Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Модон (mudɔ̃; Миннодунум; Мильден) – Швейцариядағы Во кантонындағы муниципалитет. Бұл Модон ауданының орталығы болған және қазір Брой-Вулли ауданына кіреді.
Moudon (mudɔ̃; Minnodunum; Milden) is a municipality in the canton of Vaud in Switzerland. It was the seat of Moudon District and is now in the Broye Vully district.
Тарих
Монтмагни Рим дәуірінде Миннодунум немесе Миннидунум деп белгілі болған. 1100, 1154 және 1180 жылдары Мелдун деп еске алынса, 1161 жылы Модун, ал 1167 жылы Мелдунум немесе Мильдунум деп аталған.
Montmagny was known as Minnodunum or Minnidunum during the Roman era. Around 1100, 1154 and 1180 it was mentioned as Meldun, in 1161 it was Moudon and in 1167 as Meldunum or Mildunum.
География
2009 жылы бұл аумақтың 46,7%-ы ауыл шаруашылығына арналған, ал 35,1%-ы орманмен жабылған. Қалған жердің 16,5%-ы құрылыс (ғимараттар немесе жолдар), 1,8%-ы өзендер мен көлдер, ал 0,1%-ы өнімсіз жерді құрайды. Салынған аумақтың 2,9%-ын өнеркәсіптік ғимараттар, 6,6%-ын тұрғын үйлер мен ғимараттар, 5,5%-ын көлік инфрақұрылымы құрайды. Орманды жерлердің 32,8%-ы тығыз орман, ал 2,2%-ы жеміс бақтары немесе ұсақ ағаш тобымен жабылған. Ауыл шаруашылығы жерлерінің 27,9%-ы егістікке, ал 17,8%-ы жайылымға пайдаланылады. Муниципалитеттегі судың 0,2%-ы көлдерде, ал 1,6%-ы өзендер мен арналарда. Жоғарғы қала Мерин және Брой өзендерінің қосылған жерінде орналасқан. Төменгі қала Брой өзені бойымен ағысқа қарай созылып жатыр. Ол Италиядан Бургундияға және Женева мен Берн арасындағы екі тарихи маңызды жолдың тоғысқан жерінде жатыр. Оған Модон ауылы, План және Вильярэ шағын ауылдары, Брессонназ Дессоу ауылының солтүстік бөлігі, сондай-ақ көптеген (көбінесе ортағасырлық) шаруа қожалықтарының елді мекендері кіреді: Алиеренс, Борегард, Белфлори, Шалабрус, Корнье, Фремонт, Ла Баум, Ла Сержаулаз, Ла Фей, Ле Гранд Пре, Гранж Верни, Грехон, Монтсандон, Валакрет. Модон және Россендж муниципалитеттері болашақта бірігіп, жаңа Модон муниципалитетін құруды қарастырып жатыр.
Moudon has an area, as of 2009, of Of this area, or 46.7% is used for agricultural purposes, while or 35.1% is forested. Of the rest of the land, or 16.5% is settled (buildings or roads), or 1.8% is either rivers or lakes and or 0.1% is unproductive land. Of the built up area, industrial buildings made up 2.9% of the total area while housing and buildings made up 6.6% and transportation infrastructure made up 5.5%. Out of the forested land, 32.8% of the total land area is heavily forested and 2.2% is covered with orchards or small clusters of trees. Of the agricultural land, 27.9% is used for growing crops and 17.8% is pastures. Of the water in the municipality, 0.2% is in lakes and 1.6% is in rivers and streams. The upper city is located at the confluence of the Mérine and Broye rivers. The lower city stretches downstream along the Broye river. It lies on the intersection of two historically important roads, one from Italy to Burgundy and the other between Geneva and Bern. It consists of the village of Moudon and the hamlets of Plan and Villaret, the northern section of the hamlet of Bressonnaz Dessous and numerous (mostly medieval) farm house settlements including Alliérens, Beauregard, Belflori, Chalabruz, Cornier, Frémont, La Baume, La Cerjaulaz, La Faye, Le Grand Pré, Grange Verney, Gréchon, Montsandon, Valacrêt. The municipalities of Moudon and Rossenges are considering a merger at a date in the future into the new municipality of Moudon.
Елтаңба
Қалалық гербтің суреттемесі: тік бөлінген, қызыл және жасыл түстерде, үстінен алтын түсті үлкен М әрпі.
The blazon of the municipal coat of arms is Per pale Gules and Vert, overall a capital M Or.
Демография
Модонның 2008 жылғы халық саны бойынша 37,5% -ы шетелдік азаматтарды құрайды. Соңғы 10 жылда (1999–2009) халық саны 10,8% өсті. Бұл өсімнің 7,2% көші-қон есебінен, ал 4,7% туу және өлім-жітім көрсеткіштерінен туындады. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәліметтер бойынша) француз тілінде сөйлейді (3474 адам немесе 79,5%), екінші ең көп таралған тіл – португал тілі (197 адам немесе 4,5%), ал үшінші орында албан тілі тұр (172 адам немесе 3,9%). 130 адам неміс, 95 адам итальян және 2 адам романш тілінде сөйлейді. 2000 жылы муниципалитетте 1791 үйленбеген адам болды. 2128 адам некеде тұр, 265-і жесір, ал 187-сі ажырасқан. 2000 жылы муниципалитетте 1720 жеке тұрғын үй болды, орташа есеппен әр үй шамамен 2,4 адамға арналған. 2000 жылы муниципалитетте 2000 пәтер тіркелді. Ең көп кездесетін пәтерлер 3 бөлмелі (712 дана). Сондай-ақ 141 бір бөлмелі және 348 бес бөлмелі немесе одан да көп бөлмелі пәтерлер бар. Осы пәтерлердің барлығының 1676-сы (83,8%) тұрақты түрде пайдаланылып жатыр, 204-і (10,2%) маусымдық, ал 120-сы (6,0%) бос болды.
