Кіріспе

Бетон немесе ерітінді құрылыс материалы.

Шашылған бетон, гунит (/'//g//V//n//ai//t/) немесе бүркілген бетон – құбыр арқылы тасымалданып, жоғары жылдамдықпен пневматикалық жолмен бетке себілетін бетон немесе ерітінді. Бұл құрылыс әдісі Карл Акелидің ойлап табуы және алғаш рет 1907 жылы қолданылған.

Тарих

Шотбетон, сол кезде гунит деп аталған, 1907 жылы американдық таксидермист Карл Акели Чикагодағы Филд Колумбиялық мұражайының (Әлемдік Колумбиялық көрменің ескі Көркем өнер сарайының) құлап бара жатқан қасбетін жөндеу үшін ойлап тапты. Ол құрғақ материалды қысылған ауамен шланг арқылы үрлеу әдісін қолданды, материал шыққанда соқпаққа су шашыратылды. 1911 жылы ол өзінің өнертабысына патент алды: қолданылған құрал – "цемент пістолеті", ал алынған материал – "гунит". Акелидің таксидермия жұмысында шашыратылатын бетонды қолданғанына қатысты кейбір болжамдарға ешқандай дәлел жоқ. Ф. Труби Дэвисон осы және басқа да Акелидің өнертабыстарын "Табиғи тарих" журналының арнайы санында жариялады. 1950 жылдарға дейін құрғақ қоспа әдісі қолданылды, содан кейін ылғал қоспа әдісі ойлап табылды. 1960 жылдары айналмалы пістолетпен құрғақ материалды шашудың тағы бір әдісі пайда болды, ол үнемі толы ашық бункерді пайдаланды. Шағын жұмыстарда, мысалы, қарапайым жүзу бассейнінде соқпақ қолмен басқарылады. Ірі жұмыстарда ол механикалық қолдарға бекітіліп, қолмен басқарылатын қашықтан басқару пульті арқылы жұмыс істейді.

Құрғақ және ылғал қоспа

Құрғақ қоспа әдісі құрғақ ингредиенттерді бункерге салуды және одан кейін пневматикалық түрде шланг арқылы соқпаққа жеткізуді қамтиды. Соқпақ операторы судың қосылуын соқпақта бақылайды. Су мен құрғақ қоспа толық араластырылмайды, бірақ қоспа қабылдау бетіне тиген кезде араласу аяқталады. Бұл, әсіресе қалың немесе күшті арматураланған бөлімдерде, білікті соқпақ операторын қажет етеді. Құрғақ қоспа процесінің артықшылығы – соқпақ операторы су мөлшерін дереу реттей алады, бұл үдеткіштерді қолданбай жоғары және тік беттерге тиімді орналастыруға мүмкіндік береді. Құрғақ қоспа процесі жөндеу жұмыстарында да пайдалы, себебі құрғақ материалды шлангтан оңай босатуға болады. Сулы қоспамен бетон салу – бұл алдын ала дайындалған бетонды, әдетте дайын бетонды, соқпаққа беруді қамтиды. Қоспаны қабылдау бетіне итеру үшін соқпаққа қысылған ауа жіберіледі. Құрғақ қоспамен салыстырғанда, сулы процесс әдетте аз кері секіруге, қалдыққа (материал еденге түскенде) және шаңға себеп болады. Сулы қоспа процесінің ең үлкен артықшылығы – барлық ингредиенттер сумен және қажетті қоспалармен араластырылады, сондай-ақ құрғақ бетонға қарағанда аз уақытта үлкен көлемдерді орналастыруға болады.

Бетонды шабу машиналары

Бетонды шашырату машиналары бар, олар бүкіл процесті бақылап, оны өте жылдам және оңай етеді. Сулы шашыру процесінде қолмен және механикалық әдістер қолданылады, бірақ сулы шашылған бетон дәстүрлі түрде машинамен шашырылады. Шашырудың жоғары өнімділігі мен үлкен қимасы жұмысты механикаландыруды қажет етеді. Дюплексті сорғылары бар бетон шашыру жүйелері негізінен ылғалды қоспалармен жұмыс істеу үшін қолданылады. Қолданыстағы бетон сорғыларынан айырмашылығы, бұл жүйелер бетон ағынының мүмкіндігінше тұрақты және үздіксіз болуын қамтамасыз етуі керек, осылайша біртекті шашыруға кепілдік береді. Толықтырғыштың ірілігіне байланысты, ұсақ тозаңды бетон (2,5 мм-ге дейінгі фракция) бетоннан (10 мм-ге дейін) және шприц-бетоннан немесе шашылған бетоннан (25 мм-ге дейін) ажыратылады.

Бетон мен гунит

Gunite бастапқыда құрғақ қоспамен пневматикалық цемент қолдану процесін білдіретін тауарлық атау болды. Құрғақ қоспа процесінде құрғақ құм мен цемент қоспасы қысылған ауа арқылы шлангпен үрленіп, қоспаны қабылдау бетіне шашырату алдында, гидратация үшін соплоға су шашыратылады. "Gunite" терминін Акели 1909 жылы сауда белгісі ретінде тіркеп, Солтүстік Каролина штатында патенттеді. Бетон қоспасы пневматикалық қысыммен шашыратылатын құралдан қолданылады, сондықтан "gun ite" деп аталды. "Gunite" термині Allentown Equipment компаниясының тіркелген сауда белгісі болды. Басқа өндірушілер процесті сипаттау үшін "shotcrete", пневматикалық бетон, "guncrete" сияқты басқа терминологияны қолдануға мәжбүр болды. Shotcrete – құрғақ немесе ылғал қоспа процесімен бетон немесе ерітіндіні шашыруды қамтитын жалпы термин. Дегенмен, shotcrete кейде құрғақ қоспа әдісінен ылғал қоспаны ажырату үшін де қолданылады. "Shotcrete" терминін алғаш рет 1930 жылдардың басында Американдық Теміржол Инженерлері Қауымдастығы (AREA) анықтады. 1951 жылға қарай, shotcrete – ылғал немесе құрғақ процесті пайдаланғандықтан шашырылған бетонның ресми жалпылама атауы болды. Shotcrete уақытша және тұрақты қазбаларды нығайту үшін қолданылады. Ол жер асты паркингінің немесе биік ғимараттардың құрылысы кезінде қазбаны тұрақтандыру үшін тіреу және басқа да жер бекіту жүйелерімен бірге қолданылуы мүмкін. Бұл құрылысты орнатуға болатын үлкен су өткізбейтін кеңістік құрады. Құрылыс аяқталғаннан кейін, оның негізі мен shotcrete арасындағы кеңістік толтырылып, тығыздалады. Shotcrete – конструкциялық бетонды орналастырудың тиімді тәсілі және әдісі. Shotcrete қатты тау-кен өндірісінде өте пайдалы. Жер астына түсу жолының дамуы ауыр техника, кеншілер және материалдарды жылжыту үшін маңызды. Shotcrete осы жолдарды кез келген құлаудан қорғайды. Сонымен қатар, shotcrete жөндеу қоспаларын қолдануға қарағанда әлдеқайда жылдам орындалады.