibly learning through a Confederate sympathizer that his order had been compromised, quickly moved to concentrate his army. He chose not to abandon his invasion and return to Virginia, because Jackson had not yet completed the capture of Harpers Ferry. Instead, he chose to make a stand at Sharpsburg, Maryland. In the meantime, elements of the Army of Northern Virginia waited in defense of the passes of South Mountain.

Харперс паром

Джексонның үш колоннасы Харперс-Ферриге жақындағанда, гарнизонның Одақ қолбасшысы полковник Диксон С. Майлз, қала маңындағы биіктіктерде стратегиялық позициялар алудың орнына, әскердің көп бөлігін қаланың жанында ұстауға талап етті. Оңтүстік Каролиналық бригада, генерал-майор Джозеф Б. Кершоу басшылығында, ең маңызды позиция – Мэриленд Хайтс қорғанысының әлсіздігіне тап болды, бірақ тек қысқаша шайқас болды. 13 қыркүйекте Кершоу мен Уильям Барксдейл бригадаларының күшті шабуылдары көбінесе тәжірибесіз Одақ әскерлерін биіктіктен ығыстырды. Мэриленд Хайтстағы шайқас кезінде, қалған Конфедерация колонналары келді және қаланың батысы мен оңтүстігіндегі маңызды позициялар қорғалмағанын көріп, таң қалды. Джексон Харперс-Ферридің айналасына артиллериясын орналастырды және генерал-майор А. П. Хиллге, ертеңгі таңда Федералдық сол қанатқа қарсы бүйірден шабуылға дайындық үшін Шенандоа өзенінің батыс жағалауымен жылжуға бұйрық берді. 15 қыркүйек таңында Джексон Мэриленд Хайтс және Лудон Хайтс етегінде 50-ге жуық зеңбірек орналастырды. Ол барлық жақтан қатал артиллериялық оқ жаудырды және жаяу әскер шабуылын бастауға бұйрық берді. Майлз жағдайдың үмітсіз екенін түсінді және өзінің бағыныштыларымен келісіп, капитуляцияның ақ туын көтеруге келісті. Бірақ ол жеке өзі капитуляциялауға үлкермей, артиллериялық снарядтан жараланып, ертесі күні қайтыс болды. Джексон Харперс-Ферриді және 12 000-нан астам Одақ тұтқындарын басып алды, содан кейін көптеген әскерін Лиге Шарпсбургте қосылуға алып барды, ал генерал-майор А. П. Хилл дивизиясы қаланы толық басып алуды аяқтады.

Оңтүстік тау

14 қыркүйекте Оңтүстік тау өткелдерін – Кремптон, Тернер және Фокс саңылауларын – бағындыру үшін қаһарлы шайқастар болды. Генерал-майор Д. Хилл Бернсайдқа қарсы Тернер және Фокс саңылауларын қорғады. Оңтүстікке қарай генерал-майор Лафайетт МакЛоус Фрэнклинге қарсы Кремптон саңылауын қорғады, ол Кремптон саңылауынан бұзып өте алды, бірақ Конфедерация Тернер мен Фокс саңылауларын, тіпті осал жағдайда болса да, ұстап тұрды. (Одақтың Фокс саңылауын бағындырғаны туралы қарсы пікір үшін, Ольдер, Кертис Л., «Худтың Фокс саңылауына жақын жеңілісі, 14 қыркүйек, 1862 жыл» еңбегін қараңыз.) Ли өзінің позициясының, сандық артықшылығы бар одақтық күштерге қарсы бекер екенін түсінді де, әскерлеріне Шарпсбургке жол көрсетті. Макклеллан сол кезде теориялық тұрғыдан Ли әскерін жинақтауға дейін жоя алатын мүмкіндікке ие болды. Бірақ 15 қыркүйекте Оңтүстік тауындағы жеңісінен кейін Макклелланның белсенсіздігі Харперс-Ферридегі гарнизонды тұтқындауға алып келді және Лиге шашыраған дивизияларын Шарпсбургте біріктіруге уақыт берді.

