Кіріспе

Ямато дәуіріндегі аристократиялық отбасы (ужи) (Жапония, 3-8 ғасырлар)

Бұл Жапонияның ертедегі Ямато мемлекетінің Асука дәуіріндегі ең күшті аристократиялық туыстық топтардың (ужи) бірі болды және буддизмнің таралуында маңызды рөл атқарды. V және VII ғасырларда Сога тайпасы Ұлы Оминің кабане, яғни мұрагерлік шеніне иелік етіп, Жапония Император үйіне мұрагерлік тәртібі мен мемлекеттік саясатқа ықпал ету арқылы үстемдік еткен алғашқы отбасылардың бірі болды. Сога тайпасының соңғы өкілдері Жапониядағы ең алғашқы тарихи еңбектерге дейін жетеді, ал оның ең ерте мүшелері туралы мәліметтер өте аз.

Шығу тегі

Сога кланы император Когеннің түктем қарындасы Сога но Ишикавамен құрылған деп саналады.

Нөмірлік

Бүгінде Сога кланына қатысты Сога есімі кандзи тілінде 蘇我 деп жазылады. Бұл жазу Нихон Шокиден бастау алады, онда 蘇我 осы есімді жазудың негізгі түрі болып табылады. Басқа тарихи құжаттарда ру атасын жазудың әртүрлі тәсілдері кездеседі. Бұл есімде қолданылған екі таңба – атеджи; таңбалардың мағынасы (蘇: "жандыру"; 我: "өзі") есімнің мағынасымен байланысты емес.

Сога но Инаме

Сога но Инаме 536 жылдан 570 жылы қайтыс болғанға дейін Ұлы министр қызметін атқарды және ақсүйектердің таққа үстемдігін шектен тыс күшейткен Сога әулетінің алғашқы өкілі болды. Оның ықпалын күшейтудің басты жолдарының бірі – императорлық отбасымен туыстық байланыс орнату болды; Инаме екі қызын император Кинмейге берді, олардың бірі император Йомейге ұрпақ таңбалады. Келесі бес императордың барлығының анасы немесе әйелі Инаменің ұрпағынан болды. Осы арқылы Согалар елді біріктіріп, күшейтті, императордың символдық және рухани көшбасшы ретіндегі билігін кеңейтіп, мемлекеттік істерді өз бақылауына алды.

Корея мен Қытайдағы буддизммен байланыс

Сога кланы шетелдіктермен, оның ішінде корейлер мен қытайлармен тығыз байланыста болды. Олар буддизмді қабылдауды және қытай конфуциандық негізіндегі үкіметтік және мәдени үлгілерді қолдады. Сога кланы буддизмнің 6-ғасырда Баекжеден (жапондық Кудара) келген монахтар арқылы Жапонияға алғаш рет әкелінуіне қолдау көрсетті. Сол кезде көптеген жапондықтар шетелдік идеяларды ұнатпай, бұл жаңа діннің дәстүрлі "ками" – рухтар мен құдайларға құрметсіздік келтіруі мүмкін деп ойлап, буддизмге қарсы шықты. Бәсекелес Мононобе және Накатоми тайпалары будда мүсінінің келуінен кейін тараған ауруға байланысты осы жаңа дінге қарсы наразылықты күшейтуге жетті. Бұл эпидемия жергілікті рухтардың ашуын білдіретін белгі деп айтылды және сарайдағы Сога ғибадатханасы өртенді. Алайда, Сога әулеті ең өркениетті адамдардың буддизмге сенеді және оны белсенді түрде насихаттай береді деп сенді, тіпті Будданың киелі суретін маңызды Синтоизм ғибадатханасына орналастырды. Сога но Инаме буддизмнің кландардың тәуелсіздігін жоятын және халықты императордың билігі біріктіретін жаңа үкімет нысанын әкелетінін мәлімдеді. Елу жылдық идеологиялық соғыстан кейін, Соганың қорғауымен және қолдауымен буддизм Жапонияда орнықты.

Саяси белсенділік пен реакциялар

644 жылы Сога басшылары көлеңкеде қалудан жалықты. Сога но Эмиси және оның ұлы Сога но Ирука өздерін "егемендер" деп атап, өте әсем сарайлар мен қабірлер салып бастады. Бұған жауап ретінде Накатоми кланының басшысы Накатоми но Каматари (кейіннен Фудзивара әулетінің негізін қалаушы ретінде белгілі және дәстүрлі түрде Фудзивара но Каматари деп аталады) Сога но Кураямада но Ишикава но Маро және принц Нака но Оэ (кейіннен император Тенджи) бірлесіп, Ируканы өлтіруді жоспарлады. Принц Оэ, императрица Когёку алдында корей мемлекеттерінен келген бұйрықтар туралы сот отырысы кезінде Ирукаға шабуыл жасады; ол тірі қалды, бірақ императрица оқиға орнынан кетіп, Оэдің күзетшілері Ируканы өлтірді. Содан кейін Сога но Эмиси өз үйін өртеп, көптеген маңызды сот құжаттарын жойып, өзіне-өзі қол жұмсады. Соганың жақтастары тарап кетіп, тіпті өлтірілді; императрица тақтан бас тарды, ал оның інісі император Котоку болып таққа отырды. Сога әулетінің императорлық отбасыға деген билігі жойылды, екі жылдан кейін император Тайка реформасын қабылдады, императорға толық билікті қайтарды. Бұл бұзылған және өзгерткен оқиға Исси оқиғасы деп белгілі.

Мұра

2005 жылы Нара қаласында Сога но Ируканың үйі болған деген ғимараттың қалдықтары табылды. Бұл жаңалық «Нихон-Шоки» еңбегіндегі сипаттамамен үйлеседі.