Кіріспе

Буфагин – бақаның сүтінен алынған улы стероид C24H34O5, ірі бақаның (Rhinella marina, синонимі Bufo marinus, қамысты бақа) мойнының артқы бөлігіндегі тері безінен шығатын улы секреция. Бақа жарақаттанғанда, қорқып немесе ашуланғанда осы секрецияны бөліп шығарады. Буфагин физиологиялық әсері және химиялық құрылымы жағынан нарықгүлдің химиялық заттарына ұқсас. Буфагин – басқа бақалардың, өсімдіктер мен саңырауқұлақтар секрецияларында кездесетін буфотоксин қоспасының құрамына кіретін бірнеше ұқсас заттардың да атауы.

Тарих

Буфагин 1910 жылдың күзінде ашылды, осы кезде Джон Джейкоб Абель мен Дэвид И. Махт тропикалық бақа – Bufo agua-дан алынған белгісіз заттардың қасиеттерін зерттеген. Олар бақаның сілекей безінен орталық нерв жүйесінің күшті тітіркенуі арқылы бөлінетін "сүтті секрецияны" жинады. Олар жартылай сұйық заттың ауада тез кебіп, сарғыш, қатты қабыршақтарға айналатынын байқады, бұл кептірілген жылан уысына ұқсас болды. Улы заттармен тәжірибелер жүргізгеннен кейін Джон Джейкоб Абель мен Дэвид И. Махт секрецияда эпинефрин және жаңадан ашылған зат бар екенін анықтады, олар осы дигиталис сияқты затқа бастапқыда "буфагин" деген ат қойды. Сондай-ақ, олар удың құрамындағы эпинефрин мен буфагин мөлшерін сандық түрде талдап, 0,1 грамм эпинефринге 0,734 грамм буфагин шамасында екенін анықтады.

Синтез

Құрылымдық жағынан ұқсас екі буфагин синтетикалық әдіс жасау үшін қолданылуы мүмкін, яғни буфоталиннің кинобуфагинге түрленуі. Кинобуфагин көптеген ісікке қарсы препараттардың алғашқы заты ретінде белгілі, ал буфоталин – қамыс бақасында кездесетін маңызды у. Бұл синтез әдісі 6 қадамнан тұрады.

Буфагиндердің әсері

Кейбір буфагиндер сандырақтың улануына ұқсас әсер етеді, жүрек бұлшық етіне әсер етіп, қарыншалық дірілдеуді тудырады. Ал кейбіреулері жергілікті жансыздандырғыш әсерге ие. Ауырсындік әсері де жасуша мембранасының байланыс орындарында Na+/K+ АТФаза ингибиторлары ретінде әрекет етуі арқылы дәлелденген. Лейкемия және меланома жасушаларындағы қатерлі ісікке қарсы қасиеттері, сондай-ақ простата қатерлі ісігі жасушаларының көбеюін тежеуі жасушалық модельдерде зерттелді. Буфагин токсиндерінің кейбіреулері дәстүрлі қытай медицинасында дигоксинге батыс медицинасында қолданылатын сияқты (яғни, жүрек ауруларын, мысалы, қарыншалық фибрилляцияны емдеуде) қолданылады. Бұл буфагиндер, әсіресе кинобуфагин, көптеген туындыларын берді, олар потенциалды ісікке қарсы препараттар ретінде бағаланып келеді.