Moudon has a population of as of 2008, 37.5% of the population are resident foreign nationals. Over the last 10 years (1999–2009) the population has changed at a rate of 10.8%. It has changed at a rate of 7.2% due to migration and at a rate of 4.7% due to births and deaths. Most of the population (as of 2000) speaks French (3,474 or 79.5%), with Portuguese being second most common (197 or 4.5%) and Albanian being third (172 or 3.9%). There are 130 people who speak German, 95 people who speak Italian and 2 people who speak Romansh. as of 2000, there were 1,791 people who were single and never married in the municipality. There were 2,128 married individuals, 265 widows or widowers and 187 individuals who are divorced. as of 2000, there were 1,720 private households in the municipality, and an average of 2.4 persons per household. In 2000 there were 2,000 apartments in the municipality. The most common apartment size was 3 rooms of which there were 712. There were 141 single room apartments and 348 apartments with five or more rooms. Of these apartments, a total of 1,676 apartments (83.8% of the total) were permanently occupied, while 204 apartments (10.2%) were seasonally occupied and 120 apartments (6.0%) were empty.
Ұлттық маңызы бар мұра нысандары
Ансьен-Грениер, Сент-Этьен швейцариялық реформаттық шіркеуі, Моисей фонтаны (Фонтан-де-Моизе), қалалық әкімшілік, Д’Арнай үйі, Воуд штатының үйі, Лойс де Вильярдин үйі, Де-Рошефор үйі, Ташерон үйі және қамал мұнарасы – ұлттық маңызы бар швейцариялық мұра орны ретінде тізілген.
The Ancien Grenier, the Swiss Reformed Church of Saint Étienne, the Fountain de Moïse (Moses Fountain), the City Hall, the D’Arnay House, the États de Vaud House, the Loys de Villardin House, the De Rochefort House, the Tacheron House and the Castle Tower are listed as Swiss heritage site of national significance.
Саясат
2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия FDP болды, ол дауыстардың 33,2%-ын алды. Одан кейінгі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: SVP (22,62%), SP (17,31%) және Жасылдар партиясы (10,9%). Федералды сайлауда барлығы 904 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 41,4% құрады.
In the 2007 federal election the most popular party was the FDP which received 33.2% of the vote. The next three most popular parties were the SVP (22.62%), the SP (17.31%) and the Green Party (10.9%). In the federal election, a total of 904 votes were cast, and the voter turnout was 41.4%.
Экономика
2010 жылы Модонның жұмыссыздық деңгейі 6,6% құрады. 2008 жылы бастауыш экономикалық секторда 64 адам жұмыс істеді және осы секторда шамамен 21 кәсіпорын жұмыс істеді. Екінші секторда 740 адам жұмыс істеді, ал осы секторда 65 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 1619 адам жұмыс істеді, 210 кәсіпорын осы секторда жұмыс істеді. 2000 жылы муниципалитетке 1366 жұмысшы келді, ал 875 жұмысшы муниципалитеттен шықты. Муниципалитет жұмысшы күшінің таза импортері болып табылады, әрбір кеткен жұмысшыға шаққанда 1,6 жұмысшы келеді. Жұмыс істейтін халықтың 11,2%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 55,5%-ы жеке көлікпен барады. Оқу жылында саяси округ мектепке дейінгі білім берумен барлығы 155 баланы қамтыды, оның ішінде 83 бала (53,5%) субсидияланған мектепке дейінгі білім алды. Кантонның бастауыш мектеп бағдарламасы оқушылардан төрт жыл оқуды талап етеді. Муниципалдық бастауыш мектеп бағдарламасында 347 оқушы оқыды. Міндетті негізгі білім беру бағдарламасы алты жылға созылады және осы мектептерде 269 оқушы оқыды. Сонымен қатар, үйде оқыған немесе басқа дәстүрлі емес мектепке барған 49 оқушы болды. 2000 жылы Модонға басқа муниципалитеттерден 514 оқушы келді, ал 136 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерде оқыды.
as of 2010, Moudon had an unemployment rate of 6.6%. as of 2008, there were 64 people employed in the primary economic sector and about 21 businesses involved in this sector. 740 people were employed in the secondary sector and there were 65 businesses in this sector. 1,619 people were employed in the tertiary sector, with 210 businesses in this sector. In 2000, there were 1,366 workers who commuted into the municipality and 875 workers who commuted away. The municipality is a net importer of workers, with about 1.6 workers entering the municipality for every one leaving. Of the working population, 11.2% used public transportation to get to work, and 55.5% used a private car. During the school year, the political district provided pre school care for a total of 155 children of which 83 children (53.5%) received subsidized pre school care. The canton's primary school program requires students to attend for four years. There were 347 students in the municipal primary school program. The obligatory lower secondary school program lasts for six years and there were 269 students in those schools. There were also 49 students who were home schooled or attended another non traditional school. as of 2000, there were 514 students in Moudon who came from another municipality, while 136 residents attended schools outside the municipality.
Көлік
Муниципалитетте Palézieux–Lyss темір жол желісінде орналасқан темір жол станциясы бар. Ол тұрақты түрде , , және қалаларына қатынайды.
The municipality has a railway station, , on the Palézieux–Lyss railway line. It has regular service to , , , and .