Кіріспе

Иерусалимдік Алиса (сонымен қатар Хаалис, Халис немесе Аделиция; шамамен 1110 – 1151 жылдан кейін) Антиохияның Богемонд II-ге үйленген ханшайымы болды. Ол қызы Антиохиялық Констанция билік құрған кезеңде ұзаққа созылған билік күресіне қатысты.

Өмір

Элис Иерусалим патшасы Балдуин II және Мелитененің Морфиясының екінші қызы еді. Оның үш қарындасы болған. Ол Балдуин III және Амальрик I патшаларының тәтесі болды. Оның басқа қарындастарының ішінде Ходиерна Триполи графы Реймонд II-ге үйленді, ал Иовета Бетаниядағы монастырьдың әйгілі анасы болды.

Антиохияның ханшайымы

1119 жылы Агер Сангуинис шайқасында княздық жеңілгеннен кейін Балдуин II Антиохияның регенті болды. 1126 жылы Антиохияның тұңғыш ханзадасы Богемонт I-нің 18 жасар ұлы Богемонт мұрасын талап ету үшін келді. Княздық оған тапсырылған соң, Богемонт Алисқа үйленді; бұл неке Богемонттың келуіне дейінгі келіссөздердің бір бөлігі болған болуы мүмкін.

Болдуинмен билік күрес

1130 жылы Богемонт Данишмендтермен шайқаста қаза тапты, ал Балдуин Антиохияға регенттікке оралып келді, бірақ Алиса қаланы өзіне қалаған. Ол Мосул мен Алеппоның Селжук атабегі Зенгимен одақ құруға тырысып, қызын мұсылман ханзадасына бергісі келді. Алайда, Алисаның Зенгиге жіберген елшісі Балдуиннің әскеріне түсіп, азапталып өлтірілді. Алиса Балдуиннің Антиохияға кіруіне келіспеді, бірақ Антиохиялық ақсүйектердің бір бөлігі Балдуиннің өкілдері – Анжу графы Фульк (Алисаның күйеу інісі) және Эдесса графы Иоселин үшін қақпаларды ашты. Алиса бастапқыда цитадельге қашып кетті, бірақ соңында әкесіне жалбарынып, олар татуласты. Ол Антиохиядан қуылды, бірақ күйеуі Богемонтқа жасаған құдайының құрметі ретінде Латакия мен Ябала қалаларын өзінде қалдыруға рұқсат берілді. Балдуин Антиохияны Жоселиннің регенттігінде қалдырып, Алиса мен Богемонттың кішкентай қызы Констанция үшін билік жүргізді.

Фулькпен билік үшін күрес

1131 жылы Балдуин II қайтыс болды, ал Иерусалимде оның үлкен қызы, Алисаның әпкесі Мелисенда және оның күйеуі Фульк билікке келді. Жоселин де көп ұзамай қайтыс болды, сосын Алиса тағы да Антиохияны бақылауға алуға тырысты, өйткені ол кішкентай қызының княздыққа мұрагер болғасын қаламайтын. Антиохиялық ақсүйектер Фулькке көмек сұрап жүгінді, ал Алиса солтүстік крестонос мемлекеттерінің басқа екі билеушісімен – Триполидің Понсымен және Жоселин I-нің ұлы Жоселин II-мен одақтасты. Понс Фулькке Триполи графтығы арқылы өтуге рұқсат бермеді, сондықтан Фульк теңіз жолымен Антиохияға баруға мәжбүр болды. Понс пен Жоселин Фульктің Иерусалимнің билігін солтүстік мемлекеттерге таңуды көздегенін сезінген болуы мүмкін, бірақ Алиса оларды парамен сатып алғаны туралы да әңгімелер тарады. Фульк пен Понс Ругияның жанында шайқасты, бірақ ақырында бейбіт келісімге келді, Фульк Антиохиядағы регенттікті қайта орнатып, княздықты Рейнольд Масойердің басқаруына берді.

Констанцияның үйлену тойы

1135 жылы Алиса Антиохияны қайтадан басып алуға талпынды, Констанцияға күйеу табу үшін Византия империясымен келіссөздер жүргізді; болашақ император Мануил Комнен үміткер болды. Бірақ, гректермен одақтасуды қаламаған князьдер Пуатьелік Рамонды Констанцияға үйлену үшін жасырын шақырды. Патриарх, Домфрондық Ральф, Алисаны Рамон оған үйленуге келеді деп сендірді, бірақ ол өзі Рамон мен әлі жас Констанцияның үйлену рәсімін өткізді. Алиса қорланды және Антиохиядан кетіп, ешқашан қайтып оралмады. Ол 1151 жылдан кейін қайтыс болды.