Кіріспе

Фагибин көлі – Малидегі Сахара шөлінің оңтүстік жиегінде орналасқан көл. Ол Тимбукту қаласынан батысқа қарай 80 шақырым, ал Нигер өзенінен солтүстікке қарай 75 шақырым қашықтықта жатыр. Өзеннің жылдық тасқынының деңгейі жеткілікті болған жылдары, су өзеннен көлге ағып түседі. 1970-1980 жылдардағы Сахел айманындағы құрғақшылықтан кейін көл көбінесе құрғап қалды. Су көлге сирек жетеді, тіпті келсе де, көл толыққанды суға тола қоймайды. Бұл жергілікті экожүйенің жартылай күйреуіне себеп болды. 2021 жылы Фигибин көлі толығымен құрғап қалды. Құрғақ жерден шығатын газ қалған өсімдіктерді жойып, топырақты өңдеуге жарамсыз етеді.

Фагибин көлі жүйесі

Көл Нигер өзенінің жыл сайынғы тасқынына байланысты әр түрлі тереңдікке толатын бес бір-бірімен байланысқан, темен жатқан ойыстар жүйесінің бір бөлігін құрайды. Фагибин көлі осы ойыстардың ішіндегі ең ірісі болып табылады, ауданы 590 км². Аймақтағы жылдық жауын-шашын мөлшерінің аздығы (200 мм-ден кем) ойыстардағы су деңгейіне аз ғана әсер етеді. Ойыстар Нигер өзенімен екі арна арқылы байланысқан. Оңтүстіктегі Конди арнасы (ұзындығы 64 км) Нигерден Дире қаласынан бірнеше шақырым төменде бөлініп шығып, содан кейін Килли тасқынды жазығы арқылы иреліп өтеді. Ірі және солтүстікке қарай орналасқан Тассакане арнасы (ұзындығы 104 км) Нигерден Кориоумеге жақын жерде, одан да төменде бөлініп шығып, Кессу тасқынды жазығынан өтеді. Екі арна Гундамның шығысында бірігіп, жалғыз арнаны құрап, тағы 20 км жүргеннен кейін Теле көлінің оңтүстік жағына құяды. Теле көлі солтүстік жағынан Такара көлімен жалғасқан. Су Такара көлінің солтүстік жағынан ағып шығып, Камайнадағы тасты тіреуден өтеді, содан кейін батысқа бұрылып, Бинтагунгу ауылынан өтіп, Фагибин көліне жетеді. Теле және Такара көлдері толығымен сумен толып, Камайнадағы тіреуден асып, Фагибин көлін сумен қамтамасыз етуі керек. Сол сияқты, Фагибин көлінің шығысындағы екі ойыс (Каманго және Губер көлдері) Фагибин көлі толып біткеннен кейін ғана толтыла бастайды. 590 км² Фагибин көлін толығымен толтыру үшін шамамен 4 км³ су қажет. Бұл Нигер өзенінің Диредегі орташа су ағынының шамамен 17 пайызын құрайды (1970-1998 жылдар). Көлдің түбі өте құнарлы, ал отырықшы шаруалар үшін көлдің жартылай толуы ең қолайлы жағдай. Бұл көлдің шетінде егін өсіруге және құрғақ маусымда мал жаюға арналған төмен жатқан жерлерде Echinochloa stagnina ("bourgou") өсімін дамытуға мүмкіндік береді. Бұл режимге көбірек су қажет емес – шамамен 0,5 км³ ғана жеткілікті.