Кіріспе

Қытайдың құрып бара жатқан хмонг тілдері, Чжэцзян және Фуцзянь провинцияларының синит тілі.

Аттар

Сөйлейтіндер өздерін Хо Ле (әдетте "тау халқы" деп аударылады) деп атайды, себебі осылай қытай тілінде аталады. Тек Хуйдун диалектісінде ғана Хо Не қолданылады, ал Болуо, Хайфенг және Зенчжэн диалектілері өздерін атау үшін Хо Леді пайдаланады.

Диалектілері

Ше тілінде екі негізгі диалект бар, екеуі де жойылып кету қаупі төнген. Олар Гуандун провинциясының Хуйчжоу қаласының батысы мен шығысындағы екі шағын аймақта таралған. Луофу 罗浮 (Батыс Ше диалектісі) Луофу таулы ауданында (罗浮山区, Болуо ауданы) және Чжэнчэн ауданында сөйленеді. Ethnologue мәліметінше, 580 адам қолданады. Ляньхуа 莲花 (Шығыс Ше диалектісі) Хайфэн ауданының Ляньхуа таулы ауданындағы 莲花山区-де сөйленеді. Ше тілін Фуцзянь және Чжэцзян провинцияларындағы Ше халқының сөйлейтін Хака тіліне жақын туысқан тіл – Ше қытай тілімен (мағынасы 'Ше диалектісі' немесе 'Ше сөйлесімі') шатастыруға болмайды. Ше тілі мен Ше қытай тілінде сөйлейтіндердің тарихы мен өзіндік ерекшеліктері бөлек, бірақ Қытай үкіметі екеуін де ресми түрде Ше халқы деп санайды. Гуйчжоу провинциясының Мацзян ауданындағы Дунцзя халқы да ресми түрде Ше халқы деп есептеледі, бірақ олар Батыс Хмонг тілінің тоғысқан диалектісінде, Чжунъаньцзян Мяо тіліне (重安江苗语) жақын тілде сөйлейді.

Қосындылар

+Дауыссыз дыбыстар Еріндік Тіл ұшындық Арт тілдік Көмейлік жай жұмсақ жай жұмсақ зертханалық жұмсақ Мұрындық дыбысты жасайтын дауысты емес дауыссыз тоқылдақ сырықсыз сырықталған жарылысты дауыссыз сырықталған үйірмелі дауыссыз дауысты Көмейлік тоқылдақ дыбысы сөз басындағы дауыссыз дыбыспен шатастырылмайды. Дыбыстық өзгерістердің әсері бар. Мысалы, пи + киау пи̋иау, ал коу + ти коульи болады.

Әуелі дауыстылар

«Ше» дыбылының дауыстылары финалға ие, тек хакка сөздерінен алынғандарында ғана қолданылады, бірақ ешқашан финалдан кейін келмейді, ал алдыңғы дауыстылардан кейін келетін жалғыз тоқталым дыбыстар – .