Кіріспе

Триазин класына жататын химиялық қосылыс.

chembox
| Watchedfields = changed
| verifiedrevid = 443544577
| ImageFile Ref =
| ImageFile = Cyanuric acid.png
| ImageName = Екі таутомердің құрылымдық формуласы
| ImageFileR2 = Xtal 3D шарларынан алынған цианур қышқылы.png
| ImageNameR2 = Трион таутомерінің шарлы-сабылы моделі
| ImageCaptionR2=Изоцианур (трион) таутомері
| ImageFileL2 = Цианур қышқылы триол 3D шарлары.png
| ImageSizeL2 = 120px
| ImageNameL2 = Триол таутомерінің шарлы-сабақты моделі
| ImageCaptionL2=Цианурикалық (триол) таутомер
| PIN = 1,3,5 Триазинан 2,4,6 трион
| OtherNames = 1,3,5 Триазин 2,4,6(1H,3H,5H) трион

Қасиеттері

Цианур қышқылын құрылымдық тұрғыдан цианол қышқылының (HOCN) циклдік тримері ретінде қарастыруға болады. Сақина лактам-лактим таутомериясы арқылы бірнеше құрылымдарға оңай өте алады. Триоль таутомерінің ароматикалық қасиеттері болғанымен, ерітіндіде кето түрі басым. Гидроксил (OH) топтары фенолдық сипатқа ие. Негізбен депротондықтандыру цианурат тұздарының тізбегін тудырады:

[C(O)NH]3 ⇌ [C(O)NH]2[C(O)N]− + H+ (pKa = 6.88)
[C(O)NH]2[C(O)N]− ⇌ [C(O)NH][C(O)N]22− + H+ (pKa = 11.40)
[C(O)NH][C(O)N]22− ⇌ [C(O)N]33− + H+ (pKa = 13.5)

Цианур қышқылы меламинмен күшті өзара әрекеттесуге қабілетті, нәтижесінде ерімейтін меламин цианураты түзіледі. Бұл өзара әрекеттесу цианұр қышқылын трикето таутомерінің құрылымында бекітеді.

Синтез

Цианур қышқылы (CYA) алғаш рет 1829 жылы Фридрих Вёлер мочевина мен зәр қышқылын термиялық ыдырату арқылы синтездеген. Қазіргі кездегі өнеркәсіптік жол CYA-ны алу үшін мочевинаны термиялық ыдыратуды және аммиак бөлінуін қамтиды. Айналу шамамен 175 °C температурада басталады.

Изоцианаттан алынған N-орындалған изоцианураттар

N алмастырылған изоцианураттарды изоцианаттардың тримеризациялануы арқылы синтездеуге болады. Бұл полиизоцианураттарды жасауда өнеркәсіпте пайдаланылады.

Қолданбалар

Цианур қышқылы жүзу бассейндерінде хлорды тұрақтандырушы / буфер ретінде қолданылады. Ол еркін хлормен байланысып, оны бірте-бірте босатады, дезинфекциялаушы дозаның толық жұмсалуына қажетті уақытты ұзартады. Еркін хлорлы қышқыл мен оның хлорланған түрі арасында химиялық тепе-теңдік орнатылады.

Хлорланған цианураттардың прекурсорлары

Цианур қышқылы негізінен суды дезинфекциялау үшін қолданылатын N-хлорланған цианураттардың алдындағы қосылысы ретінде қолданылады. Дихлор туындысы тікелей хлорлау арқылы алынады:

Бұл түр әдетте натрий тұзына, натрий дихлоризоциануратқа айналады. Тағы хлорлау трихлор-изоцианұр қышқылын [C(O)NCl]3 береді.

Талдау

Цианур қышқылының концентрациясын анықтау әдетте турбидометриялық тәсілмен жасалады, онда реагент – меламин цианур қышқылын тұндыру үшін қолданылады. Реакцияға түскен сынаманың салыстырмалы мөлдірлігі CYA концентрациясын көрсетеді. 1957 жылы сипатталған бұл тәсілдің негізі – меламин судағы цианур қышқылымен бірігіп, цианур қышқылының мөлшеріне пропорционал бұлттандыратын ұсақ, ерімейтін ақ тұнба (меламин цианураты) құрайды. Жақында зәрдегі цианур қышқылын талдау үшін жоғары сезімтал әдіс әзірленді.

Мал азығы

FDA жануарлар азығы мен сусында қолданылатын кейбір ақуыздық емес азот (NPN) қоспаларында белгілі бір мөлшерде цианур қышқылының болуына рұқсат береді. Цианур қышқылы NPN ретінде пайдаланылған. Мысалы, Archer Daniels Midland компаниясы ірі қара малға арналған NPN толықтандырғышын өндіреді, оның құрамында биурет, триурет, цианур қышқылы және мочевина бар.

2007 жылы үй жануарлары үшін тамақ өндірісін қайтарып алу

Цианур қышқылы 2007 жылғы үй жануарларына арналған тағамдарды қайтарып алумен байланысты, ол 2007 жылдың наурыз айынан бастап көптеген мысық және ит тағамдарының ластануына және кең ауқымды қайтарып алуға әкелді. Зерттеулер цианур қышқылының, зәрдің құрамында болатын заттың, меламинмен бірге нашар еритін кристалдар түзеді және бұл бүйрек жетіспеушілігіне себеп болуы мүмкін екенін көрсетті (жоғарыдағы талдау бөлімін қараңыз).

Қауіпсіздік

Цианур қышқылы "көбінесе зиянсыз" деп жіктеледі. Дегенмен, цианур қышқылы меламинмен бірге болғанда (меламин өзі де аз зиянды зат), олар еритін емес және бүйректерге зиян келтіретін кешен құрайды. Бұл 2007 жылғы жануарларға арналған тағамдардың ластануы кезінде иттер мен мысықтарда, сондай-ақ 2008 жылғы Қытайдағы сүт дағдарысы кезінде балаларда байқалды.

Табиғи пайда болуы

Қышқылдың таза емес мыс тұзы, формуласы Cu(C3N3O3H2)2(NH3)2, қазіргі уақытта ғана белгілі изоцианурат минералы болып табылады және жоаннеумит деп аталады. Ол Чилидегі гуано кенінде табылды. Бұл минерал өте сирек.