Антиэтам (Шарпсбург)

16 қыркүйекте Макклеллан Шарпсбург маңында Лимен кездесті. Ли Антитам өзенінің батысындағы шекараны қорғады. 17 қыркүйек күні таңертең генерал-майор Джозеф Хукердің І корпусы Лидің сол жақ қанатына күшті шабуыл жасады, бұл қанды шайқасты бастады. Шабуылдар мен қарсы шабуылдар Миллер жүгері егістігі мен Дункер шіркеуінің маңындағы ормандарда болды, ал генерал-майор Джозеф К. Мэнсфилдтің XII корпусы Хукерге көмекке келді. Союздық шабуылдар генерал-майор Эдвин В. Самнердің II корпусы арқылы Sunken Road ("Қанды жол") бағытында Конфедерацияның орталығын тесіп өтті, бірақ Федералдық артықшылығы пайдаланылмады. Түстен кейін Бернсайдтың IX корпусы Антитам өзені үстіндегі тас көпірден өтіп, Конфедерацияның оң жағын құлатып жіберді. Шығу тетігі болған сәтте А. П. Хиллдің дивизиясы Харперс-Ферриден келді және қарсы шабуыл жасап, Бернсайдтың әскерін кері қайтарды, соның арқасында Лидің армиясы құрылудан сақталды. Лидің күші екі есе кем болғанына қарамастан, ол барлық күштерін жұмылдырды, ал Макклеллан өзінің алты корпусының тек төртеуін ғана жіберді. Бұл Лиге ұрыс алаңында бригадаларды жылжытуға және әрбір союздық шабуылға қарсы тұруға мүмкіндік берді. Түнде екі әскер де өздерінің позицияларын бекітті. Ауыр жарақаттарға қарамастан – одақтастар 12 401, немесе 25%; конфедераттар 10 316, немесе 31% – Ли 18 қыркүйекте Макклелланмен шайқасты жалғастырды, сонымен қатар жараланғандарын Потомак өзенінен оңтүстікке қарай көшірді. Макклеллан шабуылды жаңартпады. Қараңғыда Ли Солтүстік Вирджиния армиясына Потомак өзенінен Шенноа аңғарына шегінуге бұйрық берді.

Шефардстаун

19 қыркүйекте генерал-майор Фитц Джон Портердің V корпусының жасағы Ботеллер Фордындағы өзеннен өтіп, бригада генерал Уильям Н. Пендлтон басқаратын конфедераттардың артқы жасағына шабуыл жасап, төрт зеңбірекке қол жеткізді. 20 қыркүйектің таңында Портер екі дивизияның бөлімдерін Потомак өзенінен өткізіп, көпір басын құрды. А. П. Хилл дивизиясы көптеген федералдылар өзеннен өтіп жатқанда қарсы шабуыл жасап, 118-ші Пенсильвания полкін ("Мал базарлық" полкі) жартылай қырып салды, 269 адамға зиян келтірді. Бұл артқы шайқас федералдылардың одан әрі қуғындауын тоқтатты.

Кейінгі оқиғалар мен дипломатиялық салдарлар

Ли Потомак өзенінің арғы жағына сәтті шегінді, соның арқасында Мэриленд штатындағы науқан мен жазғы науқан да аяқталды. Президент Линкольн МакКлелланның іс-әрекетіне көңілі толмады. Ол генералдың сақтықпен және нашар үйлестірілген әрекеттерінің салдарынан, Конфедерацияның күйреуіне алып келетін жеңіліс орнына, шайқас тең түскенін сенді. Ол қыркүйектің 17-сінен қазанның 26-сына дейін, Соғыс министрлігі мен президенттің қайталап сұранысына қарамастан, МакКлеллан Лиді Потомак арқылы қуудан бас тартқанына таң қалды, себебі ол жабдықтардың жетіспеушілігіне және күштерін тым кеңейтуден қорқуға сілтеме жасады. Бас генерал Генри У. Галлек өзінің ресми есебінде: «Жеңілген жаудың алдында және жылдам қимылдар мен қарқынды науқан үшін ең қолайлы маусымда осындай үлкен армияның ұзақ уақыт бойы белсенсіздігі үлкен ашу мен өкініш тудырды» деп жазды. Линкольн 7 қарашада МакКлелланды Потомак армиясының басшылығынан босатып, генералдың әскери мансабын тиімді аяқтады. Генерал-майор Амброуз Э. Бернсайд Потомак армиясын басқаруға тағайындалды. Шығыс майданы желтоқсанға дейін салыстырмалы түрде тыныш болды, содан кейін Ли Фредериксбург шайқасында Бернсайдке қарсы шықты. Тактикалық тұрғыдан тең түскенімен, Антиетам шайқасы Одақ үшін стратегиялық жеңіс болды. Ол Лидің Солтүстікке жасаған стратегиялық шабуылын тоқтатты және Авраам Линкольнге 22 қыркүйекте Азат ету туралы жарлықты жариялауға күткен жеңісін сыйлады, ол 1863 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. Линкольн бұрын осыны жасауды жоспарлағанмен, оның кабинеті одан Одақтың жеңісінен кейін осы жариялауды жасауға кеңес берді, себебі жеңіліс салдарынан жасалған деген қате түсінік тудырмау мақсатында. Антиетамдағы Конфедерацияның жеңілісі Франция мен Ұлыбритания үкіметтерін Конфедерацияны мойындаудан бас тартты. Сонымен қатар, Азат ету туралы жарлық шығарылғаннан кейін, болашақ майдан жеңістері шетелдік мойындауға әкелуінің ықтималдығы азайды. Линкольн құлдықты Америка Конфедерациялық Штаттарының негізгі қағидасы ретінде тиімді көрсетті, ал Франция мен Ұлыбританиядағы құлдыққа деген қарсылық Оңтүстік атынан араласуға жол бермеді. Мэриленд науқаны кезінде Одақ 28 272 адамын жоғалтты (2 783 қаза тапты, 12 108 жарақат алды, 13 381 жоғалып кетті).

Lee successfully withdrew across the Potomac, ending the Maryland campaign and summer campaigning altogether. President Lincoln was disappointed in McClellan's performance. He believed that the general's cautious and poorly coordinated actions in the field had forced the battle to a draw rather than a crippling Confederate defeat. He was even more astonished that from September 17 to October 26, despite repeated entreaties from the War Department and the president, McClellan declined to pursue Lee across the Potomac, citing shortages of equipment and the fear of overextending his forces. General in Chief Henry W. Halleck wrote in his official report, "The long inactivity of so large an army in the face of a defeated foe, and during the most favorable season for rapid movements and a vigorous campaign, was a matter of great disappointment and regret." Lincoln relieved McClellan of his command of the Army of the Potomac on November 7, effectively ending the general's military career. Maj. Gen. Ambrose E. Burnside rose to command the Army of the Potomac. The Eastern Theater was relatively quiet until December, when Lee faced Burnside at the Battle of Fredericksburg. Although a tactical draw, the Battle of Antietam was a strategic victory for the Union. It forced the end of Lee's strategic invasion of the North and gave Abraham Lincoln the victory he was awaiting before announcing the Emancipation Proclamation on September 22, which took effect on January 1, 1863. Although Lincoln had intended to do so earlier, he was advised by his Cabinet to make this announcement after a Union victory to avoid the perception that it was issued out of desperation. The Confederate reversal at Antietam also dissuaded the governments of France and Great Britain from recognizing the Confederacy. And, with the issuance of the Emancipation Proclamation, it became less likely that future battlefield victories would induce foreign recognition. Lincoln had effectively highlighted slavery as a tenet of the Confederate States of America, and the abhorrence of slavery in France and Great Britain would not allow for intervention on behalf of the South. The Union lost 28,272 men during the Maryland campaign (2,783 killed, 12,108 wounded, 13,381 missing).

Мемуарлар және негізгі көздер

Доуес, Руфус Р. Темір бригадасының толыққанды янкиі: Алтыншы Висконсин еріктілерімен қызметі. Линкольн: Небраска университетінің баспасы, 1999. Алғаш рет 1890 жылы E. R. Alderman and Sons баспасында жарық көрген. Дуглас, Генри Кид. "Stonewall-мен бірге шабуылда: Джексон штабының ең жас мүшесінің соғыс тәжірибесі". Чапел-Хилл: Солтүстік Каролина университетінің баспасы, 1940. АҚШ Соғыс министрлігі, Көтеріліс соғысы: Одақ және Конфедерация армияларының ресми құжаттарының жинағы. Вашингтон, округ Колумбия: АҚШ Үкіметтік баспаханасы, 1880–1901.